Astma tutmalarını illər öncədən proqnozlaşdırmaq olacaq

"Mass General Brigham" və Karolinska İnstitutunun tədqiqatçıları bronxial astmanın kəskinləşmələrini əvvəlcədən proqnozlaşdırmağa imkan verən yeni metod hazırlayıblar. Bu yanaşma astma tutmaları riski yüksək olan pasiyentləri vaxtından xeyli əvvəl müəyyən etməyə şərait yaradır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Nature Communications" (NatCom) jurnalında dərc olunub.

Bronxial astma dünyada ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərdən biridir və hazırda bu xəstəlikdən 500 milyondan çox insan əziyyət çəkir. Astmanın kəskinləşmələri, yəni astmatik tutmalar, hospitalizasiyaların əsas səbəblərindən biri olaraq qalır və səhiyyə xərclərinin artmasına gətirib çıxarır. Buna baxmayaraq, həkimlərin hələ də xəstəliyin stabil gedişi olan pasiyentlərlə gələcəkdə ağır tutma riski yüksək olanları etibarlı şəkildə ayırd etməyə imkan verən biomarkerləri mövcud deyil.

Yeni araşdırma çərçivəsində alimlər onilliklər ərzində elektron tibbi qeydlər vasitəsilə izlənilən, 2500-dən çox astma xəstəsini əhatə edən üç böyük pasiyent kohortunun məlumatlarını təhlil ediblər. Analiz üçün qanda olan kiçik molekulların yüksək məhsuldarlıqla öyrənilməsinə əsaslanan metabolomika metodundan istifadə olunub.

Müəlliflər müəyyən ediblər ki, riskin əsas göstəricisi ayrı-ayrı maddələr deyil, iki metabolit sinfinin — sfingolipidlər və steroidlər arasındakı nisbətdir. Məhz sfingolipidlərin səviyyəsinin steroidlərə nisbəti gələcəkdə astmanın kəskinləşmələrinin ən dəqiq proqnozlaşdırıcısı kimi çıxış edib. Bəzi hallarda model yüksək və aşağı risk qruplarını ilk tutmanın baş vermə vaxtına görə təxminən bir il fərqlə ayırd edə bilib.

"Astmanın müalicəsində əsas problemlərdən biri odur ki, hazırda hansı pasiyentin yaxın illərdə ağır tutma keçirəcəyini etibarlı şəkildə müəyyən edə bilmirik.Nəticələrimiz mühüm klinik ehtiyacı qarşılayır. Qanda sfingolipidlər və steroidlər balansının analizi yüksək riskli pasiyentləri təxminən 90 faiz dəqiqliklə müəyyən etməyə imkan verir", deyə "Mass General Brigham"ın şəbəkə tibbi şöbəsinin dosenti və Harvard Tibb Məktəbinin əməkdaşı Cessika Laski-Su bildirib. 

Tədqiqatçıların sözlərinə görə, ayrı-ayrı metabolitlər yalnız məhdud informasiya təqdim edir, halbuki onların nisbəti iltihab prosesləri və xəstəliyin nəzarəti ilə əlaqəli metabolik yolların fundamental pozuntularını əks etdirir.

Müəlliflər hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr astmanın müalicəsində fərdiləşdirilmiş tibbin klinik praktikaya yaxınlaşmasına mühüm töhfə verir. Müəyyən edilmiş metabolik nisbətlərə əsaslanan qan analizi standart laboratoriyalarda tətbiq oluna və zahirən stabil vəziyyətdə olan pasiyentlərdə belə "gizli” yüksək riski aşkar etməyə imkan yarada bilər.

Aydın