“Arvad qapazı yeyənlərin məsləhəti ilə çox uzağa getmək mümkün deyil...”

Bəzən Paşinyanı bəh-bəhlə öyənlər, onu yarızarafat - yarıgerçək “tam bizim adamdır” səviyyəsinə qədər yüksəldənlər əsla və əsla bir həqiqəti unutmasınlar: “Soros” fiaskoya uğrayandan sonra kimin adamına çevrilib - orasını deyə bilmərəm. Amma, bizim adam deyil - burası dəqiqdir!

Paşinyan elə həmin Paşinyandır: Vaxtilə Cıdır düzündə Makronla yallı gedən Paşinyan. Xankəndidəki ən böyük inzibati binanı qondarma qurumun Parlamentinə çevirmək istəyən Paşinyan. Müharibədən öncə qıcığın maksimumunu yaradan Paşinyan. Təhrikçi Paşinyan.

Sadəcə indi situasiya fərqlidir deyə, mümkün şərtlər üzərindən danışır. Vəssalam. Başqa dəyişən nəsə yoxdur.

Deyirlər, loyaldır, mülayimdir.

Məşhur lətifənin təbirincə desək, mülayim olmayıb nə edəcək?! Başqa alternativimi var?

Bəli, Paşinyanın Köçəryan və Sarkisyan kimi cəlladlarla müqayisədə əsas üstünlüyü odur ki, reallığı daha yaxşı dərk edir və eyniadlı səbəbdən də bəzi mövzulara yanaşması daha praqmatikdir. Fəqət, məlum reallığın dərkindən doğan başqa bir məqam və ya məhkumiyyət də var: Bığ və saqqal məsələsi. Yəni Paşinyan gözəl anlayır ki, sülh müqaviləsini təcili imzalasa, daxildə böyük bir klanın təzyiqi ilə üzləşəcək və bu onun hakimiyyəti üçün ciddi təhlükədir. Eyni zamanda imzalamasa, Azərbaycanın səbrini daşıracaq və...nəhayətində çox ciddi problemlərlə qarşılaşacaq.

Ona görə ortalıqda girinc qalıb. Nala-mıxa vurur. Halbuki, Konstitusiyaya edilməli olan dəyişiklik Paşinyanın müharibədən dərhal sonra qatıldığı seçkilərdən daha təhlükəli deyil və buna çoxdan gedilməli idi. Amma Ermənistanın Baş naziri hələ düşünür, qərar vermir, risk etmir, özündə kordinal addımlar atmaq üçün təpər tapa bilmir.

Ərazi iddiası rəsmi sənəddə mövcudluğunu saxlaya – saxlaya sülh müqaviləsinin imzalanmasından söhbət gedə bilərmi? Təbii, yox! Hətta 31 il öncə imzalanan “Bişkek protokolu” belə işğal faktını təsbitləyirdisə, Ermənistanın özü belə uzun illər boyunca qondarma rejimin müstəqilliyini tanımayıbsa, Qarabağın Azərbaycana aid oması Paşinyanın dilindən belə dəfələrlə səslənibsə, o zaman həmin maddələrin ana qanunda saxlanılmasına nə hacət var?! Ortalığa iradə qoy, referendum keçir, qurtarsın getsin də. Nəyi, kimi gözləyirsən?!

Təbii, anlaşılandır, mane olanlar var. Amma qoyma da mane olsunlar. İmkan vermə də, Makron “ağıllı-ağıllı” məsləhətlərini, tövsiyələrini sıralasın. Şərait yaratma da, Avropanın qan çanaqlarına, müharibə azarkeşlərinə. Ki, səndən istifadə eləsin, səndən bəhrələnsin, səndən ikinci Zelenski düzəltsin.

***

O gün siyasi partiyalarla bərabər Laçına getmişdik. Təsəvvür edin, sərhəd boyunca iki fərqli dünya sezilir. Bir tərəfdə yeni çəkilən yollar, tunellər, tikilən binalar, hotellər, restoranlar var. Digər tərəfdə isə həmin inkişafa doğru marıtlanan gözlər və erməni sərhədçilərin sözlə ifadəsı mümkün olmayan baxışları.

Qorxularından hər yerə erməni bayrağı asıblar. Ki, bir az da irəli gəlməyin ha, buralar bizlikdir.

Çox nigarandırlar... Və həmin nigaranlığı doğuran ən böyük səbəb qeyri-müəyyənlikdir!

***

10 noyabr razılaşmasına tam əməl etmədiyinə görə Ermənistan son 5 il müddətində çox şey itirib. Təxminən, Qarabağ məğlubiyyətinə bərabər səviyyədə - çox şey! Hərgah, dəhlizi zamanında açsaydı, mina xəritələrini vaxtında versəydi, növbəti təxribatlara imza atmasaydı, Qarabağda yaşayan vətəndaşlarını apar-topar geri çağırmasaydı, Fransanın, digər dövlətlərin sözü ilə oturub-durmasaydı, indi vəziyyət tam fərqli trayektoriya, xarakter alardı.

Və əgər Paşinyan bu günün özündə də sülh müqaviləsini ləngitməklə nəsə əldə edəcəyini, qarşı tərəfi narahat qoyacağını düşünürsə, yenə yanılır. Üstəlik, kökündən yanılır. Çün, Azərbaycan bütün durumların qalibidir və məlum vəziyyət bəlkə də ən çox bizim işimizə yarayır. O anlamda ki, günbəgün, aybaay daha böyük siyasi mövqelərə sahiblənirik, müqavilədə əks olunacaq şərtlərin, güzəştlərin daha artığına qovuşuruq, qarşı tərəfi daha çox gərginlik içində saxlayırıq.

Bəli, sülh şərtdir, vacibatdır, gərəklidir. Fəqət, onun yoxluğu da dünyanın axırı deyil.

Eyni zamanda, ən gözəl sülh – kimsənin qarışmadığı və kənardan müdaxilə edilməyən sülhdür.

Ayrıca...mən müdaxilə deyərkən prosesə barışdırıcı yöndən, tərəfdən yanaşanları deyil, heç gərəkmədik halda burunlarını hər yerə soxanları, vəziyyəti bilərəkdən qəlizləşdirənləri nəzərdə tuturam və bu əsnada içdən sülh istəyənlərin, ortalığa əsl kişi möveyi qoyanların varlığı da, kimliyi də nəinki bizlər, bütün bəşəriyyət üçün qiymətlidir.

Zira, eynən dediyimtək: Ortalığa əsl kişi mövqeyi qoyanların! Əsl kişi xarakteri sərgiləyənlərin!

Yəni, məlum siyahıya...arvadı tərəfindən döyülənlər daxil deyil və belələri çarə (məlhəm) tapsalar ilk öncə öz başlarına çəkərlər.

Təyyarə trapında qapaz yeyən başlarına...

Elşən Musayev, Demokratik Maarifçilik Partiyasının sədri, Milli Məclisin deputatı.