Azərbaycanın regional lider statusu
Icma.az xəbər verir, Xalq qazeti saytına əsaslanaraq.
Prezident İlham Əliyevin strateji diplomatiyası sülh və tərəqqiyə meydan açıb
Cənubi Qafqaz regionu postsovet məkanında son yüz ilin ən köklü geosiyasi transformasiya və təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulması prosesini yaşayır. Azərbaycanın beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun olaraq həyata keçirdiyi 44 günlük hərbi-siyasi əməliyyatlar Qarabağda status-kvonun dondurulmasına yönəlik destruktiv paradiqmanı kökündən dəyişdi.
Bu strateji fəaliyyət təkcə dondurulmuş münaqişə mirasını aradan qaldırmadı, həm də asimmetrik böhranların idarə edilməsi, dövlət suverenliyinin reallaşdırılması və müasir təhlükəsizlik doktrinalarının tətbiqi kontekstində beynəlxalq münasibətlər sisteminə yeni konseptual yanaşma gətirdi. Bu strateji dönüşün təməl sütunlarını Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin "hərb və sülh diplomatiyası", sarsılmaz siyasi iradəsi, beşinci nəsil hərbi-texnoloji üstünlük və qlobal güclərin neytrallaşdırılması strategiyası təşkil edir.
Müasir asimmetrik münaqişələrdə informasiya cəbhəsi döyüş meydanındakı əməliyyatların legitimliyini təmin edən əsas platformadır. İkinci Qarabağ müharibəsinin gedişində İlham Əliyev beynəlxalq arenada klassik diplomatiya qəliblərini aşan, hücum xarakterli və çevik idarəetmə modelini nümayiş etdirdi. Dünyanın aparıcı media korporasiyalarına (BBC, CNN, Sky News, France 24 və s.) verilən 30-dan çox müsahibə, əslində, qlobal qərəz və manipulyasiya mexanizmlərinə qarşı mətbuat konfransı deyil, hüquqi-diplomatik müdafiə səddi idi.
Azərbaycan liderinin diplomatik strategiyasının nüvəsini "hərb meydanındakı mütləq üstünlüyü sülh masasında diplomatik diktəyə çevirmək" bacarığı təşkil etdi. Rəsmi Bakı beynəlxalq təzyiqləri və birtərəfli sanksiya cəhdlərini rasional diplomatiya ilə neytrallaşdırdı. Bu gün isə bu diplomatiya qalib tərəf olaraq təhlükəsizliyin regional arxitekturasını və Orta Dəhliz çərçivəsində Zəngəzur magistralı kimi qlobal geoiqtisadi layihələri formalaşdıran tərəf kimi çıxış edir.
Beynəlxalq münasibətlər sistemində beynəlxalq hüququn aliliyi prinsipinin zəiflədiyi, ATƏT-in Minsk Qrupu kimi institutların status-kvonun dondurulmasına və imitasiya xarakterli danışıqlara xidmət etdiyi bir şəraitdə, Azərbaycan milli maraqların reallaşdırılması üçün prinsipial siyasi iradə nümayiş etdirmək məcburiyyətində qaldı. Prezident İlham Əliyev beynəlxalq hüququn təməl sənədlərini, xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının dörd qətnaməsini və BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsini (fərdi və ya kollektiv özünümüdafiə hüququ) rəhbər tutaraq özünün siyasi formulasını bəyan etdi: “Qarabağ Azərbaycandır!”.
Bu qətiyyətli bəyanat beynəlxalq miqyasda qəbul etdirilən süni çərçivələri dağıtdı, daxili konsolidasiyanı təmin etdi və hərbi sərəncamların hüquqi bazasını möhkəmləndirdi. Azərbaycanın tətbiq etdiyi hərbi-strateji model müasir müdafiə sənayesi və strateji araşdırmalar institutları tərəfindən yeni dövrün doktrinal nümunəsi kimi qəbul edilir. Rəsmi Bakı XXI əsrin geosiyasi reallıqlarına uyğun olaraq, milli təhlükəsizlik arxitekturasını beşinci nəsil texnoloji komponentlər və şəbəkə mərkəzli idarəetmə sistemləri üzərində uğurla sintez edən ilk suveren subyektlərdən biri oldu.
Yüksək dəqiqlikli intellektual Hava Hücumundan Müdafiə sistemləri, kəşfiyyat-zərbə kompleksləri, inteqrasiya olunmuş radioelektron mübarizə modulları və peyk geolokasiya texnologiyalarının sinergiyası qarşı tərəfin uzun illər ərzində formalaşdırdığı klassik eşelonlaşdırılmış müdafiə xətlərini və hərbi-strateji infrastrukturunu qısa müddətdə zərərləşdirdi. İnnovativ asimmetrik taktikaların coğrafi şəraitin xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq tətbiqi və Şuşa istiqamətində nümayiş etdirilən unikal əməliyyat rəşadəti müasir müdafiə və təhlükəsizlik standartlarının konseptual əsaslarını yeni müstəviyə daşıdı.
Ermənistanın böhranı regional müstəvidən çıxararaq beynəlmiləlləşdirmək, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatını (KTMT) və ya ayrı-ayrı ermənipərəst Qərb dövlətlərini prosesə birbaşa cəlb etmək cəhdləri rəsmi Bakının çevik xarici siyasət strategiyası tərəfindən vaxtında neytrallaşdırıldı. Bakı xarici təzyiqləri və birtərəfli sanksiya cəhdlərini rasional hüquqi arqumentlərlə dəf edərək, hərbi əməliyyatların coğrafi çərçivəsini sırf öz tanınmış sərhədləri daxilində məhdudlaşdırdı. Bu strateji təmkin və qətiyyətli xarici siyasət xətti qlobal güc mərkəzlərinin prosesə müdaxilə imkanlarını sıfıra endirdi və regionda yeni təhlükəsizlik balansının formalaşmasını şərtləndirdi.
2020-ci il 10 noyabr üçtərəfli Bəyanatı və 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən 23 saatlıq lokal antiterror tədbirləri Cənubi Qafqazdakı separatizm ocaqlarını tamamilə sıradan çıxardı. Bununla da regionda otuz il ərzində saxlanılan və beynəlxalq sabitliyə təhdid yaradan destruktiv geosiyasi asimmetriya aradan qaldırıldı. Azərbaycan dövləti hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərdə – Şuşa, Ağdam, Füzuli, Laçın, Kəlbəcər, Zəngilan və Qubadlıda post-konflikt dövrünün ən böyük reabilitasiya və rekonstruksiya proqramını – Böyük Qayıdışı icra edir. Xankəndi və Xocalıda dövlət suverenliyinin tam bərpası regionda otuzillik münaqişə mirasının birdəfəlik qapadılmasının hüquqi və faktiki təsdiqidir.
Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda, sadəcə, münaqişə tərəfi deyil, regionun təhlükəsizlik, sabitlik və iqtisadi inteqrasiya xəritəsini müəyyən edən əsas geosiyasi qütbdür. Azərbaycan qlobal güc mərkəzləri ilə münasibətlərdə subyekt statusunu möhkəmləndirərək, Avropanın enerji təhlükəsizliyinin (Cənub Qaz Dəhlizi) və transkontinental logistikanın (Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri) əvəzedilməz strateji tərəfdaşına çevrilmişdir.
Bu gün regionda Azərbaycanın strateji razılığı olmadan və maraqları nəzərə alınmadan hər hansı irimiqyaslı geosiyasi və ya geoiqtisadi layihənin həyata keçirilməsi qeyri-mümkündür. İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan bu hüquqi-diplomatik status Azərbaycanı regional çərçivədən çıxararaq orta güc səviyyəsinə yüksəldib.
Məsim ABADOV,
Gəncə Dövlət Universiteti iqtisadiyyat və idarəetmə fakültəsinin dekanı, dosent
Bu mövzuda digər xəbərlər:
Baxış sayı:97
Bu xəbər 17 Noyabr 2026 10:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir



Daxil ol
Online Xəbərlər
Xəbərlər
Hava
Maqnit qasırğaları
Namaz təqvimi
Kalori kalkulyatoru
Qiymətli metallar
Valyuta konvertoru
Kredit Kalkulyatoru
Kriptovalyuta
Bürclər
Sual - Cavab
İnternet sürətini yoxla
Neftin Qiyməti
Azərbaycan Radiosu
Azərbaycan televiziyası
Haqqımızda
TDSMedia © 2026 Bütün hüquqlar qorunur







Günün ən çox oxunanları



















