Bankdan kredit götürmək istəyənlər buna mütləq diqqət etsin! Faiz dərəcələri belə hesablanır

Mərkəzi Bankın son açıqlamasına görə, 2025-ci ilin ilk 9 ayının nəticələrinə əsasən, Azərbaycan bankları depozitləri orta hesabla 9.05% illik faizlə cəlb edib, yeni verilən kreditləri isə 18.52% illik faizlə təklif edib. Bu, o deməkdir ki, banklar vətəndaşlardan və şirkətlərdən pul toplayarkən onlara təxminən 9 faiz gəlir vəd edir, lakin həmin vəsaitləri kredit kimi bazara çıxaranda demək olar iki dəfə yüksək – 18 faizdən çox dərəcə ilə verir. Nəticədə, depozit və kredit faizləri arasında təxminən 9.5 faiz bəndi fərq yaranır.

Maraqlıdır, faizlərin bu qədər yüksək qalmasının səbəbi nədir?

Məsələ ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri Akif Nəsirli News24.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu vəziyyətin həm struktur, həm də iqtisadi səbəbləri var və nəticələri bizneslə yanaşı, istehlakçılar üçün də ciddi təsir yaradır.

“Bank sektorunda risk amili hələ də yüksək olaraq qalır. Azərbaycanda bir çox kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə hesabatları şəffaf deyil, təminatlar zəifdir və borcun qaytarılma ehtimalı bəzən aşağı qiymətləndirilir. Buna görə banklar riskləri kompensasiya etmək üçün kreditlərə yüksək faiz tətbiq edirlər", – deyə iqtisadçı qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, banklararası rəqabətin zəifliyi də faizlərin aşağı düşməsini əngəlləyir:

“Sektorun əhəmiyyətli hissəsi bir neçə iri bankın əlində cəmlənib. Rəqabət zəif olduğu üçün kiçik banklar daha sərfəli kredit şərtləri təklif edə bilmir, nəticədə faiz dərəcələri uzun müddət yüksək səviyyədə qalır". 

İqtisadçı əlavə edib ki, Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi və sərt pul siyasəti də bu prosesə birbaşa təsir göstərir:

“Uçot dərəcəsi yüksək olduqda, banklar mərkəzi mənbədən ucuz vəsait cəlb edə bilmir. Mərkəzi Bank inflyasiyanı nəzarətdə saxlamaq üçün sərt pul siyasətini davam etdirir, bu isə kreditlərin maya dəyərini artırır və nəticədə faizlər yüksək səviyyədə qalır. Banklar vətəndaşlardan uzunmüddətli və sabit depozitləri az cəlb edə bildikləri üçün kredit portfellərini ehtiyatla idarə edir və riskə görə əlavə faiz tətbiq edirlər", – deyə Akif Nəsirli vurğulayıb.

Aqil Qarayev