Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

BAYRAQDAN MƏSULİYYƏTƏ Rəsulzadənin dövlətçilik düşüncəsi

BAYRAQDAN MƏSULİYYƏTƏ Rəsulzadənin dövlətçilik düşüncəsi

Azpolitika.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Əliməmməd Nuriyev, 

Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun rəhbəri

Azərbaycan siyasi fikir tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların irsi yalnız müəyyən tarixi mərhələnin hadisələri ilə deyil, formalaşdırdıqları düşüncə sisteminin zamanlararası davamlılığı ilə ölçülür. Məmməd Əmin Rəsulzadə məhz bu qəbildən olan nadir simalardandır.

O, təkcə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri deyil, milli dövlətçiliyin ideya-fəlsəfi əsaslarını formalaşdırmış siyasi mütəfəkkirdir. Rəsulzadənin yazıları və çıxışları istiqlal anlayışını emosional çağırış səviyyəsindən çıxararaq hüquqi şüur, siyasi iradə və tarixi məsuliyyət müstəvisinə daşıyır.

Rəsulzadənin dövlətçilik düşüncəsinin mərkəzində istiqlal anlayışı dayanır. Lakin bu istiqlal sadəcə siyasi müstəqillik faktı kimi təqdim edilmir. O, istiqlalı nəsillər arasında ötürülən mənəvi və siyasi öhdəlik kimi dərk edirdi. Bu baxımdan “Əsrimizin Səyavuşu” əsərinin sonunda yer alan məşhur xitabət sadə şüar deyil, ideya manifesti xarakteri daşıyır: “Səndən əvvəlki nəsil yoxdan bir bayraq, müqəddəs bir ideal rəmzi yaratdı. Onu min müşkülatla ucaldaraq dedi ki: ‘Bir kərə yüksələn bayraq - bir daha enməz!’”

Bu cümlə Azərbaycan siyasi yaddaşında təkcə simvol deyil, istiqlalın təsadüfi hadisə yox, iradə və qurbanlar nəticəsi olduğunu xatırladan tarixi mövqedir.

Rəsulzadənin fikrincə, istiqlal yalnız əldə edilən hüquq deyil, onu qorumağı bacaran cəmiyyətin keyfiyyət göstəricisidir. Bayrağın enməməsi romantik arzu deyil; bu, hüquqi şüurunu və siyasi məsuliyyətini itirməyən millətin davranış nəticəsidir. Bu yanaşma Rəsulzadənin dövlətçiliyi statik vəziyyət kimi deyil, daimi sınaq prosesi kimi gördüyünü göstərir. Dövlət onun üçün hazır verilmiş mexanizm deyil, davamlı şəkildə qorunmalı və yenidən təsdiqlənməli olan siyasi quruluşdur.

Milli ideya məsələsində də Rəsulzadə sadələşdirilmiş etnik yanaşmadan uzaq dayanır. Onun üçün millət hazır verilmiş bioloji fakt deyil, formalaşan siyasi varlıqdır. 1952-ci ildə Ankarada nəşr olunan “Azerbaycan” jurnalında dərc edilmiş “Millət olmaq əzmi” məqaləsində bu fikir aydın şəkildə ifadə olunur: “Bir milliyyətin millət halına gəlməsi ümumi şüurun və kollektiv (maşeri) iradənin ortaya çıxmasına bağlıdır.”

Burada millət anlayışı passiv tarix mirası yox, şüurlu seçim və ortaq iradə nəticəsi kimi təqdim edilir. Bu yanaşma milli ideyanı hüquqdan və vətəndaşlıqdan ayırmır, əksinə onları bir-birini tamamlayan əsaslar kimi birləşdirir.

Rəsulzadə millətçilik anlayışını da dəqiqliklə ayırd edir. “Millətçilik — Patriotizm” məqaləsində o, milliyyət və millət anlayışları arasındakı fərqi belə izah edir: “Milliyyət müəyyən şərtlər nəticəsində vücuda gəlmiş statik bir varlıqdır; millət isə bu statik varlığın şüurlaşan dinamik bir şəklidir.”

Bu fikir Rəsulzadənin millətçiliyinin nə romantik nostalji, nə də ideoloji sərtlik üzərində qurulduğunu göstərir. Millət yalnız o zaman real siyasi subyektə çevrilir ki, dövlət olmaq əzmində israr etsin və bu əzmi hüquqi institutlarla möhkəmləndirsin. Bu ideya xətti birbaşa dövlətçilik fəlsəfəsinə aparır. Rəsulzadə üçün dövlət millətin üzərində dayanan güc deyil, millətin şüurlu iradəsindən doğan siyasi təşkilatlanmadır. Onun publisistik irsində azadlıq və istiqlal anlayışları daim təşkilatlanma və məsuliyyət tələbi ilə yanaşı verilir. Hürriyyət təsadüfən əldə edilən nemət yox, qorunması iradə, hüquq və institut tələb edən dəyər kimi təqdim olunur.

Rəsulzadənin sürgün illərində də bu mövqedən geri çəkilməməsi onun siyasi xadimdən çox ideya adamı olduğunu göstərir. Dövlət itirilə bilər, lakin dövlətçilik fikri itirilmədikcə tarix həmin ideyanın qayıdışı üçün zəmin yaradır. Azərbaycanın 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etməsi bu baxımdan təsadüfi hadisə yox, Rəsulzadə düşüncə xəttinin tarixi davamı kimi dəyərləndirilə bilər.

Bu gün Rəsulzadənin irsi bizdən yalnız sitatları xatırlamağı deyil, düşüncə ilə davranış arasında uyğunluq tələb edir. Dövlət gücü hüquqla məhdudlaşdırılırmı, milli ideya vətəndaş məsuliyyəti ilə tamamlanırmı, istiqlal gündəlik siyasi mədəniyyətdə yaşanırmı — bu suallar onun irsinin bu gün də aktual qalmasının əsas səbəbidir.

Bu gün doğum günü olan Məmməd Əmin Rəsulzadənin irsi bir daha xatırladır ki, istiqlal tarixdə baş vermiş hadisə deyil, hər nəsil tərəfindən yenidən dərk edilməli və qorunmalı olan siyasi və mənəvi məsuliyyətdir.

"AzPolitika.info"

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:217
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 31 Yanvar 2026 23:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see318

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see299

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see291

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see284

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see274

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see266

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see259

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see259

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see252

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see251

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see246

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see237

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see233

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see231

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see227

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see218

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see212

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see208

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri