Azərbaycanda düyü ucuzlaşacaq?

Bu ilin ilk 10 ayında düyü idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10,4 min ton, yəni 18,6% az olub. Həmçinin bu dövrdə Azərbaycana idxal olunan düyünün 1 kiloqramının orta idxal qiyməti 1 manat 59 qəpik təşkil edib. 2024-cü ilin eyni dövründə isə bu rəqəm 1 manat 76 qəpik idi. Ümumiyyətlə, qlobal düyü qiymətləri də hazırda enib, çünki Hindistan ixrac qadağasını ləğv edib və bazarda artıq məhsul yığılıb. Asiyada rekord miqdarda məhsul götürülməsi də qiymətlərin düşməsinə səbəb olub. Nəticədə dünya üzrə düyü qiymətləri 2017-dən bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb və gözlənilir ki, 2025-in sonuna qədər aşağı düşməyə davam edəcək, yalnız 2026-da stabilləşə bilər. Bəs bütün bunlar fonunda Azərbaycanda düyünün qiyməti necə dəyişəcək?

İqtisadçı ekspert Eyyub Kərimli Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, hazırda ölkəmizdə düyü idxalının azalması yerli istehsalın artması ilə bağlıdır:

“Statistik məlumatlara əsasən, ötən illə müqayisədə bu il düyü istehsalı 20 min tona yaxınlaşıb ki, bu da təxminən 12% artım deməkdir. Əlbəttə, bu hələ daxili istehlakı tam qarşılaya bilmir. Belə ki, ölkədə illik düyü tələbatı 70 min tondur və onun 75–80%-i idxal hesabına ödənir. Hazırda hesab edilir ki, növbəti bir il, yaxud 6–10 ay ərzində düyü qiymətlərində ucuzlaşma baş verə bilər. Çünki Hindistan ixracını artırıb və daha ucuz qiymətə bazara məhsul çıxarır. Bu da daxili bazarda qiymətlərin enməsinə təsir edir”.

E.Kərimlinin sözlərinə görə, idxaldan asılılığın azalması üçün yerli düyü istehsalının artırılması ciddi dövlət proqramları tələb edir:

“Son illər çəltikçiliyə dövlət dəstəyi artsa da, təbii imkanlar və mövcud şərait nəzərə alınmalıdır. Bilindiyi kimi, düyü istehsalı su resurslarından çox asılıdır və hazırda su problemi mövcuddur. Buna görə də yaxın illərdə ölkənin düyü tələbatını tam olaraq daxili istehsal hesabına ödəmək real görünmür”.

Ekspert qeyd edib ki, qiymətlər əsasən idxaldan, yəni xarici bazarlardakı vəziyyətdən asılı olaraq formalaşacaq:

“Bu ildən Pakistanla müəyyən kvota tətbiq olunmuşdu və ölkə daha ucuz düyü idxal edirdi. Hazırda isə Hindistanın dünya bazarında qiymətləri endirməsi səbəbindən daxili bazarda ehtiyatların artırılması mümkündür ki, bu da gələcəkdə qiymətlərin aşağı düşməsinə təsir edə bilər. Əgər gözlənilməz iqlim hadisələri baş verməsə və mövcud qlobal tendensiya davam etsə, növbəti aylar və illərdə düyü qiymətlərində sabitlik qorunacaq və ciddi bahalaşma müşahidə olunmayacaq. Bu gün mövcud istehsal artımı da davam edərsə, idxaldan asılılıq müəyyən qədər azala bilər”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az