Icma.az
close
up
RU
Menu

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Azərbaycanda məktəblər pullu olacaq? AÇIQLAMA

Azərbaycanda məktəblər pullu olacaq? AÇIQLAMA

Icma.az, Sfera.az portalına istinadən məlumat yayır.

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev bildirib ki, Azərbaycanda məktəblərin publik hüquqi şəxsə çevrilməsi prosesinə başlanılacaq. Nazir sözlərinə görə, hazırda məktəblər Regional Təhsil İdarələrinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.

Məktəblərin publik hüquqi şəxsə çevrilməsi isə onların dövlətin tərkib hissəsi olaraq fəaliyyət göstərən qurumdan çıxaraq, müstəqil hüquqi şəxs statusu alması deməkdir. 

Maraqlıdır, bu qərar məktəbin idarə olunması, maliyyələşməsi və fəaliyyət mexanizmlərində hansı dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq? Bunu qarışıq ödənişli təhsilə keçid kimi qiymətləndirə bilərikmi?

Mövzu ilə bağlı Sfera.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, Azərbaycanda məktəblərin publik hüquqi şəxs (PHŞ) statusu alması ilə bağlı qərar son illər təhsil sahəsində həyata keçirilən institusional islahatların davamı kimi qiymətləndirilməlidir. 

Onun sözlərin görə, bu islahatın mahiyyəti məktəblərin dövlətin mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sistemindən çıxarılaraq hüquqi və maliyyə müstəqilliyinə malik təşkilatlara çevrilməsini nəzərdə tutur. Bu, yalnız texniki dəyişiklik deyil, həm də məktəblərin idarə olunması, maliyyələşməsi və təhsil siyasətinin həyata keçirilməsində yeni yanaşmaların tətbiqi deməkdir.

Ekspert nəzərə çatdırıb ki, hazırda məktəblər Təhsil Nazirliyinin struktur bölməsi olan Regional Təhsil İdarələrinin tabeliyində fəaliyyət göstərirlər. Bu idarəetmə modeli daha çox inzibati nəzarətə əsaslandığı üçün çevik qərarvermə və fərdi təşəbbüslərin məhdudluğu ilə xarakterizə olunur. PHŞ modelinə keçid isə məktəblərə müstəqil qərarlar vermək, resursları daha effektiv idarə etmək və innovativ tədris metodlarını tətbiq etmək imkanı yaradacaq. Belə ki, “Publik hüquqi şəxslər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, PHŞ-lər müstəqil hüquqi statusa malik olmaqla dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlə yanaşı, əlavə maliyyə mənbələri cəlb edə bilər, həmçinin əməkhaqqı, satınalmalar, layihələr və xidmətlər sahəsində sərbəst fəaliyyət göstərə bilərlər (Qanun, Maddə 2.3).

K.Əsədov qeyd edib ki, məktəblərin PHŞ-ə çevrilməsi ilə birgə maliyyə idarəetməsində əsaslı dəyişikliklər baş verəcək:

“Əgər indiyə qədər məktəbin bütün xərcləri dövlət büdcəsi hesabına planlaşdırılır və xərclərin təyinatı mərkəzdən idarə olunurdusa, yeni modeldə məktəb öz büdcəsini tərtib edəcək, gəlir və xərclərinə görə daha məsuliyyətli olacaq. Bu isə məsuliyyətin artması ilə yanaşı, məktəbləri donor təşkilatlar, sponsorlar, beynəlxalq layihələr və valideyn dəstəyi hesabına əlavə maliyyə resursları axtarmağa vadar edə bilər. Eyni zamanda bu, məktəblər arasında rəqabəti artıra və keyfiyyət göstəricilərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Dünya təcrübəsi də göstərir ki, məktəblərin hüquqi və maliyyə müstəqilliyi onların inkişafında mühüm rol oynayır. Məsələn, Finlandiyada məktəblər bələdiyyələrin nəzdində olsa da, geniş avtonomiya və innovativ təşəbbüslər üçün sərbəstlik verilir. Estoniyada məktəblərin 95 faizi müstəqil idarəetməyə malikdir və bu sistem beynəlxalq reytinqlərdə Estoniyanın yüksək nəticələr göstərməsinə səbəb olub. Türkiyədə də bəzi Anadolu liseyləri və layihə məktəbləri PHŞ modelinə uyğun idarə olunur və bu, onların layihə əsaslı inkişafını stimullaşdırır”.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, təcrübənin mənfi tərəfləri də diqqətdən kənar qalmamalıdır:

“Məktəblərin əlavə maliyyə axtarışına çıxması zamanla sosial bərabərsizliyin dərinləşməsinə səbəb ola bilər. İmkanlı valideynlərin uşaqlarının oxuduğu məktəblər daha çox vəsait toplaya, infrastrukturu yeniləyə, müəllim heyətinə yüksək əməkhaqqı verə bilər. Kənd və aztəminatlı ailələrin üstünlük təşkil etdiyi bölgələrdə isə bu model məktəbin maliyyə çətinlikləri ilə üzləşməsinə, nəticədə tədrisin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Bu baxımdan, PHŞ statuslu məktəblər üçün dövlətin dəstək mexanizmləri – diferensial subsidiyalar, sosial təminat proqramları və təhsil voucher sistemləri tətbiq edilməlidir.

Hazırkı qanunvericilik mühiti bu keçidi təmin etmək üçün müəyyən baza yaradır. Lakin məktəblərin PHŞ-ə çevrilməsi təhsil haqqında əsas qanunda, həmçinin “Dövlət ümumi təhsil müəssisəsinin nizamnaməsi”ndə və “Məktəb direktorlarının fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi meyarları”nda da uyğunlaşdırmalar tələb edir. Müəllimlərin əmək hüquqları, qiymətləndirmə və karyera artımı ilə bağlı qaydaların da bu çərçivədə yenidən işlənməsi vacibdir. Əks halda, məktəblərdə qeyri-bərabər yanaşmalar və sosial narazılıq artacaq”.

K.Əsədov məktəblərin PHŞ-ə çevrilməsinin onları daha çevik və nəticəyönümlü idarə olunmasını təmin etsə də, bu prosesin keyfiyyətli və ədalətli şəkildə həyata keçirilməsi üçün əsaslı hüquqi, maliyyə və ictimai mexanizmlərin qurulmasına ehtiyac olduğunu bildirib:

“Müəyyən çərçivədə ödənişli xidmətlərin tətbiqi qaçılmaz görünür – məsələn, əlavə dərslər, hazırlıq kursları, klub və dərnəklər üçün ödəniş müəyyən edilə bilər. Lakin bu xidmətlər baza təhsilini əvəz etməməlidir və dövlət məktəblərində təhsilin əlçatanlığı prinsipi qorunmalıdır. Əgər bu balans saxlanılmasa, PHŞ modeli zamanla təhsilin kommersiyalaşmasına, sosial təbəqələşmənin dərinləşməsinə və təhsil hüququnun pozulmasına gətirib çıxara bilər.

Bu baxımdan, məktəblərin PHŞ modelinə keçidi yalnız struktur islahat kimi deyil, həm də təhsilin fəlsəfəsinin dəyişməsi kimi dəyərləndirilməlidir. Məktəb idarəetməsində şəffaflıq, iştirakçılıq (valideyn, müəllim, icma nümayəndələrinin cəlbi), nəticəyönümlülük və sosial ədalət əsas meyarlar olmalıdır. Əks halda, bu dəyişiklik keyfiyyət artımından çox, qeyri-bərabər imkanlar və sistemin fragmentasiyası ilə nəticələnə bilər”,-ekspert vurğulayıb.

Firuzə Əliyeva
 

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 10 Aprel 2025 12:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see379

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see348

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see285

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see275

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see273

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see266

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see245

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see245

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see238

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see237

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see232

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see218

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see214

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see212

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see210

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see180

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see179

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see179

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri