Azərbaycana hücum qərarını İranda kim verib?

Naxçıvanın vurulması ilə bağlı müxtəlif qiymətləndirmələr hazırda ictimai məkanda fəal şəkildə ifadə olunur. Mövqeyimi formalaşdırmağa çalışacağam.

Axar.az xəbər verir ki, bunu gürcü politoloq Gela Vasadze deyib.

“Gəlin, əsas faktı müəyyən edək: hücum İran ərazisindən həyata keçirilib. Bu, avtomatik olaraq hücum qərarının Tehrandakı mərkəzi hakimiyyət tərəfindən təsdiqləndiyi anlamına gəlirmi?

Bu sual səhv verilir. Hansı konkret güc mərkəzinin belə bir qərar verə biləcəyini aydınlaşdırmaq daha vacibdir. İranın siyasi sistemi mürəkkəb və çoxşaxəlidir. Onun bir neçə qərar qəbuletmə mərkəzi var: prezident və hökumət, Müdafiə Nazirliyi, SEPAH və Ali Rəhbər institutu (Rəhbər). Buna görə də ilk sual budur: əgər hücum İran hakimiyyət sistemi daxilində sanksiyalaşdırılıbsa, onda hansı qurum tərəfindən dəqiq şəkildə icazə verilib?

İctimaiyyətdə müzakirə olunan ikinci mümkün ssenari üçüncü bir dövlət və ya dövlətlər qrupu tərəfindən təxribat versiyasıdır. Lakin belə bir halda Tehranın İranı qonşu dövlətə qarşı qoymaq cəhdi ilə bağlı təkzib və ittihamlarla rəsmi reaksiyasını gözləmək məntiqlidir. Hazırda belə bir açıqlama verilməyib. İranın belə bir mövqeyi olmadığı təqdirdə, xarici təxribat nəzəriyyəsi təsdiqlənməmiş qalır.

Üçüncü sual isə Azərbaycan üçün praktiki nəticələrlə bağlıdır. Beynəlxalq hüquq baxımından, dövlət daxilində hansı konkret güc strukturunun bu cür hərəkətlərə icazə verdiyinin fundamental əhəmiyyəti yoxdur. Hər halda, dövlətin ərazisindən qaynaqlanan hərəkətlərə görə dövlət özü məsuliyyət daşıyır. Beynəlxalq hüquqi təcrübədə bir dövlətin ərazisindən digər dövlətin ərazisinə zərbə təcavüz aktı hesab olunur. Bu, avtomatik olaraq tammiqyaslı müharibəyə keçmək zərurəti demək deyil. Lakin BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə uyğun olaraq, hücuma məruz qalan dövlətin fərdi özünümüdafiə hüququ var. Nəticə etibarilə, hazırkı vəziyyətdə Azərbaycanın beynəlxalq hüquq çərçivəsində cavab tədbirləri görmək üçün qanuni hüququ var”, - o bildirib.