Icma.az
close
up
RU
Bank kartı olanların nəzərinə: mütləq bunu edin DİQQƏT

Bank kartı olanların nəzərinə: mütləq bunu edin DİQQƏT

Icma.az, GlobalInfo saytına istinadən bildirir.

Son zamanlar küçə, dayanacaq, park və digər ictimai məkanlarda, eyni zamanda sosial şəbəkələrdə “SCAN ME” şüarı ilə yayımlanan rəngli QR-kod afişalarına rast gəlinir. Həmin QR-lar vasitəsilə vətəndaşlar iş təklifi, endirim kampaniyası və ya karyera imkanı ilə bağlı saxta “Telegram” kanallarına yönləndirilirlər. Əsasən bank kartı məlumatları, şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, şəxsi şəkilləri və SMS-lə göndərilən doğrulama kodları tələb olunur. Bununla da, bank hesablarına çıxışa, onlayn kredit rəsmiləşdirilməsinə cəhdlər edilir.

Vətəndaşlar nəyə diqqət etməlidirlər?

Globalinfo.az-a danışan informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov deyib ki, bu, kiberfırıldaqçıların istifadə etdiyi yeni üsuldur:

“İnsanlar mobil telefonlarının kamerası vasitəsilə bu kodları oxutduqda saxta sayt və ya tətbiqlərə yönləndirilə bilər. Belə səhifələrdə istifadəçidən bank kartı məlumatları, şəxsiyyət vəsiqəsinin şəkli, şəxsi selfi və ən təhlükəlisi SMS-lə gələn OTP (birdəfəlik təsdiqləmə) kodların tələb olunması mümkündür. Bu tip fırıldaqlar xüsusilə, sosial mühəndislik üsulları ilə birləşdirildikdə daha təhlükəli olur. Yəni istifadəçidə elə təəssürat yaradılır ki, sanki həmin link bank, məşhur brend və ya dövlət qurumuna məxsusdur və şəxsi məlumatların təqdim olunması təbii qarşılanmalıdır. Əslində bu cür məlumatların verilməsi vətəndaşın öz bank hesablarının, rəqəmsal identifikasiyasının və hətta şəxsiyyətinin ələ keçirilməsinə səbəb ola bilər”.

Elvin Həsənov

Mütəxəssis belə saxtakarlığın əsas risklərindən də söz açıb:

“İlk növbədə bank kartından vəsait çəkilə bilər. Həmçinin, bu üsulla vətəndaşın adından kredit və ya borc əməliyyatları həyata keçirmək mümkündür. Paralel olaraq, elektron ticarət hesabları və ya sosial şəbəkələr oğurlana bilər. Həmin məlumatlardan istifadə edərək şəxsə şantaj və ya reputasiya zərəri vurmaq da risklər arasında yer alır”.

Elvin Həsənov qeyd edib ki, ən təhlükəli məqam bu üsulun getdikcə daha da adi hala çevrilməsidir:

“Çünki artıq restoranlar, mağazalar, xidmət sahələri də menyu və ya xidmətləri QR kodla təqdim edir. Bu, cəmiyyətdə müəyyən etimad formalaşdırıb və dələduzlar məhz bundan istifadə edə bilərlər. Vətəndaşların xoşagəlməz hallardan qoruna bilməsi üçün QR kodların yerləşdiyi məkana və kontekstə diqqət etməli, əgər bu afişa rəsmi obyektin içində deyil, ümumi məkanlarda yapışdırılıbsa, ehtiyatlı olmalıdırlar. Koddan sonra açılan saytı diqqətlə yoxlamalı, saytın ünvanı tanış deyilsə, təhlükəsizlik sertifikatı yoxdursa, (“https” ilə başlamırsa) və ya sizdən bank, şəxsiyyət vəsiqəsi və OTP kodu tələb olunursa, dərhal çıxış edilməlidir. Heç bir halda kartın CVV və OTP kodunu bu cür platformalarda yazmaq olmaz. Rəsmi şirkətlər bu tip məlumatları istəmir və tələb etmirlər. Düzdür, rəqəmsallaşma baxımından QR kodlar faydalı texnologiyadır, lakin hər kodun arxasında nə olduğunu bilmədən onu skan etmək ciddi nəticələrə gətirib çıxarar. Ona görə də mövcud sahədə maariflənmə və ehtiyatlılıq olduqca vacibdir”.

İnformasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Abbasov isə bildirib ki, son günlər ictimai məkanlarda, dayanacaqlarda və sosial şəbəkələrdə “SCAN ME” şüarı ilə yayılan rəngli QR-kod afişalarının ciddi narahatlıq doğurur:

“Bu cür kodlar vasitəsilə vətəndaşlardan bank kartı məlumatları, şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, şəxsi şəkillər və SMS-lə göndərilən doğrulama kodları tələb olunur. Bu, klassik fişinq üsullarının yeni vizual formasıdır və məqsəd şəxsi məlumatların ələ keçirilməsidir. Təsadüfi məkanlarda yerləşdirilən, mənşəyi məlum olmayan QR kodların oxudulması böyük risklər yaradır. Xüsusilə də onlar istifadəçini zərərli saytlara yönləndirə bilər”.

Elvin Abbasov

Ekspert deyib ki, vətəndaşlar hər bir QR kodu oxutmazdan əvvəl, onun mənbəyinə diqqət yetirməli, tanınmayan və şübhəli linklərdən uzaq durmalıdırlar:

“Restoran və ictimai xidmət sahələrində istifadə edilən rəsmi QR kodlar vizual və texniki baxımdan qorunmalı, onların üzərinə saxta kodların yapışdırılmasının qarşısı alınmalıdır. İstənilən halda, vətəndaşlardan kart məlumatı və ya şəxsiyyət sənədi tələb olunması ciddi təhlükə siqnalıdır və dərhal müvafiq qurumlara bildirilməlidir”.

Qeyd edək ki, sözügedən dələduzluq halları ilə bağlı Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin tabeliyində Elektron Təhlükəsizlik Xidməti (ETX) də məlumat yayıb. Qurum vətəndaşları maksimum diqqətli olmağa çağırıb.

Qeyd: Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Mövzu: İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi;

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:397
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 04 İyun 2025 08:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri