Avropa kapitalı ABŞ dən qaçır Trampın Qrenlandiya avantürası maliyyə bazarlarını çalxalayır

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Avropa müttəfiqlərinə qarşı yenidən səsləndirdiyi gömrük rüsumu təhdidləri və Qrenlandiya ətrafında artan gərginlik bazarlarda “Amerikanı sat” (“Sell America”) tendensiyasını yenidən gündəmə gətirib.

“AzPolitika” bildirir ki, bu barədə “Reuters” agnetliyi məlumat yayıb.

Məlumata görə, bazar ertəsi günü mümkün ticarət müharibəsinin yenidən alovlanacağı qorxusu fonunda fond bazarları ciddi təzyiq altında qalıb. Avropa səhm indeksləri 1 faizdən çox ucuzlaşıb, ABŞ-də isə fond fyuçersləri oxşar eniş göstərərək bazarlarda problemin davam edəcəyinə işarə edib.

Agentlik yazır ki, dollar da təzyiq altına düşüb. Buna səbəb Trampın şənbə günü ABŞ-yə Qrenlandiyanı almağa icazə verilənədək bir sıra Avropa ölkələrindən idxal olunan mallara rüsumların artırılacağı ilə bağlı bəyanatı olub. Plana əsasən, fevralın 1-dən 10 faizlik rüsumlar tətbiq ediləcək, iyunun 1-dən isə bu rüsumlar 25 faizə yüksəldiləcək.

Məlumatda bildirilir ki, avro noyabrın sonundan bəri düşdüyü ən aşağı səviyyədən toparlanaraq bahalaşmağa başlayıb. Eyni zamanda funt sterlinq və Skandinaviya valyutaları da möhkəmlənib. “Təhlükəsiz liman” hesab olunan İsveçrə frankı isə son bir ayda dollara qarşı ən böyük gündəlik artıma doğru irəliləyib.

“Insight Investment” şirkətinin valyuta həlləri üzrə rəhbəri Françeska Fornasari bildirib ki, baş verənlər bir çox investorları aktivlərini necə saxlayacaqları barədə ciddi düşünməyə vadar edib. Onun sözlərinə görə, dollar zəifləyə bilər, lakin güclü ABŞ iqtisadiyyatı və səhm bazarı hələ də valyutanı dəstəkləyir.

Analitiklər qeyd edirlər ki, bazar reaksiyaları ötən ilin aprelində Trampın “Azadlıq Günü” rüsumlarından sonra dolların gündəlik təxminən 2 faiz ucuzlaşması ilə müqayisədə hələlik mülayimdir. Bu isə bazarların Trampın sonda gərginliyi azaldacağına ümid etdiyini göstərir.

“Reuters”əlavə edir ki, ABŞ Ali Məhkəməsinin Trampın rüsumlarının qanuniliyinə dair gözlənilən qərarı, eləcə də Avropa paytaxtlarının mümkün cavab addımları vəziyyəti daha da qeyri-müəyyən edir. Avropa İttifaqı ABŞ-yə qarşı cavab rüsumları tətbiq edə və ya indiyədək sınaqdan keçirilməmiş “anti-məcburetmə alətini” işə sala bilər. Bu mexanizm ABŞ-nin dövlət satınalmalarına, investisiyalara, bank fəaliyyətinə və xidmətlər ticarətinə çıxışını məhdudlaşdıra bilər.

“T Rowe Price” şirkətinin portfel meneceri Leonard Kvan bildirib ki, hazırkı mərhələdə baş verənlər “siqnaldan daha çox səs-küyə bənzəyir”.

Agentlik xatırladır ki, ABŞ kapital bazarlarının dərinliyi və likvidliyi – təkcə ABŞ Xəzinədarlıq bazarının həcmi 30 trilyon dollardır – beynəlxalq investorlar üçün alternativ axtarışını çətinləşdirir. Bununla belə, “Deutsche Bank”ın məlumatına görə, Avropa ölkələri ABŞ-nin ən böyük kreditorlarıdır və 8 trilyon dollar dəyərində ABŞ səhmləri və istiqrazlarına sahibdirlər.

Bankın valyuta araşdırmaları üzrə qlobal rəhbəri Corc Saravelos bildirib ki, Qərb alyansının geoiqtisadi sabitliyinin ciddi şəkildə sarsıldığı bir şəraitdə avropalı investorların bu rolu davam etdirməsi sual altındadır.

Qeyd olunur ki, 2025-ci ildə dollar əsas valyutalara qarşı təxminən 10 faiz ucuzlaşıb, lakin son aylarda sabitləşib. Hazırda investorlar dollar üzrə cəmi 240 milyon dollar dəyərində müsbət mövqeyə malikdirlər ki, bu da bazar əhval-ruhiyyəsinin yenidən dəyişə biləcəyini göstərir.

“Capital Economics” hesab edir ki, ABŞ rüsumlarından ən çox zərər görəcək ölkələr Böyük Britaniya və Almaniyadır və 25 faizlik rüsum onların iqtisadi artımını 0,2–0,3 faiz azalda bilər. “Reuters”in məlumatına görə, 2025-ci ilin fevral–noyabr aylarında Almaniya şirkətlərinin ABŞ-yə yatırımları əvvəlki illə müqayisədə təxminən iki dəfə azalıb.

“Janus Henderson” şirkətinin portfel meneceri Oliver Blekbörn isə bildirib ki, investorlar arasında iqtisadiyyata həddindən artıq inam mövcuddur və bu da bazarlarda gizli kövrəklik yaradır.

Rasim

“AzPolitika.info”