Icma.az
close
up
RU
Bakı metrosunda yeni gedişhaqqı üsulu

Bakı metrosunda yeni gedişhaqqı üsulu

525.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bakı metrosunda gedişhaqqının sərnişinin qət etdiyi məsafəyə görə ödənilməsi metodunun tətbiqi nəzərdə tutulub. Bu barədə "Bakı Metropoliteni" QSC-nin Maliyyə departamentinin rəisi Kamal Hüseynli deyib. O bildirib ki, hazırda vahid tarif modeli tətbiq olunsa da, analitik qiymətləndirmələr davam etdirilir: "Məsafə, zona və sərnişin seqmentlərinə əsaslanan diferensial tarif modelləri üzərində aparılan təhlillər gələcəkdə daha balanslı və iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış tarif mexanizminin formalaşdırılmasına imkan verə bilər".

Məsafəyə əsaslanan tarif sistemi sərnişinin mindiyi və düşdüyü stansiyalar arasındakı məsafəyə uyğun olaraq gedişhaqqının hesablanmasını nəzərdə tutur. Yəni qısa məsafə qət edən sərnişin daha az, uzun məsafə qət edən isə daha çox ödəniş edir.

Ekspertlərin fikrincə, metroda gedişhaqqının sərnişinin qət etdiyi məsafəyə görə ödənilməsi daha ədalətli və iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış modeldir. Amma bu sistemin uğurlu tətbiqi üçün güclü texnoloji baza, sosial balans və effektiv kommunikasiya zəruridir.

Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Eldəniz Cəfərov deyir ki, sözügedən model, yəni tariflərin differensiallaşdırılması Avropa ölkələrində illərdir ki, tətbiq olunur. Sözügedən modelə əsasən sərnişin neçə stansiya və ya neçə kilometr yol qət edirsə, ödəniş də buna uyğun hesablanır. Qısa məsafə qət edən sərnişin minimal ödəniş edir. Yəni 2-3 stansiya üçün daha aşağı tarif tətbiq olunur. Məsafə artdıqca gedişhaqqı da artır. Bu zaman mərkəzi ərazilərdə hərəkət edən sərnişinlə daha uzaq məsafəyə gedən sərnişinin ödədiyi məbləğ arasında fərq yaranır. Adətən mərkəzdə yaşayanlar şəhərin kənar ərazilərində yaşayanlarla müqayisədə daha az ödəniş edirlər: "Əksər dünya ölkələrində metroda gedişhaqqının hesablanması şəhərin ölçüsünə, nəqliyyat şəbəkəsinin quruluşuna və sosial siyasətə uyğun olaraq fərqli modellərlə tənzimlənir. Əsas məqsəd həm ədalətli ödəniş mexanizmi yaratmaq, həm də sosial balansı qorumaqdır. Bu model xüsusilə Yaponiya, Cənubi Koreya və Sinqapur kimi ölkələrdə tətbiq olunur. Sərnişin metroya daxil olarkən və çıxarkən kartını oxudur, sistem avtomatik olaraq neçə kilometr və ya neçə stansiya yol getdiyini hesablayır. Hesablamadan sonra ödənişi buna uyğun çıxır. Bu yanaşma "az gedən az, çox gedən çox ödəsin" prinsipinə əsaslanır".

Onun sözlərinə görə, əksər Avropa ölkələrində zona üzrə tarif modeli tətbiq edilir. London, Paris, Berlin kimi şəhərlərdə metro şəbəkəsi bir neçə zonaya bölünür. Sərnişinin keçdiyi zonaların sayına görə gedişhaqqı müəyyən edilir: "Mərkəzi zonalarda qiymətlər daha ucuz, şəhərin kənar ərazilərinə doğru isə daha yüksək olur. Bu sistem həm şəhərdaxili hərəkəti tənzimləyir, həm də uzun məsafəli xətlərin maliyyə yükünü balanslaşdırmağa imkan verir".

Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Elməddin Muradlı hesab edir ki, Bakı metrosunda gedişhaqqının sərnişinin qət etdiyi məsafəyə görə ödənilməsi modelinə keçid sərnişinlər üçün sərfəli olacaq. Amma bu sistemi qurmaq elə də asan deyil: "Bu sistemə keçid üçün bütün stansiyalarda terminallar olmalıdır. Məsələn, sərnişin kartını turniketə yaxınlaşdıranda avtomatik ondan 60 qəpik çıxılır. Stansiyadan çıxanda sərnişin yenə də kartı oxutduracaq ki, getdiyi məsafəyə görə gedişhaqqı çıxılsın. Az məsafə qət edən sərnişindən məsələn, 30-40 qəpik çıxılacaq, yerdə qalanı karta qayıdacaq. Bu sistemin qurulması asan iş deyil. Hazırda ciddi təhlillər aparılır, araşdırmalar gedir. Bu, metro üçün ilk olsa da, ümumilikdə artıq dəmir yollarında tətbiq edilir və həmin zaman ciddi narazılıq olmadı. Əksinə, belə tarifdən faydalananlar çoxdur. Sadəcə, burada elə bir addım atmaq lazımdır ki, bütün yük sərnişinlərin 50 faizdən çoxunun üzərində qalmasın. Yeni model üzərində ciddi şəkildə düşünmək lazımdır".

E.Muradlının sözlərinə görə,  differensial qiymət siyasəti artıq dəmir yollarında tətbiq olunur: "Əvvəllər standart tarif bir manat idi. Bir dayanacaq gedənlə 15 dayanacaq məsafə qət edən eyni məbləğ ödəyirdi. Sonra differensial qiymət siyasəti müəyyənləşdirildi. Bu gün bəzi sərnişinlər 40, 50 qəpik, başqaları 1 manat və ya daha çox ödəyir. İndi uzaq məsafələrə səfərlər fərqli formada hesablanır".

İqtisadçı ekspert Razi Abasbəyli hesab edir ki, bu metod şəhərin kənar ərazilərində yaşayan və gündəlik uzun məsafə qət etməli olan vətəndaşlar üçün xərclər arta bilər. Bu halda güzəştlər, aylıq limitlər və ya abunə kartları kimi kompensasiya mexanizmləri nəzərdə tutulmalıdır: "İqtisadi baxımdan səmərəli olan hər qərar avtomatik olaraq sosial baxımdan optimal olmur. Ona görə də məsafəyə əsaslanan tarif tətbiq edilərkən gəlir səviyyəsi aşağı olan əhali qrupları üçün kompensasiya mexanizmləri mütləqdir. Əgər məsafəyə görə tarif tətbiq olunursa, mütləq aylıq gediş limitləri, abunə kartları və sosial güzəştlər nəzərdə tutulmalıdır. Əks halda, şəhər kənarında yaşayan vətəndaşlar üçün nəqliyyat xərcləri artacaq. Məsafəyə görə gedişhaqqı modeli sosial balans qorunduğu halda sərnişinlər üçün faydalı ola bilər".

Sevinc QARAYEVA

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:283
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 16 Yanvar 2026 10:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri