Arzu, yoxsa reallıq: Niyə nüvə raketini vurmaq göründüyündən daha çətindir?

ABŞ prezidenti Donald Tramp yaxın günlərdə "Qızıl günbəz" adlandırılan yeni nəsil raket əleyhinə müdafiə sisteminin yaradılacağını elan edib. Bu sistemin Amerika ərazisini strateji raket təhlükəsindən tam qoruması nəzərdə tutulur. 

Qaynarinfo "SlashGear" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, qitələrarası ballistik raketləri (QBR) vurmaq nə üçün bu qədər mürəkkəbdir və niyə bu cür müdafiə sistemi doğrudan da "qızıl qiyməti"nə başa gələ bilər.

"Bir ölkə ətrafında ‘qalxan’ yaratmaq cazibədar ideya kimi görünsə də, bunu sadəcə sifariş verib quraşdırmaqla reallaşdırmaq mümkün deyil. QBR-ləri vurmaq üçün lazım olan texnologiyanı hazırlamaq və yerləşdirmək son dərəcə çətindir", deyə nəşr yazır.

Qitələrarası raketlər niyə çətin hədəfdir?

Əsas çətinlik ondan ibarətdir ki, QBR hücum zamanı səmada tək bir obyekt olmur. Kosmosa qalxdıqdan sonra raket bir neçə ayrı-ayrı döyüş başlığı və bir sıra yalançı hədəf (aldadıcı obyektlər) buraxır. Bu isə müdafiə sistemlərinin hədəfi ayırd etməsini və zərərsizləşdirməsini ciddi şəkildə çətinləşdirir. Texniki baxımdan belə bir raketi vurmaq mümkün olsa da, əgər raket son mərhələyə – terminal fazaya daxil olubsa, real olaraq təhlükəni aradan qaldırmaq şansı çox az olur. Bu o deməkdir ki, ən müasir "Patriot" zenit-raket kompleksi belə QBR-ni terminal fazada etibarlı şəkildə vura bilmir.

ABŞ keçmişdə də raket əleyhinə sistemlər yaratmağa cəhd göstərib və bu cəhdlərin nəticəsi kimi THAAD adlı yüksək irtifadə terminal müdafiə kompleksi meydana gəlib. Lakin bu sistem belə QBR-ni vurmaq üçün tam zəmanət vermir.

"Hazırkı mərhələdə "Qızıl günbəz" daha çox reallıqdan uzaq, 175 milyard dollar dəyərində bahalı bir arzudur", deyə "SlashGear" qeyd edir.

Fizikin fikirləri: "Bir gülləni başqa bir güllə ilə vurmaq" qədər çətindir

İllinoys Universitetindən fizik Frederik Lemb izah edir ki, bir QBR-ni vurmaq - xüsusilə də onun bir neçə nüvə başlığı daşıdığı nəzərə alınarsa - son dərəcə çətin və həll olunmamış problemdir. Onun sözlərinə görə, bu vəzifənin mürəkkəbliyi belə bir bənzətmə ilə izah edilə bilər: "Nüvə raketini vurmaq, bir gülləni başqa bir güllə ilə havada vurmaq qədər çətindir".

Burada əsas çətinliklərdən biri məsafənin və sürətin çox yüksək olmasıdır. Raket əleyhinə raket hədəfə çatmaq üçün minlərlə kilometr hündürlüyə qalxmalı və son dərəcə sürətlə hərəkət edən QBR ilə toqquşmalıdır. Üstəlik, QBR də müdafiəni yarmaq üçün müxtəlif maneələrdən istifadə edə bilər.

Ən pis halda, əgər QBR döyüş başlıqlarını və aldadıcı obyektləri buraxmağa müvəffəq olarsa, müdafiə raketi bu hədəflər arasında hansını vuracağını müəyyənləşdirməlidir. Hətta belə bir halda belə, ancaq bir hədəf məhv edilə bilər, digər döyüş başlıqları hədəfə çata bilər.

Hazırda ABŞ-ın mövcud raket əleyhinə müdafiə sistemi əsasən QBR-nin orta mərhələsinə - döyüş başlıqlarının buraxıldığı, lakin hələ aldadıcı obyektlərin atılmadığı fazaya yönəlib. Lakin bu mərhələdə belə, müdaxilənin uğurla nəticələnəcəyinə heç bir zəmanət yoxdur.

Aydın