Banka depozit qoymaq daha sərfəlidir? Faizlər xeyli artıb

Banklarda valyuta əmanətlərinin həcmi xeyli azalıb. Bir çox vətəndaş əllərində olan valyutanı depozit kimi saxlamaq yerinə mənzil və obyekt kimi daşınmaz əmlak növlərinə yatırmağa üstünlük verirlər. 2025-ci ildə bu sahədə dəyişiklik olacaqmı? 

Mövzu ilə bağlı "Yeni Sabah"a danışan iqtisadçı Rəşad Həsənov bildirib ki, hazırda əmanət faizlərində artımlar müşahidə edilməkdədir:

“Ümumiyyətlə, 2023-cü ilin sonu, 2024-cü ilin əvvəlindən etibarən əmanətlərin faizlərində artımlar müşahidə edildi. Xüsusilə, sistem əhəmiyyətli banklar əvvəlki dövrlərlə müqayisədə təxminən 2 dəfəyədək daha artıq faizlər təklif etməyə başladılar. 2024-cü ilin sonu və hazırda demək olar ki, əmanətlər üçün təşkil edilən faizlər dövründən, valyuta növündən, məbləğdən asılı olaraq 6-12 faiz arası dəyişir.

Görünən odur ki, qısamüddətli dövrdə, xüsusilə 12-18 aylıq dövrdə banklar əmanətlərə daha yuxarı faizlər təklif edirlər. Amma 30-36 aylıq dövrə daha aşağı faizlər təklif olunur. Bu da onu deməyə əsas verir ki, hazırda likvidliklə bağlı yaranmış çətinliklər daha yüksək şərtlərlə əmanətin cəlb edilməsi istiqamətində zərurət formalaşdırır. Amma pozitiv meyil ondan ibarətdir ki, uzunmüddətli dövrdə maliyyə və iqtisadi mühitinin nisbətən sabitləşməsini ehtimal edirlər.

İndiki halda əmanətlərin faizlərinin hesablanmasının müxtəlif şərtləri var. Əmanətin valyuta növü faiz nisbəti təsir göstərir, hazırda manatla olan əmanətlərə daha yüksək faizlər təklif edilir. Bu faizlər demək olar ki, sığortalanan əmanət faizlərinin limitinə yaxınlaşıb. Hətta sistem əhəmiyyətli və dövlət kapitallı banklarda belə 12 faizlik əmanətlər var”. 

Ekspert qeyd edib ki, xarici valyuta ilə qoyulan əmanətlərin depozit faizləri manata nisbətən 3 dəfə daha aşağıdır:

“Valyuta əmanətlərinin faizləri də əvvəlki dövrə nisbətən yüksəlib. Amma manatla olan əmanətlərə nisbətən, digər valyutalara 3 dəfəyə yaxın daha aşağı faiz təklif olunur.

Bəzi banklar bu istimqamətdə ümumiyyətlə cüzi faizlər təklif edirlər. Bu faizlərin müəyyənləşməsi bankın maliyyə göstəriciləri, kredit siyasəti və digər faktorlarla bağlıdır. Əgər bank daha çox xarici müştərilərlə və yaxud ixracatçılarla işləyirsə, ona daha çox xarici valyuta və vəsaitlərə ehtiyacı yaranır. Bu zaman həmin bank belə valyutaların əmanət faizlərini artırır. Vaxtından əvvəl əmanətlərin götürülməsi isə 2 formada tənzimlənir. Birinci formada ümumiyyətlə əmanət müddəti bitdikdən sonra məbləği götürmək, ikinci isə müqavilədə göstərilmiş vaxtan əvvəl götürülür. İkinci halda əmanətlərə faiz verilmir”.