Bankların maaş kartına əl uzatması qanunidir? AÇIQLAMA

Son vaxtlar banklardan edilən şikayətlərin əsas mövzularından biri də maaş kartlarına özbaşına müdaxilədir. Belə ki, müştəri kredit ödənişində gecikmə edirsə, bank onun maaş kartından və ya digər debet kartından vəsait çıxaraq borcu silir.

Bu isə çox vaxt vətəndaşın razılığı olmadan həyata keçirilir. Bəs, belə addım nə dərəcədə qanunidir və vətəndaş bu halda hansı hüquqi yollara müraciət edə bilər?

Hüquqşünas Elcan Həsənli Metbuat.az-a deyib ki, bankların müştərinin maaş kartına və digər hesablarına müdaxiləsi yalnız qanunda göstərilən hallarda mümkündür.

Onun sözlərinə görə, əgər bank və müştəri arasında bağlanmış kredit müqaviləsində xüsusi şərt qeyd olunubsa və müştəri buna imza ataraq razılıq veribsə, bank kredit ödənişində gecikmə olduqda avtomatik olaraq həmin kartdan vəsaiti çıxara bilər. Bu, müqavilədən irəli gələn öhdəlik hesab olunur.

Lakin əks halda, yəni belə şərt müqavilədə göstərilməyibsə, bank müştərinin hesabına müdaxilə edə bilməz. Belə hallarda yalnız məhkəmə qərarı və icra məmurunun tələbi əsasında kartdan və ya digər bank hesablarından pul tutulması mümkündür.

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas, bank məsələləri üzrə mütəxəssis Əkrəm Həsənov Metbuat.az-a bildirib ki, bank müştəriləri bu şərtə müqavilə bağlayarkən əvvəlcədən razılıq vermiş olurlar:

“Məsələ ondadır ki, müştəri bankla hesab və ya kredit müqaviləsi bağlayanda, orada elə bir şərtlə razılaşır ki, əgər kredit ödənişində gecikmə olarsa, bank maaş kartından vəsaiti çıxara bilər. Sadəcə, məsələ bundadır ki, müştərinin də ixtiyarı var: qanuna görə, o, hər an əməkhaqqı kartını bağlaya və işəgötürənə müraciət edib deyə bilər ki, maaşımı başqa banka köçür. Buna da əməl olunmalıdır. Amma təəssüf ki, Azərbaycanda bu sahədə qanunvericilikdə boşluqlar var və banklar bundan sui-istifadə edirlər”.

Əkrəm Həsənov qeyd edib ki, vətəndaş iş yerinə müraciət edərək maaşının başqa banka köçürülməsini tələb edə bilər, lakin əksər hallarda “yox” cavabı alır və hüquqları pozulur. Hətta vətəndaş banka müraciət edib kartı bağlamaq istədikdə belə, bank bunu etməyə bilər. Halbuki, müştəri bankın xidmətindən imtina etmək hüququna malikdir və mütləq qaydada həmin bankın müştərisi olmaq məcburiyyəti yoxdur. Bu isə faktiki olaraq qanunsuz sayılır.

Bəs bu halda vətəndaş hüquqlarını necə müdafiə edə bilər? Mütəxəssisin sözlərinə görə, vətəndaş həm işəgötürəni, həm də bankı məhkəməyə verə bilər:

“Mən bu mövzunu Mərkəzi Bankın sədri Taleh Kazımova da çatdırmışam. İki il əvvəl o bildirmişdi ki, bu sahədə işlər aparılır və qanunsuz praktika aradan qaldırılacaq. Bu ilin aprelində isə yenidən qeyd etdi ki, ilin sonuna qədər ən azı dövlət qurumlarında çalışanlar üçün yeni sistem tətbiq olunacaq. Bu sistemə əsasən, hər kəs maaşını hansı bankdan almaq istədiyini özü seçə biləcək. Bu, yalnız dövlət qurumlarında həyata keçiriləcək, özəl sektora isə şamil olunmur. Dövlət qurumları əməkhaqqı ödənişi üçün bir neçə bank seçimi təqdim edirlər və bunlar əsasən ölkənin iri banklarıdır. Lakin hər bir halda, vətəndaşın haqqı var: ya məhkəməyə müraciət edə, ya da şikayət edə bilər. Çünki bu, hüquqlarının pozulması deməkdir”.

Gülbəniz Hüseynli / Metbuat.az