Icma.az
close
up
RU
Bank kartı olanların nəzərinə: mütləq bunu edin DİQQƏT

Bank kartı olanların nəzərinə: mütləq bunu edin DİQQƏT

Icma.az, GlobalInfo saytına istinadən bildirir.

Son zamanlar küçə, dayanacaq, park və digər ictimai məkanlarda, eyni zamanda sosial şəbəkələrdə “SCAN ME” şüarı ilə yayımlanan rəngli QR-kod afişalarına rast gəlinir. Həmin QR-lar vasitəsilə vətəndaşlar iş təklifi, endirim kampaniyası və ya karyera imkanı ilə bağlı saxta “Telegram” kanallarına yönləndirilirlər. Əsasən bank kartı məlumatları, şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, şəxsi şəkilləri və SMS-lə göndərilən doğrulama kodları tələb olunur. Bununla da, bank hesablarına çıxışa, onlayn kredit rəsmiləşdirilməsinə cəhdlər edilir.

Vətəndaşlar nəyə diqqət etməlidirlər?

Globalinfo.az-a danışan informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov deyib ki, bu, kiberfırıldaqçıların istifadə etdiyi yeni üsuldur:

“İnsanlar mobil telefonlarının kamerası vasitəsilə bu kodları oxutduqda saxta sayt və ya tətbiqlərə yönləndirilə bilər. Belə səhifələrdə istifadəçidən bank kartı məlumatları, şəxsiyyət vəsiqəsinin şəkli, şəxsi selfi və ən təhlükəlisi SMS-lə gələn OTP (birdəfəlik təsdiqləmə) kodların tələb olunması mümkündür. Bu tip fırıldaqlar xüsusilə, sosial mühəndislik üsulları ilə birləşdirildikdə daha təhlükəli olur. Yəni istifadəçidə elə təəssürat yaradılır ki, sanki həmin link bank, məşhur brend və ya dövlət qurumuna məxsusdur və şəxsi məlumatların təqdim olunması təbii qarşılanmalıdır. Əslində bu cür məlumatların verilməsi vətəndaşın öz bank hesablarının, rəqəmsal identifikasiyasının və hətta şəxsiyyətinin ələ keçirilməsinə səbəb ola bilər”.

Elvin Həsənov

Mütəxəssis belə saxtakarlığın əsas risklərindən də söz açıb:

“İlk növbədə bank kartından vəsait çəkilə bilər. Həmçinin, bu üsulla vətəndaşın adından kredit və ya borc əməliyyatları həyata keçirmək mümkündür. Paralel olaraq, elektron ticarət hesabları və ya sosial şəbəkələr oğurlana bilər. Həmin məlumatlardan istifadə edərək şəxsə şantaj və ya reputasiya zərəri vurmaq da risklər arasında yer alır”.

Elvin Həsənov qeyd edib ki, ən təhlükəli məqam bu üsulun getdikcə daha da adi hala çevrilməsidir:

“Çünki artıq restoranlar, mağazalar, xidmət sahələri də menyu və ya xidmətləri QR kodla təqdim edir. Bu, cəmiyyətdə müəyyən etimad formalaşdırıb və dələduzlar məhz bundan istifadə edə bilərlər. Vətəndaşların xoşagəlməz hallardan qoruna bilməsi üçün QR kodların yerləşdiyi məkana və kontekstə diqqət etməli, əgər bu afişa rəsmi obyektin içində deyil, ümumi məkanlarda yapışdırılıbsa, ehtiyatlı olmalıdırlar. Koddan sonra açılan saytı diqqətlə yoxlamalı, saytın ünvanı tanış deyilsə, təhlükəsizlik sertifikatı yoxdursa, (“https” ilə başlamırsa) və ya sizdən bank, şəxsiyyət vəsiqəsi və OTP kodu tələb olunursa, dərhal çıxış edilməlidir. Heç bir halda kartın CVV və OTP kodunu bu cür platformalarda yazmaq olmaz. Rəsmi şirkətlər bu tip məlumatları istəmir və tələb etmirlər. Düzdür, rəqəmsallaşma baxımından QR kodlar faydalı texnologiyadır, lakin hər kodun arxasında nə olduğunu bilmədən onu skan etmək ciddi nəticələrə gətirib çıxarar. Ona görə də mövcud sahədə maariflənmə və ehtiyatlılıq olduqca vacibdir”.

İnformasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Abbasov isə bildirib ki, son günlər ictimai məkanlarda, dayanacaqlarda və sosial şəbəkələrdə “SCAN ME” şüarı ilə yayılan rəngli QR-kod afişalarının ciddi narahatlıq doğurur:

“Bu cür kodlar vasitəsilə vətəndaşlardan bank kartı məlumatları, şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, şəxsi şəkillər və SMS-lə göndərilən doğrulama kodları tələb olunur. Bu, klassik fişinq üsullarının yeni vizual formasıdır və məqsəd şəxsi məlumatların ələ keçirilməsidir. Təsadüfi məkanlarda yerləşdirilən, mənşəyi məlum olmayan QR kodların oxudulması böyük risklər yaradır. Xüsusilə də onlar istifadəçini zərərli saytlara yönləndirə bilər”.

Elvin Abbasov

Ekspert deyib ki, vətəndaşlar hər bir QR kodu oxutmazdan əvvəl, onun mənbəyinə diqqət yetirməli, tanınmayan və şübhəli linklərdən uzaq durmalıdırlar:

“Restoran və ictimai xidmət sahələrində istifadə edilən rəsmi QR kodlar vizual və texniki baxımdan qorunmalı, onların üzərinə saxta kodların yapışdırılmasının qarşısı alınmalıdır. İstənilən halda, vətəndaşlardan kart məlumatı və ya şəxsiyyət sənədi tələb olunması ciddi təhlükə siqnalıdır və dərhal müvafiq qurumlara bildirilməlidir”.

Qeyd edək ki, sözügedən dələduzluq halları ilə bağlı Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin tabeliyində Elektron Təhlükəsizlik Xidməti (ETX) də məlumat yayıb. Qurum vətəndaşları maksimum diqqətli olmağa çağırıb.

Qeyd: Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Mövzu: İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi;

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:421
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 04 İyun 2025 08:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see384

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see376

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see372

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see368

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see366

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see346

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see346

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see330

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see327

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see326

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see311

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see309

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see302

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see293

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see278

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see272

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see263

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see223

Sabunçu rayonunda YAP ın yaradılmasının 34 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib

20 Noyabr 2026 21:11see223

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri