Biomühəndislikdə böyük uğur: Yeni nəsil buğda təqdim edildi

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Con İnnes Mərkəzinin (Böyük Britaniya) alimləri biomühəndislik sahəsində mühüm elmi uğura imza ataraq, qeyri-adi dərəcədə böyük nişasta qranullarına (dənəciklərinə) malik yeni buğda növü yetişdiriblər. Bu kəşf orqanizmdə daha yavaş həzm olunan, insan sağlamlığı üçün faydalı çörək və makaron məmulatlarının istehsalına yol açır. Eyni zamanda yeni növ buğda emal prosesində iri qranullu nişastaya ehtiyac duyan un üyütmə, kağız, əczaçılıq, kosmetika, tekstil və biobiologiya sənayesi üçün də böyük iqtisadi səmərə vəd edir.

Nişasta insan rasionunda ən mühüm enerji mənbələrindən biridir və gündəlik qəbul edilən kalorilərin az qala yarısını təşkil edir. Onun qranullarının ölçüsü qidanın orqanizm tərəfindən nə qədər sürətlə həzm olunmasına birbaşa təsir göstərir. İri dənəciklər daha kiçik səth sahəsinə malik olduğu üçün həzm fermentlərinin onları parçalaması çətinləşir və proses yavaşlayır. Nəticədə nişastanın bir hissəsi bağırsağın aşağı şöbələrinə demək olar ki, dəyişilməz formada çatır. "Rezistent (davamlı) nişasta" adlandırılan bu maddə pəhriz lifləri kimi çıxış edərək faydalı mikrofloranı dəstəkləyir, qanda şəkərin qəfil yüksəlməsinin qarşısını alır. Bu isə piylənmə və şəkərli diabet xəstəliyinin profilaktikasında müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Sənayedə isə iri qranulların emalı daha asandır və onlar qatılaşdırıcı, eləcə də birləşdirici maddə kimi daha effektiv nəticə verir.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, buğda dənəsində nişasta qranullarının böyüməsini iki əsas faktor məhdudlaşdırır: hüceyrə daxilindəki nişasta anbarında (amiloplastda) yer çatışmazlığı və çoxsaylı xırda qranulların resurslar uğrunda bir-biri ilə rəqabəti. Alimlər genetik manipulyasiyalar sayəsində bu məhdudiyyətləri aradan qaldırmağa nail olublar. Yeni yetişdirilən bitkilərdə həm hüceyrə daxilində daha çox boş yer formalaşır, həm də ilkin dənəciklərin sayı az olur. Nəticədə mövcud qranullar sərbəst şəkildə maksimum dərəcədə böyüyə bilir. Mikroskopik analizlər təsdiqləyib ki, bu üsulla nişasta dənəciklərinin ölçüsü 50 mikrometrə çatıb ki, bu da adi buğdadakı göstəricidən təxminən iki dəfə böyükdür.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ