Icma.az
close
up
RU
Ayda bəzən sirli işıqların görünməsinə səbəb nədir?..

Ayda bəzən sirli işıqların görünməsinə səbəb nədir?..

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

...19 aprel 1787-ci ildə astronom Uilyam Herşel ilk dəfə epizodik bir Ay fenomenini - Ayın səthinin bir hissəsinin görünüşündə qısamüddətli dəyişiklik qeydə aldı.

Bunlar parlaq parıltılar, rəngli ləkələr və dumanlı buludlar kimi görünür.

Bəs bu hadisələrə səbəb nədir?

SİA-nın məlumatına görə, Livescience.com bu məsələni araşdırıb.

Ayda izah olunmayan parıltılar bir sıra fiziki hadisələrdən qaynaqlana bilər, lakin hər bir Ay fenomeninin səbəbi onun müddətindən müəyyən edilə bilər.

Məsələn, bir dəqiqədən az davam edən parıltılar, ehtimal ki, meteoroid toqquşmalarından qaynaqlanır.

0,2 kq (təxminən bilyard topunun çəkisi) kimi kiçik cisimlər Ay səthi ilə toqquşduqda işıq parıltıları yaradır.

İşığın mənbəyi toqquşmaların enerjisidir və Ay süxurlarını parlayana qədər qızdırır. Bu cür toqquşmalar uzun müddətdir ki, ultra sürətli parıltıların səbəbi kimi şübhə altına alınsa da, elm adamları bunu 1990-cı illərə qədər, yüksək sürətli kameralar mövcud olana qədər təsdiqləyə bilmədilər.

Hətta o zaman belə, alovlanmaların qısa müddəti elektrik səs-küyü kimi xarici amilləri istisna etməyi qeyri-mümkün etdi. Bu səbəbdən, alovlanmaların təsdiqlənməsi iki və ya daha çox yerdən eyni vaxtda müşahidələr tələb edirdi.

Bu məhdudiyyətə baxmayaraq, bəzi alovlanmalar ilk dəfə 1999-cu ilin noyabr ayında Leonid meteor yağışı zamanı təsdiqləndi.

O vaxtdan bəri astronomik layihələr yüzlərlə belə hadisəni rəsmi olaraq qeydə alıb.

ESA tərəfindən maliyyələşdirilən NELIOTA proqramı doqquz il ərzində 193 Ay alovlanması sənədləşdirib və onların xəritəsi təsirlərin potensial tektonik cəhətdən aktiv bölgə olan Okeanus deltası (Fırtınalar Okeanı) kimi müəyyən qaynar nöqtələrdə baş verdiyini göstərir.

Lakin bəzi mütəxəssislər bu nümunənin sadəcə müşahidə qərəzliliyinin nəticəsi olduğuna inanırlar.

Ayda dəqiqələrlə davam edən işıqlar planetin səthinin altından radon emissiyalarının nəticəsi ola bilər.

2008 və 2009-cu illərdə The Astrophysical Journal-da dərc olunmuş tədqiqat məqalələrində belə bir nəzəriyyə irəli sürülüb ki, bu cür alovlanmalar tektonik proseslər səbəbindən yığılmış qazların qəfildən Ay səthinə çıxması zamanı baş verir.

...Radioaktiv radon parçalandıqca işıq yaradır və onu Yerdən görünən edir. Bundan əlavə, uzunmüddətli parıltıların müşahidə edildiyi yerlər yüksək radon konsentrasiyalarının olduğu bölgələrlə üst-üstə düşür.

Lakin, saatlarla müşahidə edilə bilən alovlanmalar da mövcuddur. Bu cür hadisələr yalnız dolayı yolla Ayla əlaqəli ola bilər - ən azı 2012-ci ildə aparılan bir araşdırmaya görə. Müəlliflər günəş küləyinin Ay toz hissəciklərini ionlaşdırdığını və yüksək sürətli buludların əmələ gəlməsinə səbəb olduğunu irəli sürdülər.

Bu buludlar, öz növbəsində, Ayın yaxınlığındakı ulduzların və ya digər parlaq obyektlərin işığını əks etdirə bilər. Lakin bəzi elm adamları uzunmüddətli alovlanmaların mövcudluğuna şübhə ilə yanaşırlar.

Nazlı Almuradova

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:163
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 21 Noyabr 2025 22:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see292

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see284

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see283

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see268

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see265

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see260

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see259

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see239

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see230

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see221

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see212

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see209

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see209

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see208

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see208

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see206

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see203

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see198

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see194

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri