Azərbaycanda doğumdakı azalmalar kritik həddədir!

2026-2027-ci tədris ilində Azərbaycanda 124 mindən çox uşaq I sinfə gedəcək. Ötən ilki rəqəmlərə nəzər salsaq, şagirdlərin sayında 8 min nəfərə yaxın azalma olduğunu müşahidə edərik.

Axar.az Ölkə.az-a istinadla xəbər verir ki, son 10 ildə I sinfə gedənlərin sayı 40 min nəfərə yaxın aşağı düşüb.

Bu da 24,4% azalma deməkdir.

2016-2017-ci tədris ilindən bəri I sinfə qəbul olunan şagirdlərlərin sayı ilə bağlı qrafiki təqdim edirik:

Qrafikdən də göründüyü kimi son illər birinci sinfə qəbul olan uşaqların sayı azalan tendensiya ilə davam edir.

“Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqası”nın İcraiyyə Komitəsinin sədri Sahib Məmmədov bildirib ki, bu azalma davam edəcək və 2035-ci ildən sonra isə böhran həddinə çata bilər:

“Çünki fertillik əmsalı (nəsilvermə) Azərbaycanda sürətlə aşağı düşür. 60-cı illərdə bu əmsal 6 vahid idisə, hazırda 1,4 vahid və ya daha aşağıdır. Bunun obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Subyektiv səbəb odur ki, selektiv abortlar nəticəsində qızlar bioloji normadan az, oğlanlar isə bioloji normadan çox doğulur. Bu da əhalinin cins tərkibinin dəyişməsinə səbəb olur. Cins tərkibindəki dəyişikliklər nəticəsində qadınların sayı kişilərdən azdır. Paralel olaraq doğumun aşağı düşməsi 2035-2040-cı ildən sonra uşaqların yaş və cins tərkibində ciddi dəyişikliklərin olacağından xəbər verir”.

Ekspertin fikrincə, doğumdakı azalmalar kritik həddədir:

“Bu, qlobal inkişafla bağlıdır. Ailələr daha çox övlad dünyaya gətirmək istəmir, adətən bir və ya iki övladla kifayətlənirlər. Bununla bağlı bəzi dövlətlər stimullaşdırıcı tədbirlər görürlər. Doğrudur, ölkəmizdə bu hal hələ böhran vəziyyətinə çatmayıb. Lakin qarşıdakı onilliklərdə böhranla qarşılaşmaq mümkündür”.

S.Məmmədov stimullaşdırıcı tədbirlərin görülməsinə, maarifləndirmə işlərinin aparılmasına ehtiyac olduğunu qeyd edib.

Təhsil məsələləri üzrə ekspert Elmin Nuri bildirib ki, məsələnin kökündə demoqrafik problem dayanır:

“Ümumilikdə, yeni anadan olan uşaqların sayında xeyli geriləmə var. Məsələn, 2025-ci ildə doğulan uşaqların sayı 95 min 875 nəfər olub. Bu o deməkdir ki, 6 il sonra birinci sinifə gedən uşaqların sayında ciddi azalma olacaq”.

Ekspert deyir ki, nəticə olaraq, məktəblərdə bir sıra siniflərin bağlanması gözlənilir:

“Uşaq sayı az olacaqsa, sinif sayı da aşağı düşəcək. Sinif sayı azaldıqca isə müəllimlərin sayı azalacaq və onlar ixtisara düşəcək. Bakı, Sumqayıt şəhərlərində Abşeronun bəzi məktəblərində əhali sıxlığına görə siniflərdə şagird sıxlığı olsa da, demoqrafik azalma ilə bunu fərqləndirmək lazımdır.

E.Nuri bizi bu istiqamətdə ciddi təhlükə gözlədiyini deyir:

“Məktəb binası, sinif otaqları şagird üçün var. Acı gerçək odur ki, sonrakı dövrlərdə istifadəsiz qalmış, ya da potensialından daha az şagirdi olan məktəblər görə bilərik”.