Beyin sağlamlığını qoruyan qidalar

Yeni tədqiqatlar göstərir ki, beyin qocalması ümumiyyətlə 40 yaşlarında başlayır. Mütəxəssislərə görə, Omega-3, B12, D vitamini və folat kimi vacib vitaminlər ehtiva edən qidaların müntəzəm istehlakı zehni kəskinliyin qorunmasında mühüm rol oynayır.

Axşam.az xəbər verir ki, 2024-cü il tədqiqatı göstərir ki, beyin qocalması əvvəllər düşünüləndən daha tez başlayıb. Araşdırmaya görə, 40 və 50 yaşları beynin struktur və metabolik dəyişikliklərin ilk əlamətlərini göstərdiyi kritik bir dövrdür.

Zamanla bu dəyişikliklər yaddaşa, diqqətə və emosional tarazlığa təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu dövrdə sağlam həyat tərzinin qəbul edilməsi beynin uzunmüddətli dayanıqlığını qorumaq üçün çox vacibdir.

Mütəxəssislər həyat tərzimiz və istehlak etdiyimiz qidalar beyin hüceyrələrinin necə fəaliyyət göstərməsinə, bərpa olunmasına və özlərini necə qorumasına birbaşa təsir etdiyini bildirib. 

ABŞ Milli Yaşlanma İnstitutuna görə, beyin qocalması beynin quruluşunda, qan axınında və sinir hüceyrələri arasında yaşla bağlı ünsiyyətdə baş verən təbii dəyişikliklərə aiddir.

Bu proses sözləri xatırlamaq, yeni məlumatlar öyrənmək və çoxtapşırıqlılıq kimi idrak bacarıqlarının yavaşlamasına səbəb ola bilər.

Mütəxəssislərə görə, beyin qocalmasının qarşısını alan 8 vitamin aşağıdakılardır:

1. OMEQA-3 YAĞ TURŞUSU - Omeqa-3 yağları beyin hüceyrələrinin quruluşunu qoruyur, iltihabı azaldır və yaddaşı dəstəkləyir. Qızılbalıq, sardina və skumbriya kimi yağlı balıqlar, çia toxumu, kətan toxumu və qoz kimi bitki mənşəli qidalar tükətin. 

2. B12 VİTAMİNİ - B12 sinir sisteminin sağlamlığı, enerji istehsalı və mielin əmələ gəlməsi üçün vacibdir. Çatışmazlıq idrak zəifləməsi və sinir zədələnməsi ilə əlaqələndirilir. Yumurta, qırmızı ət, toyuq, balıq, zənginləşdirilmiş bitki mənşəli süd məhsulları yeyin.

3. FOLAT (B9 vitamini) - Folat beyin funksiyasını dəstəkləmək və damar sağlamlığını qorumaq üçün B12 ilə birlikdə işləyir. İspanaq, mərcimək, noxud, avokado, tam taxıl məhsulları bu vitaminlə zəngindir. 

4. D VİTAMİNİ - Yalnız sümük sağlamlığı üçün deyil, həm də beyin funksiyası üçün vacibdir. Aşağı D vitamini səviyyəsi idrak pozğunluğu və demans riskini artıra bilər. Günəş işığı, süd və zənginləşdirilmiş bitki mənşəli süd məhsulları, yumurta sarısı, balıq istifadə edin.

5. E VİTAMİNİ - Güclü bir antioksidan olan E vitamini beyin hüceyrələrini qoruyur. Tədqiqatlar göstərir ki, bu, Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli idrak geriləməsini yavaşlada bilər. Badam, fındıq, günəbaxan toxumu, zeytun yağı, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlərdə bu vitamin zəngindir. 

6. XOLİN - Yaddaş və öyrənmə proseslərində iştirak edən neyrotransmitter olan asetilkolinin istehsalı üçün vacibdir. Yumurta sarısı, qaraciyər, soya, kinoa, gül kələmində boldur.

7. MAQNEZİUM - Sinir sisteminin funksiyası və neyroplastiklik üçün vacib mineral.Badam, balqabaq toxumu, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, tünd şokolad, mərcimək bu vitaminlə zəngindir.

8. POLİFENOLLAR - Bitkilərdə olan polifenollar beyin hüceyrələrini oksidləşdirici stressdən qoruyur və qan axınını dəstəkləyir. Qaragilə, çiyələk, nar, alma, zeytun yağı, yaşıl çay, zerdeçal istifadə edin.