“Artıq çəki damar demensiyasına birbaşa yol açır“ Yeni araşdırma

"Genetik tədqiqat artıq çəkinin demensiyaya təsadüfi deyil, səbəb olduğunu göstərir..."

Böyük Britaniya və Danimarka alimlərinin araşdırmasına görə, artıq çəki təkcə risk amili deyil, damar demensiyasının birbaşa səbəblərindən biridir. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "euronews.com" nəşri yazıb.

500 mindən çox insanın məlumatları üzərində aparılan genişmiqyaslı tədqiqat göstərib ki, yüksək bədən kütlə indeksi (BKİ) özü-özlüyündə beynin qanla təminatının pozulması ilə bağlı inkişaf edən bu ağır nevroloji xəstəliyin ehtimalını artırır.

Damar demensiyası Altsheymer xəstəliyindən sonra ən çox rast gəlinən demensiya formasıdır və beyində xroniki qan dövranı pozuntuları nəticəsində yaranır. İndiyədək artıq çəkinin bu xəstəliyə birbaşa səbəb olub-olmadığı dəqiq bilinmirdi. Yeni tədqiqat isə göstərib ki, BKİ-nin təsiri yanaşı xəstəliklərdən asılı olmadan, müstəqil və birbaşa xarakter daşıyır.

Artıq çəki təsadüfi amil deyil

Alimlər tədqiqat zamanı "mendelian randomizasiya" adlı genetik metodu tətbiq ediblər. Bu yanaşma artıq çəkinin həyat tərzindən yox, genetik meyldən qaynaqlandığı hallarda riskin necə dəyişdiyini göstərməyə imkan verir. Nəticələrə görə, genetik olaraq yüksək BKİ-yə meyilli şəxslərdə damar demensiyası riski əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir.

Araşdırma müəllifi, Kopenhagen Universitetinin professoru Rut Frikke-Şmidt bildirir ki, artıq çəki və yüksək qan təzyiqi "sadəcə həyəcan siqnalı deyil, demensiyanın birbaşa səbəbləridir". Məlum olub ki, riskin böyük hissəsi məhz arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə bağlıdır, bu isə damarları zədələyir, beyinə oksigen axınını zəiflədir və sinir hüceyrələrinin məhvinə gətirib çıxarır.

Profilaktika yeganə real çıxış yoludur

Mütəxəssislər vurğulayır ki, damar demensiyasının effektiv müalicəsi hələ mövcud deyil. Buna görə də əsas diqqət profilaktikaya yönəlməlidir. Erkən yaşlardan bədən çəkisinə və qan təzyiqinə nəzarət demensiya riskini ciddi şəkildə azalda bilər. Alimlərin fikrincə, BKİ-nin vaxtında azaldılması gələcəkdə xəstəlik hallarının sayına real təsir göstərə bilər.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, dünyada hər il təxminən 10 milyon yeni demensiya halı qeydə alınır. Bu baxımdan, tədqiqatın nəticələri ictimai səhiyyə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır və piylənmə ilə mübarizənin təkcə ürək-damar xəstəlikləri yox, həm də beyin sağlamlığı baxımından kritik rol oynadığını bir daha təsdiqləyir.