Avropa Visa və Mastercard a qarşı müharibə elan edir: Rəqəmsal avro nə vaxt çıxacaq?

Avropa Mərkəzi Bankı (AMB) Avropa İttifaqında "Visa” və "Mastercard” kimi tanınmış Amerika ödəniş sistemlərinə potensial alternativ kimi nəzərdə tutulan rəqəmsal avronun tətbiqi üzrə yol xəritəsini təqdim edib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, AMB İcraiyyə Şurasının üzvü Pyero Çipollonenin təqdimatından göründüyü kimi, texnologiyanın pilot sınaqları 2027-ci ilin ortalarında başlayacaq, tammiqyaslı işə salınma isə 2029-cu ildə gözlənilir.

"Tənzimləyicilərin 2026-cı il ərzində rəqəmsal avronun tətbiqi haqqında Reqlamenti qəbul edəcəyi ilə bağlı işçi fərziyyəyə əsaslanaraq, 2029-cu ildə rəqəmsal avronun mümkün ilk buraxılışına hazır olmağı hədəfləyirik”, deyə təqdimatda bildirilir.

Qeyd olunur ki, layihədə məhdud sayda ödəniş xidməti təminatçıları, ticarət subyektləri və Avrosistemin əməkdaşları iştirak edəcək. Ödəniş xidməti təminatçılarının seçimi 2026-cı ilin birinci rübündə başlayacaq.

Sınaqlar çərçivəsində həm fiziki şəxslər arasında onlayn və oflayn ödənişlər, həm də fiziki şəxslərdən sahibkarlara satış nöqtələrində və elektron ticarət vasitəsilə həyata keçirilən ödənişlər test ediləcək.

Rəqəmsal avronun yekun şəkildə istifadəyə verilməsi üçün əlavə tənzimləyici dəyişikliklər tələb olunur. Qanunvericilik qəbul edildikdən sonra AMB-nin texniki infrastrukturun tamamlanması üçün iki-üç ilə ehtiyacı olacaq.

Avropa Mərkəzi Bankı vurğulayır ki, keçid dövrü ən azı 5 il davam edəcək. Gözlənilir ki, rəqəmsal avro ilə əməliyyatlara görə ticarət subyektləri üçün komissiya haqqının yuxarı həddi "Visa” və "Mastercard” kimi beynəlxalq ödəniş şəbəkələrinin tariflərindən aşağı olacaq. Hazırda bu şəbəkələr Avropadakı əməliyyatların dörddə üçündən çoxuna xidmət göstərir.

Avropa rəqəmsal valyuta layihəsi Aİ-nin pul suverenliyi əldə etmək və maliyyə sahəsində ABŞ-dan asılılığı azaltmaq niyyətini nümayiş etdirir.

"Təqdimatda qeyd olunur ki, 19 dekabr 2025-ci ildə Avropa İttifaqı Şurası rəqəmsal avro ilə bağlı mövqeyini qəbul edib. Bu, qanunvericilik prosesində mühüm mərhələ olmaqla yanaşı, üzv dövlətlərin Avropa Komissiyasının təklifində əksini tapan əsas prinsiplərə – qanuni ödəniş vasitəsi statusu, onlayn və oflayn istifadə imkanı, banklar tərəfindən məcburi yayım, komissiyalara dair ölçülmüş orta məhdudiyyətlər və istehlakçılar üçün pulsuz əsas xidmətlər – dəstəyinin güclü ifadəsidir”, deyə sənəddə bildirilir.

Avropa Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 2022-ci ildə "Visa” və "Mastercard” Avrozonada bütün kart əməliyyatlarının təxminən 2/3-sini emal edib. Eyni zamanda, Aİ-nin 13 ölkəsində ümumiyyətlə milli alternativ mövcud deyil. Hətta öz ödəniş sistemləri olan ölkələrdə belə onların istifadəsi azalır. ABŞ ilə münasibətlərin pisləşəcəyi təqdirdə bu maliyyə asılılığının təzyiq alətinə çevrilə biləcəyindən Aİ-də narahatlıq var.

Avropa artıq bir neçə ildir ki, Amerika maliyyə nəhənglərinə alternativ axtarır. 2024-cü ildə Aİ-də "Wero” adlı öz ödəniş sistemi istifadəyə verilib.

Bununla paralel olaraq, rəqəmsal avronun hazırlanması üzərində işlər davam edir. 19 sentyabr 2025-ci ildə Aİ ölkələrinin maliyyə nazirləri onun tətbiqi üzrə yol xəritəsini razılaşdırıblar. Plana əsasən, üzv dövlətlərin maliyyə nazirləri rəqəmsal valyutanın buraxılıb-buraxılmaması və hər bir Aİ sakininin nə qədər rəqəmsal avro saxlaya biləcəyi ilə bağlı qərar vermək səlahiyyətinə malik olacaqlar.

Aydın