Icma.az
close
up
RU
Bakı Pekin xəttində Zəngəzur detalı: Dəhlizdə mübarizə kəskinləşir

Bakı Pekin xəttində Zəngəzur detalı: Dəhlizdə mübarizə kəskinləşir

Icma.az bildirir, Xalqcebhesi saytına əsaslanaraq.

Prezident İlham Əliyevin Çinə dövlət səfəri – Bakı-Pekin xəttində strateji tərəfdaşlığın daha üst pilləyə, hərtərəfli strateji tərəfdaşlığa yüksəlməsinə Avrasiyada nəqliyyat dəhlizləri uğrunda mübarizə fonunda baxmaq xüsusilə maraqlıdır. Əslində Azərbaycan-Çin əlaqələrinin mövcud vəziyyəti və perspektivində ana xətti də məhz dəhlizlər üzərində qurulan siyasət təşkil edir: “Bir kəmər, bir yol” layihəsi (BRİ) və layihənin əsas quru marşrutu olaraq qəbul edilən Orta dəhliz.

Çinin Avrasiyada yeni siyasi-iqtisadi münasibətlər sisteminin karkası olaraq gördüyü BRİ-nin quru dəhlizlərinin reallaşması Azərbaycansız çətin görünür.

- BRİ-nin Şimal (Rusiya) və Cənub (İran) dəhlizlərində Qərblə riskli münasibətlər daşımaların perspektivinə təhlükə yaradır;

- “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi BRİ-nin Şimal və Cənub dəhlizlərini Azərbaycan üzərində Orta dəhlizlə birləşdirmək imkanı yaradır;

- Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi Azərbaycan üzərində Avropa və Asiyanı birləşdirir;

- Orta dəhlizdə ticarət əlaqələrinin inkişafı üçün lazım olan sabitlik və əməkdaşlıq arxitekturasının qurulması Bakının birləşdirici rolu olmadan mümkün deyil;

- BRİ-nin Cənubi Qafqaz habında nəqliyyat şəbəkəsinin əsas arteriyaları Azərbaycana məxsusdur.

Pekin Bakının Avrasiyanın Çin vektorlu gələcəyindəki rolunu anlayır. Azərbaycan üçün əsas qırılma nöqtəsi Orta dəhlizin Cənubi Qafqaz habına kənar müdaxilə cəhdləri və alternativ ssenarilərin mövcudluğudur.

- Azərbaycan Orta dəhlizin regional habını Ermənistansız qurmaq niyyətindədir. Gürcüstanın tranzit rolu saxlanılır, hətta daha da artırıla bilər. Hərçənd, beynəlxalq daşımalarda risklərin azaldılması alternativlərin olması zərurətini də qaçılmaz edir; Bakı alternativ marşrut kimi Zəngəzur dəhlizini görür;

- Dəhliz vermək istəməyən Ermənistanın alternativ tranzitə çevrilmək planı Azərbaycan qarşısında gücsüz görünsə də, kənar müdaxilələr və dəstək, xüsusilə Mərkəzi Asiyada güclənməyə çalışan Avropa İttifaqının yanaşması - Azərbaycan-Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılması istəkləri Bakının planına risklər vəd edir.

Çin anlayır ki, Azərbaycanın mövqeyi nəzərə alınmalıdır, hərçənd, Orta dəhlizin Cənubi Qafqaz habında davam edən bu mübarizənin nəticəsi – Zəngəzur dəhlizi, yoxsa Ermənistan tranziti – yekunda Pekinin mövqeyini müəyyənləşdirəcək. Əliyevin Pekin səfərini bu kontekstdə dəyərləndirmək olar:

- Cənubi Qafqaz habının perspektivlərinə yanaşmada Çinlə “saatları yoxlamaq”;

- Çinlə hərtərəfli əməkdaşlığı genişləndirməklə alternativ planların perspektivlərini zəiflətmək;

- Aİ-nin “Ermənistan planı”na qarşı Çinin dəstəyi ilə mövqeləri gücləndirmək;

Səfərin nəticəsi Çinin dəstəyinin əldə ediləsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Birincisi, “hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması haqqında Birgə Bəyanat”da konkret qeydlər yer alır: Çin-Avropa-Çin transxəzər ekspress-marşrutlarının yaradılması, “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün Azərbaycanın “İpək Yolunun dirçəldilməsi” dövlət inkişaf strategiyası ilə uyğunlaşdırılmasının möhkəmləndirilməsi;

İkincisi, Naxçıvan şəhəri ilə Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunun Urumçi şəhərinin qardaşlaşması haqda niyyət məktubu imzalandı. Bu, Pekin üçün “Vahid Çin” ideyasına dəstək baxımından lazımdırsa, Bakı bununla Naxçıvana – Zəngəzur dəhlizinin çıxacağı bölgəyə diqqət çəkir, Çini Naxçıvana quru əlaqəsinin açılmasında maraqlı tərəfə çevirməyə çalışır.

Belə görünür ki, qarşıdakı dövrdə Zəngəzur dəhlizi layihəsi ətrafında siyasi ehtiraslar yenidən kəskinləşəcək. Əsas hədəf Orta dəhlizin Cənubi Qafqaz habındakı mübarizənin nəticəsini müəyyən etməkdir və regiona kənar müdaxilə cəhdləri intensivləşsə də, Bakı hələ də güclü tərəf olaraq qalır.

Asif Nərimanlı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:604
embedMənbə:https://www.xalqcebhesi.az
archiveBu xəbər 25 Aprel 2025 18:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri