Arxivlərdə gizlənmiş Veneranın sirri üzə çıxdı

Alimlər 16 il əvvəl arxivə göndərilmiş müşahidə məlumatlarını yenidən təhlil edərək Veneranın atmosferi ilə bağlı mühüm kəşfə imza atıblar. Araşdırma zamanı planetin yuxarı atmosferində nəhəng halqalar – sıxlıq dalğaları aşkar edilib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "The Planetary Science Journal" jurnalında dərc olunub.

Təsadüfi müşahidə mühüm nəticə verdi

2010-cu ildə Kanar adalarındakı La Palma adasında yerləşən 4,2 metrlik Uilyam Herşel Teleskopundan istifadə edən astronomlar əslində ulduzların ətrafındakı diskləri müşahidə edirdilər. Müşahidə üçün uyğun şəraiti gözləyərkən teleskop təxminən 36 dəqiqə ərzində Veneraya yönəldilib.

Həmin vaxt bu müşahidə əsas tədqiqatın bir hissəsi olmadığından əldə edilən məlumatlar arxivə yerləşdirilib və uzun illər ətraflı araşdırılmayıb.

Yalnız 16 il sonra alimlər bu məlumatları yenidən təhlil edərək gözlənilməz nəticələr əldə ediblər. Tədqiqatın aparıcı müəllifi Niderlandın Delft Texniki Universitetinin alimi Qurav Mahapatradır.

Atmosferdə nəhəng halqalar aşkarlandı

Araşdırma göstərib ki, Venera adi işıq axını ilə müşahidə edilərkən atmosfer vahid görünür. Lakin qütbləşmiş işıq analiz edildikdə planetin atmosferində bütün səthi əhatə edən nəhəng halqalar üzə çıxır.

Müşahidələr Uilyam Herşel Teleskopunda quraşdırılmış ExPo adlı xüsusi cihaz vasitəsilə aparılıb. Müşahidələrin məkan ayırdetmə qabiliyyəti təxminən 775 kilometr olub.

Kompüter modelləri sirri açdı

Halqaların mənşəyini müəyyən etmək üçün tədqiqatçılar kompüter simulyasiyalarından istifadə ediblər. Modellər atmosferin buludlardan yuxarı hissəsində işığın necə səpələndiyini təhlil edib.

Nəticələr göstərib ki, qazın sıxlığında cəmi 5-10 faiz dəyişiklik müşahidə olunan halqaların yaranmasına səbəb ola bilər. Simulyasiyalar həmçinin təsdiqləyib ki, bu cür dəyişikliklər adi işıq müşahidələri zamanı görünmür.

Atmosfer dalğaları ola bilər

Alimlər hesab edirlər ki, aşkar olunan strukturlar atmosferdə yaranan nəhəng dalğalardır. Onların ehtimalına görə, bunlar qravitasiya dalğaları ilə əlaqəli ola bilər və qaz qatlarında su səthində yaranan dalğalara bənzər naxışlar formalaşdırır.

Bununla belə, tədqiqatçılar ehtiyatlı mövqe tuturlar. Onlar bildirirlər ki, atmosfer dalğaları barədə nəticə birbaşa müşahidələrə deyil, kompüter modelləşdirməsinə əsaslanır.

Yeni müşahidələrə ehtiyac var

Araşdırmada istifadə olunan ExPo cihazı artıq fəaliyyət göstərmir. Buna görə də həmin müşahidələri eyni avadanlıqla təkrar etmək mümkün deyil və 16 il əvvəl toplanmış məlumatlar bu fenomeni əks etdirən yeganə material olaraq qalır.

Alimlər bildirirlər ki, Venerada tamamilə yeni bir hadisənin kəşf edildiyini qəti şəkildə söyləmək hələ tezdir. Onlar bu nəticələrin təsdiqlənməsi üçün digər teleskoplar və polarimetrik müşahidə cihazları ilə əlavə tədqiqatların aparılmasının vacibliyini vurğulayırlar.

Günay