Bakı qələbəni Cənubi Qafqazda davamlı sülhə necə çevirir

Uzunmüddətli hərbi münaqişəni başa çatdırmaq üçün iradə, diplomatiya və hərbi güc lazımdır. Lakin qələbədən sonra davamlı sülh qurmaq üçün bundan qat-qat geniş düşüncə miqyası və dövlətçilik yetkinliyi tələb olunur. Son illərdə Azərbaycan bu yolu ardıcıl şəkildə keçib — ərazi bütövlüyünün bərpası və suverenliyin möhkəmləndirilməsindən tutmuş azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin aparılmasına, nəqliyyat və enerji dəhlizlərinin inkişafına, eləcə də bir vaxtlar mümkünsüz görünən danışıqlar prosesinin irəlilədilməsinə qədər. Bu proseslərin əsasında Prezident İlham Əliyevin ardıcıl və praqmatik siyasəti dayanır — o, hərbi uğuru diplomatik müstəviyə keçirərək bütün Cənubi Qafqaz üçün yeni siyasi gündəlik formalaşdırmağa nail olub.Bu baxımdan, Əbu-Dabidə keçirilən "Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı"nın təqdimetmə mərasimi xüsusilə simvolik təsir bağışladı. Mərasimdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan yanaşı dayanaraq normallaşma istiqamətində göstərdikləri səylərə görə nüfuzlu beynəlxalq mükafata layiq görüldülər. Bu kadr təkbaşına istənilən bəyanatdan daha çox məna ifadə edirdi: region tədricən müharibə məntiqindən uzaqlaşır və siyasi dialoq dilini öyrənməyə başlayır."Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı"nı qəbul edərkən Prezident İlham Əliyev daha çox onun simvolikasından deyil, fəlsəfəsindən danışdı. Onun üçün bu mükafat müasir Yaxın Şərqin təmsil etdiyi inkişaf modelinə verilən qiymət idi — ənənələrin qorunması, modernləşmə və sabitliyə yönəlmiş praqmatik siyasətin sintezi. Təsadüfi deyildi ki, çıxışında Şeyx Zayed irsi və BƏƏ rəhbərliyinin hazırkı siyasi kursu ilə paralellər aparıldı: köklərini qoruyub saxlayan və eyni zamanda gələcəyə baxa bilən dövlətlər münaqişə məkanı deyil, sülh məkanına çevrilir.Lakin daha önəmli məqam siyasi məzmun idi. Prezident Əliyev region üçün yeni bir formulu faktiki olaraq formalaşdırdı: sülh abstrakt bəyanat deyil, gündəlik praktiki fəaliyyətdir. Otuz illik müharibədən sonra Bakı və İrəvan yalnız indi cəbhə məntiqi olmadan yaşamağı öyrənməyə başlayır. Altı aydır sərhədlərdə davam edən sakitlik, bərpa olunan kommunikasiyalar, ilk ticarət əlaqələri, tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması, hətta enerji resurslarının tədarükü — bir vaxtlar mümkünsüz görünən addımlar bu gün reallığın tərkib hissəsinə çevrilir. Sülh artıq bəyanatlarla deyil, yük axınları, müqavilələr və danışıqlar ilə ölçülməyə başlayır.Diqqətçəkən məqam odur ki, İlham Əliyev sülhü strateji seçim kimi indiki simvolik mərasimdən xeyli əvvəl səsləndirmişdi. 44 günlük Vətən müharibəsindən dərhal sonra Bakı açıq şəkildə bəyan edirdi ki, region üçün əməkdaşlıq, açıq kommunikasiyalar, ticarət və enerji inteqrasiyası qarşılıqlı izolyasiyadan daha faydalıdır. O zaman İrəvanda bu mesajlar eşidilmirdi. Bu gün isə getdikcə daha çox eyni tezislər səslənir — illərdir ardıcıl şəkildə Azərbaycan lideri tərəfindən irəli sürülən mövqelər.Prosesə əlavə impuls ABŞ-da, Vaşinqtonda keçirilən danışıqlardan sonra verildi. ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə aparılan müzakirələr sülh razılaşmalarına praktiki və siyasi forma qazandırdı. Əgər bu gün İrəvan üçün sülh daha çox zərurət kimi görünürsə, Bakı üçün bu, əvvəlcədən qurulmuş strateji xəttin nəticəsidir — burada hərbi qələbə yalnız başlanğıc nöqtəsi, əsas məqsəd isə uzunmüddətli regional sabitlikdir.

Anastasiya Lavrina
YAP Gənclər Birliyinin üzvü