Icma.az
close
up
RU
Menu

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Azərbaycan dili üzrə süni intellekt ekosistemi formalaşdırılmalıdır Ekspert rəyi

Azərbaycan dili üzrə süni intellekt ekosistemi formalaşdırılmalıdır Ekspert rəyi

Azertag portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Bakı, 4 sentyabr, AZƏRTAC

Bu gün süni intellekt sistemləri mətn yaza, suallara cavab verə, tərcümə edə, nitqi tanıya və müxtəlif dillərdə istifadəçilərlə ünsiyyət qura bilir. Lakin bu imkanlar bütün dillər üçün eyni səviyyədə deyil. İngilis dili kimi böyük rəqəmsal resurslara malik dillər süni intellekt sistemlərində daha geniş təmsil olunur. Azərbaycan dili isə nisbətən az resurslu dillərdən olduğu üçün bir sıra xüsusi çətinliklərlə qarşılaşır.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında süni intellekt üzrə ekspert Dilarə Zamanova deyib.

Ekspert bildirib ki, Azərbaycan dilinin süni intellekt üçün əsas çətinliklərindən biri onun morfoloji quruluşudur: “Azərbaycan dili aqqlütinativ dillər qrupuna daxildir. Bu o deməkdir ki, sözlərə müxtəlif şəkilçilərin ardıcıl artırılması ilə yeni mənalar və qrammatik formalar yaradılır. Bir sözün daxilində cəm, hal, mənsubiyyət, zaman, şəxs və digər qrammatik məlumatlar ifadə oluna bilər. İnsan danışan üçün təbii olan bu xüsusiyyət dil modeli üçün daha mürəkkəb hesablama prosesi yaradır. Digər mühüm problem tokenləşdirmədir. Azərbaycan dilində uzun və çoxşəkilçili sözlər xarici dillər üçün hazırlanmış tokenizerlər tərəfindən çoxsaylı kiçik hissələrə bölünə bilər. Bu isə həm modelin daha çox token emal etməsinə, həm hesablama xərclərinin artmasına, həm də məhdud kontekst pəncərəsindən daha az səmərəli istifadə olunmasına səbəb olur. Azərbaycan dilinə uyğun hazırlanmış tokenizerlərin istifadəsi bu problemi əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Problemin digər tərəfi məlumat çatışmazlığıdır. Dil modelləri böyük həcmdə mətnlər üzərində öyrədilir. İngilis dili üçün kitablar, elmi məqalələr, xəbər materialları, internet səhifələri, forumlar və digər rəqəmsal mənbələrdən ibarət nəhəng məlumat bazaları mövcuddur. Azərbaycan dili üzrə isə belə məlumatların həcmi və müxtəlifliyi daha məhduddur”.

D.Zamanova qeyd edib ki, Azərbaycan dilində süni intellekt sistemlərinin qarşılaşdığı başqa bir problem dilin yalnız qrammatik deyil, mədəni və kontekstual xüsusiyyətləridir. Yaxşı dil modeli sadəcə Azərbaycan dilində qrammatik cümlələr qurmamalıdır. O, Azərbaycan cəmiyyətində istifadə olunan ifadələri, yerli terminologiyanı, adları, coğrafi və tarixi anlayışları, rəsmi və qeyri-rəsmi üslubları, gündəlik danışıq formasını da düzgün başa düşməlidir.

“Milli dil modeli yaratmaq yalnız bir modelin hazırlanması ilə bitmir. Bunun üçün bütöv Azərbaycan dili üzrə süni intellekt ekosistemi formalaşdırılmalıdır. Keyfiyyətli dil korpusları, açıq datasetlər, morfoloji analizatorlar, orfoqrafiya və qrammatika alətləri, nitqin tanınması və sintezi sistemləri, terminoloji bazalar və Azərbaycan dili üzrə qiymətləndirmə standartları bu ekosistemin əsas hissələridir. Nəticə etibarilə, Azərbaycan dilinin süni intellekt sistemləri üçün yaratdığı çətinliklər onun “çətin dil” olmasından çox, bu dil üzrə texnoloji resursların hələ kifayət qədər geniş olmaması ilə əlaqədardır. Azərbaycan dilinin zəngin morfologiyası, tokenləşdirmə xüsusiyyətləri və məhdud rəqəmsal resursları xüsusi yanaşmalar tələb edir. Buna görə də gələcəkdə əsas məqsəd sadəcə Azərbaycan dilində cavab verən süni intellekt yaratmaq deyil, Azərbaycan dilini süni intellekt üçün tam dəstəklənən, yaxşı ölçülə bilən və yüksək keyfiyyətlə emal olunan rəqəmsal dilə çevirmək olmalıdır. Süni intellekt gələcəyin əsas texnologiyalarından birinə çevrilirsə, Azərbaycan dilinin həmin gələcəkdə yalnız istifadəçi dili kimi deyil, texnologiyanın özündə də tam təmsil olunması vacibdir”, - deyə ekspert bildirib.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:153
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 04 Sentyabr 2026 16:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see291

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see247

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see245

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see241

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see238

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see234

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see226

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see222

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see217

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see213

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see203

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see194

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see190

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see190

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see186

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see183

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see182

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see170

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see169

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see169
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri