Aralıqlı oruc başı “dumanlandırır”? ARAŞDIRMA

Səhər yeməyindən vaz keçmək çox vaxt "beyin dumanı", qıcıqlanma və məhsuldarlığın azalması ilə əlaqələndirilir. 

Lakin son illərdə aralqılı oruc tutmağın populyarlığı kəskin şəkildə artıb, milyonlarla insan çəki idarə etmək və metabolik sağlamlıq üçün bundan istifadə edir. Bu, sual doğurur: idrak performansına xələl gətirmədən metabolik fayda əldə etmək mümkündürmü? 

“Cebheinfo.az”-ın “The Conversation”-a istinadən məlumatına görə, beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu orucun beyin funksiyasına necə təsir etdiyini araşdırmaq üçün bu günə qədər ən böyük meta-analiz aparıb.

Tədqiqatçılar 71 müstəqil tədqiqat və 3484 iştirakçı da daxil olmaqla 63 elmi nəşri təhlil ediblər. Cəmi 222 idrak performans ölçüsü - diqqət, yaddaş və icra funksiyası araşdırılıb. Tədqiqatlar təxminən 70 ili, 1958-ci ildən 2025-ci ilə qədər əhatə edib.

Əsas tapıntı təəccüblü olub: sağlam yetkinlərdə oruc tutmaqla toxluq arasında idrak performansında heç bir əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib. İnsanlar yeyib-yeməmələrindən asılı olmayaraq, yaddaş və konsentrasiya testlərini təxminən bərabər şəkildə yerinə yetiriblər.

Müəlliflər bunu "metabolik dəyişiklik" ilə əlaqələndiriblər. Yeməkdən təxminən 12 saat sonra qlikogen ehtiyatları tükənir və bədən yağların parçalanması zamanı əmələ gələn alternativ enerji mənbəyi olan keton cisimlərindən istifadə etməyə başlayır. Bu birləşmələr beyni effektiv şəkildə yanacaqla təmin edə və qlükoza səviyyəsinin düşməsini kompensasiya edə bilər.

Lakin tədqiqat bir neçə vacib nüansı aşkarlayıb. Yaş əsas amil olub. Yetkinlərdə performansda heç bir azalma müşahidə edilməyib, lakin uşaqlarda və yeniyetmələrdə idrak performansı azalıb. 

Müəlliflər inkişaf edən beynin enerji dalğalanmalarına daha həssas olduğunu vurğulayırlar, buna görə də müntəzəm yemək məktəblilər üçün vacib olaraq qalır.

İkinci amil günün vaxtıdır. Günün sonunda testləri tamamlayan iştirakçılar ac olduqda performansda daha aydın dalğalanmalar göstəriblər. Belə ki, aclıqfəaliyyətdə təbii sirkadian azalmaları gücləndirib.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, əksər sağlam yetkinlər üçün aralıqlı oruc zehni performansın azalması ilə əlaqəli deyil. Lakin bu, universal bir strategiya da deyil. 

Belə ki, uşaqlar, yeniyetmələr və müəyyən tibbi vəziyyəti olan insanlar pəhrizdən əvvəl həkimə müraciət etməlidirlər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin