Batalyon komandiri: Şuşaya heç vaxt əlvida demədim

44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Bu müharibə zamanı göstərilən igidlik, fədakarlıq və qələbə ruhu xalqımızın həmrəyliyinin, vətən sevgisinin ən parlaq nümunəsi kimi yadda qaldı. Şuşa kimi müqəddəs torpağın azad olunması isə bu zəfərin ən mühüm simvoludur.

Şuşa ərazi özünümüdafiə batalyonunun komandiri Fəxrəddin Səfərov Oxu.Az-a açıqlamasında həm Birinci Qarabağ müharibəsi, həm 44 günlük Vətən müharibəsi, həm də Şuşada yaşamağın qürur və sevincindən danışıb.

Onun təcrübələri, xatirələri və düşüncələri müharibənin həm ağır, həm də qürurverici məqamlarını açıq və səmimi şəkildə əks etdirir.

- Fəxrəddin bəy, uğrunda mübarizə apardığınız, lakin illərdir həsrətini çəkdiyiniz Şuşada olmaq, burada yaşamaq necə hissdir?

- Qürurvericidir. Təsəvvür etmirəm ki, vətəninə, torpağına kimsə bağlı olmasın. Arzum budur ki, istəyən hər kəs Şuşada, digər azad olunan torpaqlarımızda evlərinin işığını yandırsın, toy-büsatlarımız çoxalsın.

- Birinci və İkinci Qarabağ müharibələri arasında ordumuzun inkişafını necə qiymətləndirirsiniz? Hərbi təcrübə və texniki imkanlar necə dəyişdi?

- 44 günlük müharibədə əvvəlki ordudan fərqli olaraq müasir texnikaya keçən, həm fiziki, həm psixoloji, həm də mənəvi cəhətdən uzun illərin ağrısını yaşayan o gənclər bildilər ki, döyüşmək, qisas almaq nədir. Lakin mən düşməni aciz, qorxaq göstərməyin də tərəfdarı deyiləm. Çünki bu, əldə edilən qələbəyə kölgə salır. Düşmən zəif deyildi, biz daha güclü idik. Bizim igidlər - xüsusi təyinatlılarımız, milli ordumuz, daxili qoşunlar - onlara qarşı elə qürurla döyüşdülər ki, düşməni darmadağın etdilər. Halbuki onların havadarları da çox idi. Bizim igidlər həm də ermənilərin havadarlarına qalib gəldi. Bu, ordumuzun özünə qayıtdığının əyani sübutdur. Azərbaycanda yaşayan hər bir vətəndaş yumruq kimi birləşdi və biz düşmənə qalib gəldik.

Batalyon komandiri: "Şuşaya heç vaxt əlvida demədim"

- Şuşanın azad olunması sizin üçün hansı mənəvi anlamı daşıyır?

- Mənim də az da olsa İkinci Qarabağ müharibəsində xidmətim oldu. Xüsusi təyinatlı qüvvələr mənimlə əlaqə saxlayırdılar, xidmətimizi əsirgəməmişik. Həmin ərəfədə ilk dəfə Şuşadan Bakıya torpaq apardım. Televiziya kanallarının birində verilişdə qonaq idim. Şuşalılara müraciət etdim ki, sizə torpaq gətirmişəm. Qismətdən döyüş yoldaşım Teymur müəllim də mənimlə birgə orada idi. Torpağı məndən aldı, qoxladı, öpdü və dərindən nəfəs aldı. Dedi ki, komandir, torpaqdan qızılgül ətri gəlir. O deyənə qədər mən onu hiss etməmişdim. Həqiqətən də düz deyirdi, torpaqdan qızılgül ətri gəlirdi. O an mənim içimdən bir hiss keçdi. Cıdır düzünün qayalarını aşağıdan yuxarıya qalxan, yaralanan, şəhid olan əsgərlərimizi xatırladım və belə bir şeir yazdım:

Bizə doğma olan ana vətənin,

Torpağı şəkərdir, suları baldır.

Şəhid qanı düşən hər qarış yerdən,

Göyərib, boy atıb bayraq ucaldı.

Hər şəhid göylərdən bir tərlan kimi,

Baxır zəfər dolu keçdiyi yola.

Qanının rəngidir, süzlüb hopur,

Qırmızı gül açan hər yaşı kola.

Şuşaya cığırla dırmaşan əsgər,

Qazini, şəhidi yolda qoymadın.

Sən vətən eşqinə, torpaq eşqinə,

Alışdın, odlandın bir an doymadın.

Qürurun, hünərin vətən istəyi,

Atalar, analar qurbanlar kəsər.

Yüz illər tarixdə xatırlanacaq,

Qanınla torpağa yazdığın əsər.

Bu əsəri bizim xalqımız, dövlətimiz yazdı.

- Sizcə, ordumuzun zəfərində hansı amillər ən önəmli rol oynadı? O dövrdəki əməliyyatlarla son əməliyyatları necə müqayisə edərdiniz?

- Birinci Qarabağ müharibəsində də belə əməliyyatlar olub. Məsələn, Daşaltı əməliyyatına mənfi münasibət göstərənlər çox oldu. Əslində isə generalımız Tacəddin Mehdiyev bu əməliyyatı Şuşanı müdafiə etmək üçün keçirirdi. Çünki Şuşanı müdafiə etmək üçün manevr etməyə torpaq ərazisi yox idi. Hər tərəfimiz ermənilər tərəfindən mühasirəyə alınmışdı. O, Şuşanın ərazisini böyüdüb nəfəs almaq üçün həmin əməliyyatı həyata keçirdi. Əməliyyatın alınmaması isə başqa məsələdir. Yəni, ruslar bildi, kəşfiyyatın xəbəri oldu və s. 44 günlük müharibədə respublikanın hər yerindən paytaxt Bakı ilə əlaqə yarada bilmirdik, məgər? Bilirdik əlbəttə. Hamı gedən texnikanı da görürdü, müharibədən də xəbəri var idi. Hər kəs müzakirə də edirdi. Həmin dövrdə də Daşaltı əməliyyatını hamı bilirdi. Yəni, bunu nə qədər gizli saxlasan da, məlum olacaq. Əsgərlər bir yerə toplaşırsa, şəhəri müdafiə etməyə hazırlaşırsa, hər şey aydın olur. Əsas problem formalaşmamış ordu və şəhər idi. Ona görə də indi təxribatçı söhbətlər etmək, köhnə və yeni döyüşçü ifadələri səsləndirmək ayıbdır. Həmin dövrdəki döyüşçülərin apardığı təbliğat bugünkü gəncliyi formalaşdırdı və biz onların bəhrəsini gördük. Biz özümüzdən asılı olmayaraq uduzmuşduq və hər kəs bilir ki, bizi həmin dövrdə udanlar kimlər idilər. Sonra dövlətin iqtisadi dirçəlişi, hərbi cəhətdən güclənməyimiz bizi Vətən müharibəsində qalib etdi. Ərazi bütövlüyümüzə isə heç kim müdaxilə edə bilməz. Azərbaycan ordusu hər keçən gün daha da güclənir. Artıq dünyada demokratiya, bərabərhüquqlu yanaşma ancaq gücdən ibarətdir. Ona görə də ölkə başçımızın xarici siyasətinə həsəd aparan dövlət başçıları var. Dövlət başçısı Şuşaya gələndə balkondan onu salamlayıb, öz təşəkkürümü bildirdim.

- Siz həm də bədii ədəbiyyatla məşğulsunuz. Şəhidlərimizin xatirəsinə yazdığınız şeiri də səsləndirdiniz. Bəs, şeirlərinizdə Şuşanı necə yaşatmısınız?

- 2007-ci ildə, torpaqlarımız işğal altında olanda bir qrup ziyalımız - Polad Bülbüoğlu, Fərhad Bədəlbəyli, Kamal Abdulla, İlhami Fətəliyev Şuşanı ziyarət etmişdilər. Kadrlara baxanda, şəhəri görəndə Şuşa ilə bağlı hisslərim yenidən oyandı. Həm köhnə günləri xatırladım, həm də ümidim yenidən dirçəldi və belə bir şeir yazdım:

Yenə məhəllənizdən gəlib keçirdim,

Elə bil dəyişib küçə də, daş da.

Qocalıq əlimdən tutub yeriyir,

Ancaq məhəbbətim əvvəlki yaşda.

İtburnu kolları sırğalanıbdır,

Dərməyə kimisi, kimsəsi yoxdur,

Sənin boylandığın pəncərənizdən,

Mənim gəlişimə özgəsi baxdı.

Əlvida demirəm daşa, torpağa,

Yenə pəncərədən sən baxacaqsan.

Şəhərin yuxarı başından gələn,

O mahnı selində sən axacaqsan.

- Gələcək nəsillərə hansı mesajı vermək istəyirsiniz?

- Allaha şükür ki, bu gözəl günləri bizə bəxş etdi və gələcək nəsillərimiz də öz dədə-baba yurdlarında yaşayacaq. Şeirdə də dediyim kimi, Şuşaya heç vaxt əlvida demədim, çünki bir gün qayıdacağımızı bildirdim. Elə də oldu. Biz qayıtdıq, biz Şuşadayıq.

Mərahim Nəsib

Video: Əqdəm Qasımov