Bəzi maddələrin yaddaş ının olması həyatımıza təsir edəcək? TEXNOLOGİYADA YENİLİK

Alimlər materialların keçmişdə məruz qaldıqları təsirləri "yadda saxlaya" biləcəyini və bunun yeni yaddaş forması kimi inkişaf etdirilə biləcəyini kəşf ediblər.
Avtosfer.az xəbər verir ki, bu inqilabi kəşf kompüter texnologiyası və maşınqayırma sahələrində yeni imkanlar aça bilər.

Materialların yaddaş saxlaması anlayışı yeni deyil. Məsələn, qırışmış bir kağız parçası onun əvvəl qatlanmış olduğunu göstərir. Lakin Çikaqo Universiteti və Pensilvaniya Dövlət Universitetinin alimləri "geri dönüş nöqtəsi yaddaşı" adlı yeni mexanizm üzərində araşdırmalar apararaq bu konsepti daha da irəlilətməyə nail olublar.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, materiallar iki tərəfli qüvvələrin təsirinə necə reaksiya verdiyini göstərə bildiyi kimi, birtərəfli qüvvələrlə də yaddaş formalaşdıra bilər. Pensilvaniya Universitetindən fizik Nathan Keim bu prosesi birləşmə kilidinə bənzədərək qeyd edib:

"Birləşmiş kilidin düyməsi yalnız bir istiqamətə dönə bilirsə, o, yalnız bir xatirəni saxlayır. Lakin bəzi hallarda birtərəfli təsir belə bir neçə fərqli yaddaşın qorunmasına kömək edə bilər."

Bu nəzəriyyəni yoxlamaq üçün alimlər kompüter modellərindən istifadə edərək materiallara müxtəlif istiqamətlərdən qüvvələr tətbiq ediblər. Onlar bu zaman "histeron" adlanan qeyri-maddi elementlərə rast gəliblər.

Histeronlar materialın keçmiş vəziyyətini saxlamasına kömək edən elementlərdir. Bu, xarici təsirlər dəyişsə belə, materialın əvvəlcə hansı qüvvələrə məruz qaldığını əks etdirir.

Alimlər bunun gündəlik həyatda çevik plastik saman nümunəsi ilə izah edilə biləcəyini bildirirlər. Belə ki, samanı çəkdikdə onun bəzi hissələri açılır, digərləri isə əvvəlki vəziyyətini saxlayır. Bu dəyişiklik samanın keçmişdə hansı qüvvələrə məruz qaldığına dair ipucu verir.

Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, histeronlar qarşılıqlı təsirlər yarada və müəyyən deformasiyaları yadda saxlaya bilən mexanizmlər kimi fəaliyyət göstərə bilər. Keimə görə, bu yaddaş mexanizmi gələcəkdə müxtəlif sahələrdə tətbiq edilə bilər.

"Əgər sistem müəyyən məlumatları yadda saxlaya bilirsə, o, kombinasiyalı kilid kimi istifadə edilə bilər. Bu, keçmiş hadisələrin analizində, məhkəmə və ya diaqnostik araşdırmalarda mühüm rol oynaya bilər."

Alimlər bildirirlər ki, bu cür qeyri-sabit histeroniklər real materiallarda nadir hallarda rast gəlinən xüsusiyyətdir. Bununla belə, bu yaddaş xüsusiyyətlərinin süni materiallara inteqrasiya edilməsi mümkün ola bilər. Beləliklə, elektrik enerjisi tələb etməyən mexaniki sistemlər inkişaf etdirilə bilər.

Keim və onun komandası gələcək araşdırmalarında sadə mexaniki sistemlərdən başlayaraq daha mürəkkəb strukturlar üzərində işləməyi hədəfləyirlər. Bu kəşf materialşünaslıq və mühəndislik sahələrində yaddaş materiallarının inkişafı üçün yeni perspektivlər yarada bilər.

Eltac Zülfüqaroğlu