Icma.az
close
up
RU
Birləşməsələr, bazarda qalmaq çətin olacaq: Kənd təsərrüfatı üçün uğurlu MODEL...

Birləşməsələr, bazarda qalmaq çətin olacaq: Kənd təsərrüfatı üçün uğurlu MODEL...

Sitat.info saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Son illərdə xırda fermer təsərrüfatlarının ən böyük problemlərindən biri onların bazarda rəqabət qabiliyyətinin zəif olmasıdır. Kiçik həcmli istehsal, məhdud resurslar, logistika çətinlikləri və bazara çıxış imkanlarının zəifliyi nəticəsində bir çox fermerlər öz məhsullarını stabil şəkildə sata bilmir, gəlir formalaşdırmaqda çətinlik çəkirlər. Eyni zamanda, fərdi təsərrüfatlar iri alıcılarla danışıqlarda da zəif mövqedə qalır və bu, onların iqtisadi dayanıqlığını azaldır.

Belə bir şəraitdə əsas suallardan biri ortaya çıxır: xırda fermerlər necə birləşə və daha güclü iqtisadi subyektə çevrilə bilərlər? Məhz bu nöqtədə kooperasiya və birgə təsərrüfat modelləri aktuallaşır. Dünyada bu problemlərin həlli üçün müxtəlif inteqrasiya olunmuş kənd təsərrüfatı sistemləri tətbiq edilir və uğurlu nəticələr verir.

Bu barədə Sitat.info-ya danışan  Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli  də vurğuladı ki, sıravi kəndlinin bazar üçün pay əldə etməsi məqsədilə dünyada müxtəlif kənd təsərrüfatı modelləri mövcuddur: " Bu modellər fərqli formalarda təşkil olunur. Onların arasında yaşlı nəslin şahidi olduğu sistemlər də var. Lakin həmin sistemlərin bəziləri müəyyən qədər təhrif olunmuş formada tətbiq edilib. Məsələn, kolxoz və sovxoz sistemi əslində kooperasiya modelinə əsaslanırdı. Lakin həmin dövrdə bu modelə dövlət birbaşa müdaxilə edir, hətta onun fəaliyyətini özü idarə edirdi. Müasir mərhələdə isə dünyada daha çox könüllü birləşmə və şəffaf idarəetmə prinsiplərinə əsaslanan kooperasiya modelləri üstünlük təşkil edir.

Belə modellərdə 30, 40, 50, hətta 100-ə yaxın payçı öz resurslarını birləşdirir, böyük təsərrüfatı yaradır və idarəetməni şəffaf səsvermə yolu ilə seçilmiş rəhbərə həvalə edirlər. Payçılar isə birgə şəkildə çalışaraq məhsullarını təkcə ölkə bazarına deyil, xarici bazarlara da çıxara bilirlər".

A.Nəsirlinin fikrincə, Azərbaycanda elə bir model seçilməlidir ki, kolxoz sistemində olduğu kimi məcburi birləşmə yox, könüllü iştirak əsasında təşəbbüslər təşviq edilsin: "Yəni insanlar ayrı-ayrılıqda kiçik sahələrdə əkin aparmaq əvəzinə, stimullaşdırıcı mexanizmlər vasitəsilə birləşərək daha iri təsərrüfatlar qura bilsinlər. Məsələn, 5, 10 və ya 3 hektar sahələrin ayrı-ayrılıqda becərilməsi əvəzinə, 1000 və ya 2000 hektarlıq böyük təsərrüfatların birgə idarə olunması daha səmərəli model ola bilər.

Bu cür model əvvəlcə bir kənddə və ya regionda uğur qazandığı halda, zamanla ölkənin digər bölgələrinə də yayıla bilər. Məsələn, İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndi bu istiqamətdə müəyyən təşəbbüslər göstərmiş və uğurlar da əldə etmişdi. Lakin hazırkı iqtisadi mexanizmlər bu kimi təşəbbüsləri kifayət qədər stimullaşdırmadığından, İvanovka kəndi də müəyyən çətinliklərlə üzləşmək mərhələsinə gəlib çıxıb.

Əslində, İvanovka kəndinin təcrübəsi həm qorunmalı, həm də inkişaf etdirilərək ölkə üçün nümunə kimi təqdim olunmalıdır. Hətta sovet dövründə bu kənd bütün Azərbaycan üçün kollektiv təsərrüfat modelinin uğurlu nümunələrindən biri hesab olunurdu. Bu gün isə həmin təcrübədən düzgün şəkildə istifadə edilməli, həm onun zəifləməsinin qarşısı alınmalı, həm də oxşar kooperativ təsərrüfatların yaradılması və genişlənməsi üçün əlverişli şərait formalaşdırılmalıdır".

Nigar,

Sitat.info 

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:90
embedMənbə:https://sitat.info
archiveBu xəbər 29 Aprel 2026 14:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see397

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see375

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see361

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see331

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see301

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see282

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see276

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see271

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see269

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see262

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see243

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see242

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see236

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see235

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see230

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see216

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see212

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see210

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri