Azərbaycanın yeni rəqəmsal inkişaf kursu və gələcəyə açılan mənzərə TƏHLİL

Azərbaycan 4-cü Sənaye İnqilabının reallıqları fonunda mühüm tarixi mərhələyə qədəm qoyur.

"APA-Economics" xəbər verir ki, ötən günlərdə Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına dair 2026–2029-cu illər üçün Strategiya”nı təsdiqlədi.

Sözügedən strategiya ölkənin rəqəmsal gələcəyinin konturlarını müəyyənləşdirən ən mühüm sənədlərdən biri kimi çıxış edir. Bu strateji çərçivə sadəcə rəqəmsal modernizasiya proqramı deyil, Azərbaycanın 2030-cu ilə doğru regional rəqəmsal mərkəzə çevrilməsi istiqamətində dövlət iradəsinin aydın təzahürüdür.

Strategiya milli iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafını təmin edən yeni modelin, yəni data əsaslı idarəetmənin, süni intellekt tətbiqlərinin, rəqəmsal bacarıqlara söykənən əmək bazarının, innovatıv sahibkarlığın və qlobal rəqəmsal inteqrasiyanın əsaslarını yenidən qurur.

Rəqəmsallaşmanın yeni məntiqi: İnfrastruktur və transformasiya

Strategiya göstərir ki, ölkənin rəqəmsal iqtisadiyyatının təməli müasir infrastruktur, məlumat təhlükəsizliyi və transformasiya proseslərinin fasiləsiz dəstəklənməsi üzərində qurulmalıdır. Bu çərçivədə 2026–2029-cu illərdə ölkədə “Rəqəmsal həllər və xidmətlər platforması” yaradılacaq. Bu platforma müəssisələrin rəqəmsal həllərdən istifadəsini asanlaşdıracaq, yerli və qlobal texnologiya təminatçılarını vahid məkanda birləşdirəcək. Digər tərəfdən, yeni nəsil texnologiyaların tətbiqi üçün yol xəritəsi hazırlanacaq. Beləliklə, süni intellekt, robot texnologiyaları, avtomatlaşdırma həlləri istehsal və xidmət sektorlarında səmərəliliyi ən azı 5–10% artıracaq. Paralel olaraq Azərbaycanda beynəlxalq standartlara uyğun ən azı iki yeni data mərkəzi fəaliyyət göstərəcək. Bu, ölkənin həm regional rəqəmsal hab kimi mövqeyini, həm də yerli bazarın texnoloji dayanıqlığını gücləndirəcək. Nəticə etibarilə rəqəmsal transformasiya qeyri-neft sektorunun ÜDM-də payını artıracaq, müəssisələrin əməliyyat xərclərini azaldacaq və rəqabət qabiliyyətini yüksəldəcək.

Startap ekosistemi və yeni bizneslərin partlayış effekti

Strategiya ölkədə ilk dəfə olaraq startap və yeni texnoloji bizneslərin inkişafını milli iqtisadi hədəf səviyyəsinə qaldırır. Belə ki, 2029-cu ilə qədər Azərbaycanda yeni startapların sayı 250-ə çatdırılacaq, SandBox mühitində 20 layihə sınaqdan keçiriləcək, rəqəmsal kraudfandinq platforması vasitəsilə 50 biznesin maliyyələşməsi təmin olunacaq, real iş mühitinə bənzər sınaq mərkəzlərində 10 yeni rəqəmsal məhsul test ediləcək.

Bu göstəricilər təkcə statistik rəqəmlər deyil. Əslində, bu, Azərbaycan iqtisadiyyatında yeni innovativ şirkətlərin yaranması, maliyyə dayanıqlığının artması, yüksək texnologiyalar sahəsində ixrac potensialının güclənməsi kimi fundamental dəyişikliklərin əsasını qoyur. Startap ekosisteminin inkişafı həm də gənclərin öz ideyalarını kapitala çevirməsi, iqtisadiyyatın isə daha çox bilik və innovasiya əsasında böyüməsi deməkdir.

Qlobal rəqəmsal ticarətə inteqrasiya və xarici sərmayənin cəlbi

Strategiya Azərbaycanın qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatla inteqrasiyasını dərinləşdirir. Burada əsas istiqamətlər kimi Amazon, AliExpress kimi beynəlxalq platformalarla əməkdaşlıq genişlənəcək. Nəticədə 200-ə yaxın yerli müəssisə bu platformalarda aktiv satış həyata keçirəcək. İnvestisiya mühiti təkmilləşəcək, prioritet sərmayə sahələri müəyyən ediləcək və innovasiya klasterləri ali təhsil müəssisələrinin nəzdində yaradılacaq. Nəticədə Azərbaycan regional rəqəmsal ixrac mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər. Rəqəmsal ticarətin inkişafı qeyri-neft sektorunda artıma mühüm dəstək olacaq.

Rəqəmsal bacarıqlı yeni işçi qüvvəsi

Strategiyanın ən güclü tərəflərindən biri rəqəmsal bacarıqların inkişafına kompleks yanaşmadır. Belə ki, 2026–2029-cu illərdə Azərbaycanda 40 min vətəndaş rəqəmsal bacarıqlar üzrə təlim keçəcək, 500 yüksək ixtisaslı mütəxəssis beynəlxalq İT şirkətləri ilə birlikdə keçirilən butkamplarda yetişəcək, 1000 KOB işçisi rəqəmsal bacarıqlar üzrə sertifikat alacaq, 10 yeni rəqəmsal peşə müəyyən ediləcək, xaricdə təhsil üzrə ildə 200 təqaüd ayrılacaq.

Bu kompleks tədbirlər Azərbaycan əmək bazarını daha rəqabətli, daha yüksək maaşlı İT işlərinə uyğunlaşdırılmış və qlobal şirkətlər üçün cəlbedici bir struktur halına gətirəcək.

Data əsaslı idarəetmə və “Rəqəmsal Əkiz”lər

Azərbaycanın yeni strateji yanaşması data mədəniyyətinin formalaşdırılmasına yönəlib. Strategiyada nəzərdə tutulduğuna görə, “İqtisadi məlumatların analitikası sistemi” yaradılacaq və ən azı 5 məlumat bazası sistemə inteqrasiya olunacaq. Eyni zamanda 6 data əsaslı illik analitik hesabat hazırlanacaq, 2029-cu ilə qədər 4 “Rəqəmsal Əkiz” modeli tətbiq ediləcək.

“Rəqəmsal Əkiz” texnologiyası iqtisadi və sosial proseslərin real zamanlı simulyasiyasına imkan yaradır. Bu, dövlət idarəetməsində proqnozlaşdırmanı gücləndirəcək, riskləri azaldacaq, qərarların dəqiqliyini artıracaq. Bu yanaşma Azərbaycan iqtisadiyyatının idarəetməsində tamamilə yeni epoxaya keçid deməkdir.

Azad edilmiş ərazilərdə rəqəmsal inkişaf modeli

Strategiya Qarabağ və Şərqi Zəngəzur üçün ayrıca rəqəmsal çərçivələr müəyyən edir. Sözügedən ərazilərdə ən azı 50 müəssisə bu çərçivələr əsasında fəaliyyət göstərəcək, rəqəmsal həllər burada “yaşıl” inkişaf modeli ilə uzlaşdırılacaq. Bu bölgələr yeni texnoloji həllərin sınaqdan keçirilməsi üçün pilot region rolunu oynaya bilər. Bu isə, onların iqtisadi reinteqrasiyasını sürətləndirəcək.

Azərbaycan hansı nəticələri hədəfləyir?

2029-cu ilə qədər Azərbaycan rəqəmsal iqtisadiyyatın ÜDM-də payının artırılması, rəqabətli rəqəmsal biznes mühitinin formalaşdırılması, yeni nəsil kadr potensialının artırılması, regional rəqəmsal mərkəzə çevrilmə və süni intellekt əsaslı idarəetməyə keçidin təmin edilməsi kimi strateji məqsədləri hədəfləyir. Nəticədə ölkədə İKT və rəqəmsal xidmətlərin ixracı genişlənəcək, 300 müəssisə rəqəmsal transformasiya proqramlarına qoşulacaq, 40 minə yaxın vətəndaş rəqəmsal bacarıqlara yiyələnəcək, data mərkəzlərinin inkişafı bu hədəfi gücləndirəcək, Azərbaycan dilində generativ dil modeli dövlət idarəçiliyində tətbiq ediləcək. Bu isə, ölkənin həm iqtisadi, həm texnoloji suverenliyinin möhkəmlənməsi deməkdir.

Nəticə: Azərbaycanın rəqəmsal yol xəritəsi artıq hazırdır

Yeni rəqəmsal strategiya göstərir ki, Azərbaycan qarşıdakı illərdə bilgi əsaslı iqtisadiyyatı əsas prioritet kimi müəyyənləşdirir, süni intellekt və data mərkəzlərini strateji baza kimi formalaşdırır, insan kapitalını rəqəmsal inkişafın mərkəzinə yerləşdirir və qlobal rəqəmsal inteqrasiyanı ölkənin yeni iqtisadi identifikasiyasına çevirir.

Bu sənəd nümayiş etdirir ki, Azərbaycan rəqəmsal transformasiyanı təkcə texnologiya layihəsi kimi deyil, milli inkişafın fundamental təməli kimi qəbul edir.

Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi bu strategiya Azərbaycanın gələcəyinin rəqəmsal, innovativ və yüksək dəyər yaradan iqtisadi model üzərində qurulacağını göstərir. Bu isə, təkcə bugünün deyil, onilliklərin strateji vizyonudur.