Avropa sahillərində 100 metr hündürlükdə meqa sunami: Səbəb nə olmuşdu?

Şimal dənizinin cənubundakı Silverpit kraterinin mənşəyi ilə bağlı uzun müddətdir davam edən elmi müzakirə artıq həll olunub. Yeni tədqiqatlar göstərir ki, struktur təxminən 43-46 milyon il əvvəl bir asteroid və ya kometa bölgəyə düşəndə ​​əmələ gəlib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatı Təbiət Mühitinin Tədqiqat Şurasının (NERC) dəstəyi ilə Edinburqdakı Heriot-Vatt Universitetinin doktoru Yuisdin Nikolsonun rəhbərliyi ilə aparılıb.

Komanda seysmiki vizualizasiya, daş nümunələrinin mikroskopik analizi və kompüter modelləşdirilməsini birləşdirərək Silverpitin nadir rast gəlinən zərbə kraterlərindən biri olduğunu təsdiqləyib. Araşdırma "Nature Communications" jurnalında dərc olunub.

Silverpit krateri Şimal dənizinin dəniz yatağından təxminən 700 metr dərinlikdə, Yorkşir sahilindən 129 km məsafədə yerləşir. 2002-ci ildən bəri geoloqlar bu üç kilometrlik diametrli krateri və təxminən 20 km uzunluğunda ətrafındakı konsentriq qırılmaları araşdırırdılar.

Əvvəlki tədqiqatlar kraterin yüksək sürətli asteroid zərbəsi nəticəsində formalaşdığını irəli sürürdü, buna dair dairəvi forması, mərkəzi zirvəsi və ətrafındakı konsentriq çatlar əsas gətirilirdi. Digər nəzəriyyələr yeraltı duz hərəkətləri və ya vulkanik fəaliyyətlə əlaqələndirilirdi.

Nikolsonun komandası son seysmiki məlumatları və dəniz yatağından götürülmüş nümunələri analiz edib. Tapılan nadir "zərbə” kuvars və feldşpat kristalları yalnız yüksək təzyiq nəticəsində, yəni asteroid zərbəsi ilə yarana bilər, bu da hadisəni qəti təsdiqləyir.

Mənbəyə görə, təxminən 160 metr diametrli asteroid dəniz yatağına dayaz bucaq altında vurub. Bir neçə dəqiqə ərzində 1,5 kilometrlik daş və su pərdəsi yaradıb, bu da 100 metrdən yüksək meqa-sunami yaradıb.

Silverpit nadir və nadir hallarda qorunmuş hiper-sürətli zərbə krateridir. Yalnız 200-dən çox təsdiqlənmiş krater quru səthində mövcuddur, okean altında isə yalnız təxminən 33 tanınıb. Bu nəticələr asteroid zərbələrinin planetimizi necə formalaşdırdığını və gələcəkdə asteroid toqquşması halında nə baş verə biləcəyini anlamağa imkan verir.

Silverpit krateri Çikşulub (Meksika) və Nadir (Qərbi Afrika sahilləri) kimi tanınmış zərbə kratərləri ilə eyni sırada yerləşir.

Aydın