BMT baş katibi vəzifəsinə 4 namizəd: Onlar kimdir? (FOTO)

Bu il Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) baş katibi Antoniu Quterreşin beşillik səlahiyyət müddəti başa çatır. Yeni rəhbər də bu il seçiləcək və 1 yanvar 2027-ci ildən vəzifəsinin icrasına başlayacaq.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Reuters” agentliyi bu vəzifə uğrunda yarışan namizədlərin siyahısını təqdim edib.

65 yaşlı argentinalı diplomat Rafael Qrossi son altı ildə BMT-nin nüvə nəzarəti qurumu olan MAQATE-nin baş direktoru kimi fəaliyyət göstərir və jurnalistlərin ifadəsi ilə "çox fəal və hər yerdə olan” rəhbər kimi tanınır.

Onun rəhbərliyi dövründə MAQATE-nin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri İranla nüvə sazişinin qorunması üzrə danışıqlar olub. Bu saziş ABŞ-ın 2018-ci ildə prezident Donald Trampın qərarı ilə ondan çıxmasından sonra çətin vəziyyətə düşmüşdü. Məqalədə qeyd olunur ki, Qrossinin tənqidçiləri onun İranla razılaşmalar əldə etmək üçün "həddən artıq irəli getdiyini” iddia edirlər.

Qrossi həmçinin Rusiyanın nəzarətində olan Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası ilə bağlı məsələlərlə fəal məşğul olub. Bildirilir ki, o, stansiya ərazisində MAQATE müşahidəçilərinin yerləşdirilməsinə nail olub. Agentlik ekspertləri və Qrossinin özü Rusiya–Ukrayna müharibəsi zamanı dəfələrlə cəbhə xəttini keçiblər.

Qrossi səkkiz uşaq atasıdır və ingilis, ispan, fransız və italyan dillərində sərbəst danışır. Seçki kampaniyası zamanı o, özünü fəaliyyət yönümlü lider kimi təqdim etməyə çalışıb və bir çox diplomat onu favorit hesab edir. O, illərdir BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvünün – ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya və Fransanın dəstəyini qazanmağa çalışır.

70 yaşlı Rebeka Qrinspan özünü islahat tərəfdarı kimi təqdim edir, gender maneələrinə qarşı mübarizə apardığını və BMT-nin sülh, inkişaf və insan hüquqları prinsiplərinə sadiqliyini vurğulayır.

İxtisasca iqtisadçı olan Qrinspan əvvəllər Kosta-Rikanın vitse-prezidenti olub və BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransına rəhbərlik edib. Onun valideynləri İkinci dünya müharibəsindən sonra Avropadan qaçıb və bu amil onun dünyagörüşünə təsir edib.

Seçiləcəyi təqdirdə Qrinspan BMT-nin ilk qadın baş katibi olacaq. O bildirib ki, ailə həyatı ilə dövlət xidmətini uzlaşdırmaq çətin olsa da, bu təcrübə onun liderlik keyfiyyətlərini formalaşdırıb.

74 yaşlı Mişel Baçelet iki dəfə Çilinin prezidenti olub və BMT-nin insan hüquqları üzrə ali komissarı vəzifəsini icra edib. O, həmçinin 2010–2013-cü illərdə BMT-nin qadınlar təşkilatına rəhbərlik edib.

Mart ayında Çili hökuməti siyasi dəyişikliklərdən sonra Baçeletə dəstəyini geri çəkib. Buna baxmayaraq, o, Braziliya və Meksikanın dəstəyini qazanmağa çalışacağını bildirib.

Baçelet ABŞ-da bəzi konservativ dairələr tərəfindən abort hüququnu dəstəklədiyinə görə tənqid olunur. Bundan əlavə, ABŞ-ın BMT-də xüsusi nümayəndəsi Mayk Uolts onun namizədliyinə qarşı çıxıb. Respublikaçı senator Pit Rikets isə Baçeleti 2022-ci il hesabatında Çinin uyğur müsəlmanlarına qarşı hərəkətlərini "soyqırımı” kimi qiymətləndirməməkdə ittiham edib. Pekin isə hələlik onun namizədliyinə münasibət bildirməyib.

64 yaşlı Maki Sall 2024-cü ilə qədər 12 il Seneqal prezidenti olub. O hesab edir ki, dövlət başçısı kimi təcrübəsi bu vəzifə üçün əsas üstünlüyüdür.

Sadə ailədə doğulan Sall siyasi karyerası ərzində böyük infrastruktur layihələrini həyata keçirib və Afrikanın inkişafını fəal şəkildə dəstəkləyib. O, borc yükü altında olan inkişaf etməkdə olan ölkələrə dəstəyin artırılmasının vacibliyini vurğulayır və BMT Təhlükəsizlik Şurasında islahatların aparılmasını təklif edir.

Sallın namizədliyi Burundi tərəfindən irəli sürülüb, lakin Afrikada onun dəstəyi birmənalı deyil. "Reuters”in əldə etdiyi diplomatik qeydlərə görə, onun doğma ölkəsi və Nigeriya onu dəstəkləmir.

Seçiləcəyi halda o, Misirdən Butros Butros-Qali və Qanadan Kofi Annandan sonra üçüncü afrikalı baş katib olacaq.

Aydın