Netanyahu üçün kritik sınaq: Seçkilərdən sonra İsraili nə gözləyir?

İsraildə oktyabrın 27-də keçirilən parlament seçkilərindən sonra ölkənin siyasi gələcəyi ilə bağlı əsas sual hələ də açıq qalır: Benjamin Netanyahu hakimiyyətdə qalacaq, yoxsa müxalifət yeni hökumət qurmağa nail olacaq?

BAKU.WS-in "Reuters"ə istinadən məlumatına görə, səslərin sayılması davam edir və ilkin nəticələr heç bir siyasi blokun parlamentdə hökumət qurmaq üçün zəruri çoxluğu əldə etdiyini göstərmir.

Netanyahu və onun əsas rəqibi, müxalifət lideri Gadi Eisenkot qələbəyə iddia etsələr də, hazırkı mənzərə daha çox siyasi dalana işarə edir.

İsrail parlamenti - Knesset - 120 deputatdan ibarətdir. Hökumətin parlamentdə çoxluğa malik olması üçün ən azı 61 yerə ehtiyac var. Bülletenlərin 62 faizinin işlənilməsindən sonra gələn xəbərlərə görə, sağ blok 54 yer, mərkəz-sol blok 47 yer qazanır. Qalan 19 yer isə iki ərəb partiyasına çatır.

Bu rəqəmlərdən çıxan əsas nəticə odur ki, Netanyahu tərəfdarları ilkin hesablamada irəlidə görünsələr də, bu, hökuməti təkbaşına formalaşdırmaq imkanına malik olmaları demək deyil. Eyni problem müxalifət üçün də keçərlidir.

Netanyahunun rəhbərlik etdiyi Likud partiyasının parlamentdə ən böyük fərdi fraksiya olması ehtimalı onun üçün siyasi üstünlükdür. Ancaq İsraildə hökumət qurmaq üçün təkcə ən çox səs toplayan partiya olmaq kifayət etmir.

Reuters-in təhlilinə görə, Netanyahunun əsas dayaqları sağçı və dini partiyalardır. İtkilər onun əvvəlki hakim koalisiyasının parlamentdəki imkanlarını zəiflədə bilər. Eyni zamanda, ifrat sağçı siyasətçilər İtamar Ben-Qvir və Bezalel Smotriçin rəhbərlik etdiyi partiyaların mövqeyi də koalisiyanın gələcəyi üçün əhəmiyyətlidir.

Eisenkot İsrail ordusunun keçmiş Baş Qərargah rəisi, siyasi mərkəzə yaxın mövqeləri ilə tanınan və Netanyahunun əsas rəqibinə çevrilmiş siyasətçidir. O, təhlükəsizlik məsələlərində sərt mövqeyi ilə seçilsə də, ölkənin idarə edilməsində yeni siyasi yanaşma vəd edir.

Eisenkot seçkinin nəticələrini Netanyahuya etimadsızlıq kimi qiymətləndirib. Lakin onun qarşısında ciddi maneə var: Netanyahunun hakimiyyətdən getməsini istəyən bütün partiyalar avtomatik olaraq vahid hökumət yarada bilmirlər. Eisenkotun bloku sağ mərkəzçi, mərkəzçi və sol qüvvələri bir araya gətirsə də, bu partiyaların təhlükəsizlik, dini siyasət və ərəb partiyaları ilə əməkdaşlıq məsələlərində mövqeləri fərqlənir.

Seçkilərin diqqətçəkən nəticələrindən biri İsraildəki ərəb vətəndaşlarını təmsil edən partiyaların güclənməsidir. İlkin hesablamalarda bu partiyaların ümumilikdə 19 mandat əldə edə biləcəyi göstərilib. Bu rəqəm yekunlaşmayıb, lakin onların yeni parlamentdə mühüm siyasi mövqe qazana biləcəyinə işarə edir.

Ərəb partiyalarının əhəmiyyəti yalnız mandatlarının sayında deyil. Onların dəstəyi müəyyən şərtlər daxilində Eisenkotun blokuna hökumət qurmaq üçün lazım olan çoxluğu əldə etməyə kömək edə bilər.

Ancaq bu variantın qarşısında ciddi siyasi maneələr var:

- Netanyahu tərəfdarları ərəb partiyalarından asılı olan hökumət modelini qəbul etmirlər.

- Eisenkot da həmin partiyalarla birgə hökumət qurmaq məsələsində ehtiyatlı mövqe tutur.

- Ərəb partiyalarının özləri arasında da siyasi yanaşmalar və hökumətlə əməkdaşlıq məsələsində fərqlər var.

Bununla belə, ərəb partiyalarının parlamentdəki çəkisi artarsa, İsrail siyasətində onları kənarda saxlamaq daha çətin ola bilər. Bu, həm koalisiya danışıqlarına, həm də ölkədə ərəb vətəndaşlarının siyasi təmsilçiliyinə təsir göstərə bilər.