Arıqlama dərmanları bazarı çiçəklənir: bəs təhlükəyə nəzarət?

Piylənməyə qarşı dərmanların qlobal bazarı sürətlə böyüyür. Əczaçılıq şirkətləri milyonlarla insanın tələbat göstərdiyi bu sahədə pay əldə etmək üçün yeni preparatların hazırlanmasına və mövcud dərmanların təkmilləşdirilməsinə böyük vəsait yatırırlar.

Reuters-in məlumatına görə, hazırda bazara əsasən Danimarkanın Novo Nordisk və ABŞ-ın Eli Lilly şirkətləri rəhbərlik edir. Bununla belə, bir sıra biotexnologiya şirkətləri də yeni nəsil piylənmə dərmanları ilə bazara daxil olmağa hazırlaşır. Analitiklər sektorun növbəti onillikdə illik satışlarının təxminən 100 milyard dollara çata biləcəyini gözləyirlər.

İynələrdən həblərə keçid

Piylənməyə qarşı müalicədə əsas dəyişikliklərdən biri preparatların inyeksiya formasından ağızdan qəbul edilən həblərə doğru genişlənməsidir. Novo Nordisk-in Wegovy həbi və Eli Lilly-nin Foundayo preparatı bu istiqamətdə rəqabətin əsas nümunələrindəndir. Ağızdan qəbul edilən preparatlar iynə vurdurmaq istəməyən insanlar üçün alternativ yaradır və şirkətlərə potensial olaraq daha geniş pasiyent qrupuna çıxış imkanı verir. Reuters bildirir ki, investorlar da məhz bu səbəbdən ağızdan qəbul edilən piylənmə dərmanlarına tələbatı yaxından izləyirlər.

Eli Lilly sentyabrın əvvəlində ABŞ-da ağızdan qəbul edilən piylənmə müalicələri bazarında yeni pasiyentlərin 30 faizindən çoxunu cəlb etdiyini açıqlayıb. Şirkətin məlumatına görə, bu nəticə onun Novo Nordisk-in Wegovy həbinin bazara ilk çıxmasından sonra yaranmış üstünlüyü azaltmasına imkan verib.

Böyük şirkətlər yeni preparatlara yönəlir

Əczaçılıq şirkətləri yalnız mövcud dərmanlarla kifayətlənmir. Onlar daha yüksək effektivliyə malik və fərqli mexanizmlərlə işləyən yeni preparatların hazırlanmasına çalışırlar.

Novo Nordisk sentyabrın 21-də növbəti nəsil eksperimental preparatı CagriSema ilə bağlı yeni tədqiqat nəticələrini açıqlayıb. Şirkətin bildirdiyinə görə, diabet xəstələrinin iştirak etdiyi gec mərhələ klinik sınaqda preparat orta hesabla 12,4 faiz çəki itkisi göstərib və müqayisə edilən Eli Lilly preparatından daha yüksək nəticə verib. Bununla yanaşı, bu nəticələr şirkətin açıqladığı klinik tədqiqat məlumatlarıdır və onların müstəqil qiymətləndirilməsi ayrıca əhəmiyyət daşıyır.

CagriSema həftədə bir dəfə vurulan inyeksiyadır və cagrilintide ilə semaglutide maddələrinin kombinasiyasından ibarətdir. Semaglutide hazırda Wegovy və Ozempic kimi preparatların əsas aktiv maddəsidir.

Bazarın gələcəyi necə olacaq?

Rəqabətin artması şirkətləri həm yeni dərmanlar hazırlamağa, həm də istehsal xərclərini və qiymət strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir. Reuters-in yazdığına görə, Novo Nordisk qarşıdakı illərdə semaglutide üzrə patent müddətlərinin başa çatması və yeni rəqiblərin bazara daxil olması ilə əlaqədar öz məhsul portfelini genişləndirməyə çalışır. Şirkət 2030-cu ilə qədər beşdən çox yeni “blokbaster” dərman təqdim etməyi hədəfləyir.

Beləliklə, piylənmənin müalicəsi sahəsi artıq yalnız bir neçə məşhur preparatın rəqabət apardığı bazar deyil. Yeni həblər, növbəti nəsil inyeksiyalar və fərqli təsir mexanizmlərinə malik preparatlar bu sahədə rəqabəti daha da gücləndirir. Eyni zamanda, yeni dərmanların effektivliyi, təhlükəsizliyi və onların geniş əhali üçün əlçatanlığı əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

Lalə Mehralı