Bəzi verilişlər yeniyetmələrin tərbiyəsinə mənfi təsir göstərir

Son dövrlərdən uşaqlarında çoxunda aqressiya müşahidə edilir. Məktəblərdə bullinq halları ilə bağlı xəbərlərlə isə tez-tez qarşılaşırıq. Sözügedən məqamlar nə qədər işıqlandırılsa da təəssüflər olsun ki, hələ bir irəliləyiş, həll yolu yoxdur. Elə bir neçə gün öncə mediada Bakıda 220 nömrəli məktəb-liseyin sinif şagirdi dərs zamanı özünü pəncərədən atdığı barədə xəbərlər yayılıb. Buna səbəb sinif yoldaşları ilə mübahisə etdiyi bildirilib.
Bəs problem nədən qaynaqlanır? Günah kimlərdədir?
Psixoloq Aytən Ələkbərova Missiya.Az-a açıqlamasında deyib ki, tez-tez adı şəkilən mövzu ilə bağlı müraciətlər daxil olur:
“Bu yaxınlarda məktəblərin birində bullinqə məruz qalma bağlı dava düşüb. Həmin tədris ocağının direktoru məni çağırdı ki, uşaqlarla görüşüm. Görüş zamanı şagirdlərdən biri mənə dedi: “Efirlərdə gecə-gündüz dava olur. Onlara nə edirlər ki, bizə də etsinlər. Sonra bizə hədə qorxu gəlirlər ki, inspektor gələcək sizin adınız qalmaqallı uşaq kimi siyahıya düşəcək”. Həmçinin bir neçə tanıdığımız ekspertlərin də adını çəkdilər. Aqressiyaların yaranmasının digər bir səbəbi uşaqlarda yaranan beyin yorğunluğu, eyni zamanda təşviş və həyəcandır. Psixo somatik olaraq isterik nevroz müşahidə edilir. Özünü artistliyə qoyub yerə yıxılıb, hətta ayağını döyürlər. Əvvəl düşünərdik ki, bunlar hər hansı filmlərdən qaynaqlanır. İndi sosial verilişlərdən gördüklərinə uyğun davranırlar və atdıqları addımları da açıq-aşkar dilə gətirirlər”.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, mübahisələr iki yeniyetmə qızın özlərini bir –biri ilə müqayisə etməsindən də əmələ gəlir:
“Bu da ata-ananın övladını digər yaşıdları ilə müqayisə etməsindən ortaya çıxır. Həmin halların qabağını almaq üçün çox güclü psixo terapiyalar aparılmalıdır, hətta layihələr şəklində məktəblərdə təşkil edilməlidir. Anonim olaraq uşaqların müracətləri qəbul edilməli, onları narahat edən durumları yaxından tanımaq gərəklidir. Əksər psixoloqlar sözügedən terapiyaları, işlərini düzgün icra etmədiklərinə görə hazırda belə fəsadlarla qarşı-qarşıyayıq. Sosial şəbəkələrdə, sosial verilişlərdə mübahisələr, iki ziyalının bir-biri ilə davası bu gün uşaqların onlardan görüb onlar kimi davranmasına gətirib çıxarır. İndi yeniyetmələrdən soruşursan ki, kim olmaq istəyirsən? Cavab verirlər: “Bloqer olmaq istəyirəm” və sosial şəbəkələrdəki sosial media fenomenlərini özlərinə ideal götürüb onlar nə edirsə azyaşlılar da təkrarlayır. Oğlanlarda isə əsasən kriminal şəxsiyyət dövrünü görürük. Kiminsə avtoritet olması ilə əlaqədar yeniyetmələrə “sən belə olma” kimi məsləhətlər verdikdə oğlan uşaqları əksinə özünü sübut etməyə çalışır, ona meyillənir. Valideyn də böyük dəstək göstərməlidir. Övlada sevgi, diqqət verməli və düzgün istiqamətə yönəltməlidirlər. Lakin, ailə tərbiyəsi mühüm rol oynasa da insan cəmiyyətdə formalaşır. Ona görə maarifləndirici təbliğatlar artırılmalıdır”.

Zərintac Mayisqızı
Missiya.Az