Bayden səhvini kompensasiya etdi: “907 ci düzəlişi...”

ABŞ Prezidenti Donald Trampın “Azadlığı Müdafiə Aktı”na 907-ci düzəlişin tamam dayandırılması barədə sənədi imzalaması Azərbaycanla münasibətlərdə tamamilə yeni səhifə açıb. 

1992-ci ildə ABŞ Konresindəki erməni lobbisinin təşəbbüsü ilə qəbul edilmiş bu qadağanın tətbiqi 33 ildir Azərbaycana qarşı siyasi və iqtisadi təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunub.

Əsas müəlliflərindən biri 1992-ci ildə senator olan, eks-prezident Co Bayden olan 907-ci düzəliş Azərbaycan iqtisadi və siyasi sabitliyi asanlaşdırmaq üçün ABŞ hökumətindən birbaşa yardımların verilməsinə sanksiya qoyurdu. 

Azərbaycan ərazilərinin işğal olunmasına, dinc əhalinin qətliyam edilməsinə baxmayaraq, senatorlar Con Makkeyn, Con Kerri, Co Bayden və başqaları Ermənistanın blokadaya alındığına dair qondarma iddia ilə çıxış edərək 907-ci düzəlişi irəli sürüblər.

Bu müddətdə 907-ci düzəlişdən həm erməni diasporu, həm Ermənistan Azərbaycana qarşı daha çox siyasi təzyiq alətinə çevirib. Bununla da Ermənistan Azərbaycanın işğal faktı ilə de-yure barışmasına nail olmağa çalışırdı. Eyni zamanda, bu sanksiya Azərbaycana hərbi yardımları qadağan edirdi. 

2001-ci il 11 sentyabr terror aktından sonra 907-ci düzəlişin tətbiqi yumşaldıldı. Senat 24 oktyabr 2001-ci ildə akta ABŞ Prezidentinə 907-ci düzəlişdən imtina etmək səlahiyyəti verən düzəlişi qəbul edib. Nəhayət, Donald Tramp bu səlahiyyətdən istifadə edərək Azərbaycan qarşı ədalətsiz 907-ci düzəlişi tamamilə dayandırıb. 

ABŞ Prezidentinin bu addımı Cənubi Qafqazla bağlı xarici siyasətinin çoxistiqamətli olmasından xəbər verir. Belə ki, 907-ci düzəlişin qüvvədə qalması ona Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhə nail olmağa imkan verməzdi.

Donald Trampın sözügedən qadağanı qüvvədə saxlaması Azərbaycan cəmiyyətində onun obyektivliyinə və neytrallığına olan inamı aradan qaldırardı. Bu isə onun sələfi Co Baydendən fərqlənmədiyinə dair fikirlərin formalaşması üçün əsas yarada bilərdi.

Halbuki Donald Tramp Azərbaycanın əraz bütövlüyünə və suverenliyinə hörmətlə yanaşan lider kimi tanınır. Ona görə də Azərbaycan xalqı  arasında Trampa yüksək siyasi rəğbət var. 

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Donald Trampı ədalətli siyasətçi hesab etməsi də bununla bağlıdır. Bu baxımdan, Trampın 907-ci düzəlişi ləğv etməsi Azərbaycan icimai rəyində onun siyasi nüfuzunun artmasında mühüm rol oynayacaq.

Eyni zamanda, Tramp beynəlxalq münasibətlərdə münaqişələrin həllinə üstünlük verən siyasətçi kimi tanınır. Azərbaycan Prezidenti və Ermənistanın Baş naziri bu təşəbbüsünə görə Trampın Beynəlxalq Nobel Sülh Mükafatına layiq görülməsini təklif ediblər.

ABŞ Prezidentinin Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh bəyannaməsinə nail olmaqla yanaşı, işğalçı tərəfə dəstək verən 907-ci düzəlişi tamamilə dayandırması Trampın Nobel mükafatına namizədliyini asanlaşdıra bilər.

Qeyd edək ki, “Azadlığı Müdafiə Aktı”na 907-ci düzəlişinin ləğvi ABŞ-nin də maraqlarına uyğundur. Bu qərar ABŞ ilə Azərbaycan arasında iqtisadi, hərbi və texnoloji sahələrdə əməkdaşlığı strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qaldıra bilər. 

Belə ki, 907-ci düzəliş yalnız Azərbaycana deyil, ABŞ-nin özünə də bir sıra maneələr yaradırdı. Artıq ABŞ dövlət layihələri çərçivəsində Azərbaycana birbaşa investisiyalar yatırmaq və gəlir əldə etmək imkanı qazanacaq. 

Eləcə də, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin NATO standartlarına uyğunlaşdırılması prosesində ABŞ yaxından iştirak edə bilər. ABŞ Azərbaycana müdafiə sahəsində yardımlar göstərə biləcək. Azərbaycan patenti ABŞ-yə məxsus olan müasir silah, sursat və hərbi texnika almaq hüququ əldə edəcək. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Bayden Tramp Azərbaycan