“AŞPA qərəzdən imtina edərək reallığı qəbul etməlidir” Elçin Mirzəbəyli

Azərbaycan hökuməti iki illik fasilədən sonra Avropa Şurasının İşgəncələr Əleyhinə Komitəsinin nümayəndələrinə ölkəyə səfər etməyə icazə verib.

Missiya polisin müvəqqəti saxlama təcridxanalarında və Penitensiar Xidmətin müəssisələrində monitorinq aparıb.

Qeyd olunur ki, AŞPA-nın Azərbaycan nümayəndə heyətini qurumdan kənarlaşdırmasının əsas səbəblərindən biri bu missiyanın ölkəyə buraxılmaması idi.

Görəsən, bundan sonra AŞPA-nın Azərbaycana münasibətində yumşalma olacaqmı?

Mövzu ilə bağlı Gununsesi.info-ya Milli Məclisin deputatı Elçin Mirzəbəyli vurğulayıb ki, Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) ilə Azərbaycan arasında yaranmış gərginlik, mahiyyət etibarilə, hüquq və demokratiya prinsiplərinin müdafiəsi ilə deyil, siyasi qərəz və ikili standartlarla bağlıdır:

“Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra Avropa institutlarının ölkəmizə qarşı sərgilədiyi davranışlar, xüsusilə AŞPA-nın Azərbaycan nümayəndə heyəti ilə bağlı qərarı bunun bariz sübutudur.

Qərarın formal əsaslandırılması, guya Avropa Şurasının İşgəncələrə qarşı Komitəsinin (CPT) nümayəndə heyətinin ölkəyə səfərinə icazə verilməməsi idi. Halbuki bu məsələ Azərbaycanın suveren qərarvermə hüququ çərçivəsində müzakirə edilirdi və heç bir şəkildə beynəlxalq öhdəliklərin pozulması kimi qiymətləndirilə bilməzdi.

Bununla belə, Azərbaycan hökuməti iki illik fasilədən sonra CPT missiyasına səfər üçün yaşıl işıq yandırmaqla, həm siyasi iradəsini, həm də qarşıdurmada maraqlı olmadığını göstərdi.

Bu, prinsip etibarilə rəsmi Bakının beynəlxalq təşkilatlarla münasibətində dialoqa üstünlük verdiyinin, emosional yox, rasional diplomatiya yürütdüyünün növbəti sübutudur”.

Deputat qeyd edib ki, Azərbaycan CPT nümayəndələrinin monitorinqinə şərait yaradaraq, faktiki olaraq, şəffaflıq və özünə inam mesajı verir.

Onun fikrincə, bu addımın arxasında bir neçə strateji məna dayanır:

“Əvvəla, Azərbaycan göstərir ki, insan hüquqları və qanunçuluq məsələləri daxili idarəetmə modelinin ayrılmaz hissəsidir, hansısa kənar təzyiqin nəticəsi deyil.

İkincisi, bu qərar, AŞPA kimi institutlara, qərəzli yanaşmalarına baxmayaraq, Azərbaycanın qapını tam bağlamağa meyilli olmadığını nümayiş etdirir. Azərbaycan münasibətlərin sadəcə bərpasına yox, onların bərabər əsasda qurulmasına tərəfdardır.

Üçüncüsü, bu, Avropa Şurasının öz daxilindəki ziddiyyətləri də üzə çıxarır. Çünki AŞPA-nın siyasi qərarları ilə Komitənin (CPT) texniki-missiya xarakterli fəaliyyəti arasında prinsipial fərq var. Azərbaycan ikinciyə icazə verməklə, siyasətdən çox hüquqa üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

CPT-nin Azərbaycana səfəri əslində AŞPA üçün bir test olacaq. Əgər bu addım Avropa Şurasının qurumları tərəfindən müsbət qiymətləndirilərsə, bu, münasibətlərin tədricən normallaşmasına təkan verə bilər. Lakin təcrübə göstərir ki, AŞPA-nın mövqeyi çox vaxt siyasi konjonkturanın diktəsi ilə formalaşır. Azərbaycanın baxış bucağı kifayət qədər aydındır”.

Elçin Mirzəbəyli qeyd edib ki, Azərbaycanın prinsipial mövqeyi dəyişməyib və münasibətlərin təzyiqlə yox, dialoqla qurulması vacibdir.

“Hər bir beynəlxalq qurum, o cümlədən AŞPA, Azərbaycanın suveren hüquqlarına hörmət etməlidir. Əgər Avropa Şurası bu reallığı qəbul edərsə, əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açıla bilər. Əks halda, Azərbaycan artıq öz müstəqil siyasi kursunu formalaşdırmış və qarşılıqlı faydalı münasibətlərdə balanslı tərəfdaşlıqlara üstünlük verən ölkə kimi, təzyiqlərin təsir dairəsindən çoxdan çıxıb.

Azərbaycanın CPT missiyasına icazə verməsi AŞPA-nın qərəzli arqumentlərini neytrallaşdırmaqla yanaşı, rəsmi Bakının diplomatik çevikliyini və beynəlxalq etimadlı tərəfdaş kimi nüfuzunu da gücləndirir. Bu, həm də siyasi mesajdır və o anlama gəlir ki, Azərbaycan demokratiya və hüquq prinsiplərini kənar diktə ilə deyil, öz milli modelinə uyğun şəkildə tətbiq edir.

Beləliklə, qarşıdurma deyil, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan yeni mərhələ üçün hüquqi və siyasi zəmin formalaşır. Bu mərhələdə top artıq AŞPA-nın meydanındadır. Qurum ya qərəzdən imtina edərək reallığı qəbul etməli, ya da Avropa dəyərlərini yalnız kağız üzərində saxlayan qurum kimi süquta aparan yanlış yoluna davam etməlidir”.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info