Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti: Zərurətdən doğan istiqlal

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti: Zərurətdən doğan istiqlal

Icma.az, Oxu.az portalına istinadən məlumat verir.

"Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti birdən-birə yaranmadı. Ümumiyyətlə, həyatda heç nə birdən-birə yaranmır, bunun üçün zərurət olmalıdır".

Bunu Oxu.Az-a açıqlamasında filologiya elmləri doktoru, Əməkdar jurnalist Qərənfil Dünyaminqızı deyib.

O bildirib ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə aparan yol 1917-ci ildən keçsə də, əslində, bu proses daha əvvəllərdən - ilk növbədə "Əkinçi" qəzetindən başlayıb. 1905-ci il inqilabı, Oktyabr Manifesti, 1907-ci ildən etibarən ana dilli mətbuatın aktivləşməsi, "Füyuzat", "Həyat", "Açıq söz" kimi nəşrlərin meydana çıxması cəmiyyətimizdə milli özünüdərk prosesini sürətləndirdi. Tədqiqatçılar bu səbəbdən cümhuriyyətə aparan yolun əsas başlanğıc nöqtəsini 1907-ci il hesab edirlər".

O qeyd edib ki, bu proseslər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasını zəruri etdi və nəticədə 1918-ci il mayın 28-də Tiflisdə İstiqlal Bəyannaməsi imzalandı:

"Cümhuriyyət elan olunsa da, dərhal Bakıya köçə bilmədi. Hökumət müvəqqəti olaraq Gəncəyə köçdü, çünki Bakıda rus-bolşevikləri, ermənilər və təəssüf ki, içimizdən çıxmış, "millətimizdən olan" bolşeviklər bu prosesə mane olurdu".

Onun sözlərinə görə, Gəncədə fəaliyyət göstərən cümhuriyyət hökuməti qısa müddətdə maariflənmə sahəsində əhəmiyyətli addımlar atdı:

"Maarif naziri Nəsib bəy Yusifbəyli milli təhsil istiqamətində mühüm qərarlar qəbul etdi. Təhsil sahəsində milliləşmə prosesi başlandı. Bu, məktəblərə və ali təhsil müəssisələrinə də tətbiq olundu".

"1918-ci ilin sentyabrında isə Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru Paşanın rəhbərliyi ilə Bakı azad edildi və hökumət paytaxta köçdü. Beləliklə, Cümhuriyyətin Bakı dövrü başlandı", - deyə o bildirib.

Q.Dünyaminqızı bildirib ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bir çox ilklərə imza atıb və xüsusilə bu dövrdə təhsil sahəsində mühüm islahatlar həyata keçirilib:

"Cümhuriyyət hökuməti 100 azərbaycanlı gənci ali təhsil almaq üçün Avropa ölkələrinə göndərdi. Bakı Dövlət Universitetinin yaradılması ilə bağlı 1919-cu ilin noyabrında müzakirələr və universitetin, - o zamankı adı ilə Darülfünün ilk tədris ili başladı. Eyni zamanda, Qori Müəllimlər Seminariyasının tatar şöbəsi Qazaxa köçürüldü. Bu işdə Firudin bəy Köçərli, Səfərəli bəy və digər ziyalılarımız mühüm rol oynadılar".

Müsahibimiz əlavə edib ki, cümhuriyyət dövründə milli ordu yaradıldı, zabit heyətinin hazırlanması üçün kurslar təşkil olundu və bu işdə Türkiyədən dəstək alındı:

"Həmçinin Qızlar və Oğlanlar gimnaziyaları fəaliyyətə başladı, yeni dərsliklər, proqramlar hazırlandı.

Parlament qısa müddət ərzində 270-dən çox qanunu müzakirəyə çıxardı və onlardan 230-u qəbul olundu. Ən önəmli qərarlardan biri isə senzuranın ləğvi oldu.

Azərbaycan mətbuatı ilk dəfə senzurasız fəaliyyət göstərməyə başladı. 1918-ci ilin noyabrında mətbuat haqqında nizamnamə qəbul edildi. Bu sənədin özü də parlamentdə qızğın müzakirələrə səbəb olmuşdu".

Qərənfil Dünyaminqızı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qadın hüquqları sahəsində də dünyaya nümunə olduğunu vurğulayıb:

"Azərbaycan qadınına səsvermə hüququ verildi. Bu, hətta ABŞ və bir çox Avropa ölkələrindən öncə baş verdi. Şəfiqə xanım Əfəndizadə parlamentdə çalışmış ilk azərbaycanlı qadın idi. Şəfiqə xanım Qaspıralı məktəbəqədər təhsilin inkişafında mühüm rol oynadı. Məryəm xanım Bayraməlibəyova bölgələrdə qız məktəblərinin yaradılmasına öncüllük etdi".

Sonda Q.Dünyaminqızı bu tarixi irsin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb:

"Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə ilk parlamentli respublika olaraq bir günəş kimi doğdu. Biz bu gün həmin cümhuriyyətin varisləriyik və bu bayrağı daima uca tutmalıyıq. Hər kəs - müəllim, həkim, mühəndis, siyasətçi öz sahəsində bu dəyərləri yaşatmalı, dövlətçiliyimizi möhkəmləndirməlidir".

Aləmdə Nəsib

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:233
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 28 May 2025 13:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see408

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see328

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see308

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see307

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see303

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see293

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see285

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see281

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see277

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see264

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see257

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see254

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see239

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see234

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see214

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see198

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see188

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri