Azərbaycanda orqan transplantasiyası Qanun nə deyir?

Tibbdə orqan transplantasiyası əməliyyatları olduqca, riskli və çətin icra olunur. Sosial mediada bəzən xüsusilə də gənclər arasında daxili orqanların satışı ilə bağlı kontentlər yayılır. Bəziləri ironiya kimi, digərləri də maddi sıxıntılardan çıxış yolu kimi bu yolu seçmək istəyir. Lakin ölkədə orqan transplantasiyası və donor məsələləri qanunla ciddi şəkildə tənzimlənir. 

Vəkil Şaiq Mirzəyev Modern.az-a açıqlamasında bildirib ki, son günlər mediada gündəm olan daxili orqanların sağ ikən satışı məsələləri bəzi insanlarda yanlış fikirlər formalaşdırıb. Orqan satışı bizim ölkə qanunvericiliyi üçün qəti qadağandır. Azərbaycan Respublikasının “İnsan orqanı və toxumlarının transplantasiyası və donorluğu” haqqında qanuna görə, orqanların alqı-satqısı qadağandır. Orqanın maddi və ya digər qazanc qarşılığında verilməsi cinayət hesab olunur. Bu da müvafiq məcəllə ilə cinayət məsuliyyəti yaradır. 

O bildirib ki, heç bir şəxs nə donor, nə də vasitəçi orqan satışında iştirak edə bilməz. Bu qanunun açıq şəkildə tələbidir. Canlı donor olmaq mümkündür. Lakin ortada ağır və ciddi şərtlər olmalıdır. 

Əgər şəxs 18 yaşına çatıbsa, tam sağlamdırsa və öz razılığı ilə prosesi istəyirsə müəyyən orqanlarını donor şəklində verə bilər. Ən çox verilən orqan böyrək hesab edilir. Orqan verilərkən, onun təzminatı pulsuz olmalıdır. Həmçinin sağlamlıq üçün risk qiymətləndirilməsi aparılmalıdır. Yəni, donorla onu qəbul edən şəxs (resepiyent) arasında maddi, mənəvi, fiziki asılılıq ola bilməz. Bir sözlə, ödənişli orqan transplantasiyası qanunsuz sayılır. 

Şaiq Mirzəyev açıqlayıb ki, vətəndaş sağlığında orqanlarının transplantasiyası üçün razılıq veribsə, o zaman bu hüquqi yolla həyata keçirilə bilər. Belə razılıq yoxdursa, yaxın qohumların icazəsi ilə proses baş verə bilər. 

Donor ruhi xəstədirsə, yaşı 18-dən azdırsa, fiziki məhdudiyyətlidirsə, məhkum və ya hərbi əsirdisə, resepiyent ilə arasında tabelik münasibətləri varsa, maddi və ya qeyri-maddi qazanc əldə edilirsə, bu şəxslər donor ola bilməz. 

Ölkə ərazisində orqan köçürülməsi könüllü və sağlamlıq riski yaratmayan əsaslarla həyata keçirilə bilər. Bu proses dövlətin icazə verdiyi xüsusi mərkəzlərdə həyata keçirilə bilər.

Zərif Sofiyeva