Yerə 2 milyard il əvvəl düşən asteroid Kraterin ölçüsü Azərbaycan boydadır

Təxminən 2 milyard il əvvəl Yerə elə bir asteroid çırpılıb ki, onun yaratdığı zərbə strukturu bu gün planetimizdə məlum olan ən böyük təsdiqlənmiş asteroid zərbəsi izi hesab olunur.

Journal of Geophysical Research: Planets jurnalında dərc olunmuş elmi tədqiqatda deyilir ki, Cənubi Afrikada yerləşən Vredefort strukturu ilkin ölçülərinə görə 250–300 kilometr diametrə malik ola bilərdi.

Alimlərin hesablamalarına görə, bu nəhəng zərbə təxminən 2,02 milyard il əvvəl indiki Cənubi Afrika ərazisində baş verib. Asteroidin ölçüsü və sürəti barədə müxtəlif elmi modellər mövcuddur. 2022-ci ildə dərc olunan tədqiqatda kraterin ilkin ölçüsünü izah etmək üçün asteroidin diametrinin təxminən 20–25 kilometr olması ehtimalı göstərilir.

Xirosimaya atılan bombadan milyardlarla dəfə güclü zərbə

Zərbənin gücü adi təsəvvürlərlə müqayisə edilə bilməyəcək səviyyədə olub. Təqdim edilən hesablamada asteroidin yaratdığı enerji 570 milyon meqaton TNT ekvivalenti kimi göstərilir. Müqayisə üçün, Xirosimaya atılan atom bombasının gücü təxminən 15 kiloton idi.

Bu rəqəmlər əsasında asteroid zərbəsinin enerjisi Xirosima bombasının enerjisindən təxminən 38 milyard dəfə çox alınır. Bununla belə, zərbənin dəqiq enerjisi asteroidin ölçüsü, sıxlığı və sürəti kimi amillərdən asılıdır; elmi modellərdə bu parametrlərlə bağlı fərqli qiymətləndirmələr mövcuddur.

Krater niyə bu gün əvvəlki kimi görünmür?

Vredefort strukturu milyonlarla deyil, milyardlarla il ərzində eroziyaya və geoloji dəyişikliklərə məruz qalıb. Buna görə də ilkin kraterin forması və ölçüləri bu gün birbaşa müşahidə edilə bilmir. Alimlər onun keçmiş ölçülərini süxurların quruluşunu, zərbə nəticəsində yaranmış geoloji əlamətləri və kompüter modellərini araşdıraraq müəyyənləşdirirlər.

NASA-nın məlumatına görə, zərbə əvvəlcə Yer səthində dərin çökəklik yaradıb, daha sonra süxurların hərəkəti və krater divarlarının çökməsi nəticəsində struktur genişlənib. Hazırda görünən geoloji quruluş ilkin kraterin yalnız aşınmış izlərini qoruyub saxlayır.

Vredefort Cənubi Afrikada, Yohannesburq şəhərinin cənub-qərbində yerləşir. Bu ərazi Yer tarixinin ən böyük kosmik toqquşmalarından birinin izlərini daşıyır və planetimizin keçmişini öyrənən alimlər üçün mühüm tədqiqat mənbəyidir.

N.Talıblı

AzPost.az

Previous: İran Hörmüzdə yeni qaydalar elan edir – Gəmiçilik necə dəyişəcək?