Borc verərkən nələrə diqqət etmək lazımdır? VƏKİL AÇIQLADI

“Borc verərkən ən vacib məsələ etibara yox, sübuta güvənməkdir”.

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında vəkil Ramil Vəliyev deyib.

O bildirib ki, pul verdiyiniz şəxslə münasibətiniz yaxın olsa belə, borcun məbləği, qaytarılma tarixi və şərtləri əvvəlcədən aydın yazılmalıdır:

“Azərbaycan Mülki Məcəlləsinə görə borc müqaviləsi elə bir razılaşmadır ki, borc verən pulu borc alana verir, borc alan isə onu sonradan eyni məbləğdə geri qaytarmağı öhdəsinə götürür.

Belə münasibətdə tərəflərin kimliyi dəqiq müəyyən edilməlidir. Ad, soyad, ata adı, şəxsiyyət vəsiqəsinin məlumatları, FİN kodu, ünvan və əlaqə nömrəsi mümkün qədər sənəddə göstərilməlidir.
Əgər ödəniş bank vasitəsilə edilirsə, köçürmənin təyinat hissəsində “borc” sözü qeyd edilməsi sonradan sübut baxımından faydalı olur.

Nağd pul verilirsə, mütləq qəbz, iltizam və ya yazılı müqavilə alınmalıdır. Sübutu olmayan borc münasibəti məhkəmədə ciddi çətinlik yarada bilər.

Borc müqaviləsi şifahi və ya yazılı formada bağlana bilər, amma bu, hər vəziyyətdə eyni deyil.

Fiziki şəxslər arasında 3.000 manata qədər borc bəzi hallarda şifahi razılaşma ilə də verilə bilər. Lakin borcun məbləği 3.000 manatdan çoxdursa və ya tərəflərdən biri hüquqi şəxsdirsə, yazılı forma xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Yazılı sənədin olmaması sonradan borcun mövcudluğunu, məbləğini və müddətini sübut etməyi çətinləşdirə bilər.

Müqavilədə borcun məbləği rəqəmlə və yazı ilə göstərilməlidir. Valyuta ayrıca qeyd edilməli, qaytarılma tarixi gün, ay və il formasında yazılmalıdır.
Əgər borc hissə-hissə qaytarılacaqsa, ödəniş cədvəli ayrıca bənd kimi göstərilməlidir.
Faiz nəzərdə tutulursa, faiz dərəcəsi, hesablanma üsulu və ödəniləcəyi tarix dəqiq yazılmalıdır.

Faizsiz borcdursa, “faizsiz borc” olduğu açıq şəkildə qeyd edilməlidir.

Bundan başqa, gecikmə halında cərimə, dəbbə pulu və ya digər məsuliyyət tədbirləri də əvvəlcədən razılaşdırıla bilər.
Praktik baxımdan borc verən şəxs pulun hansı məqsədlə verildiyini də sənəddə göstərə bilər, amma əsas şərt geri qaytarma öhdəliyinin aydın yazılmasıdır.
Zamin varsa, onun da ayrıca imzası və məlumatları sənədə daxil edilməlidir.
Girov və ya başqa təminat vasitəsi nəzərdə tutulursa, həmin əmlakın xüsusiyyətləri dəqiq təsvir olunmalıdır.

Sənədin hər səhifəsinin imzalanması sonradan mübahisə riskini azaldır.
Mümkünsə, müqavilə iki şahidin iştirakı ilə imzalansın.

Daha təhlükəsiz variant isə notarial təsdiq və ya bank köçürməsi ilə rəsmiləşdirmədir.
Telefon yazışmaları, səsli mesajlar və köçürmə qəbzləri əlavə sübut kimi faydalı ola bilər, amma əsas sənədi əvəz etmir.

Yaxşı hazırlanmış borc müqaviləsi gələcək mübahisələrin qarşısını alır və tərəflər arasında məsuliyyəti aydınlaşdırır.

Ona görə də borc verərkən əsas qayda: borc barədə bütün məlumatları əvvəlcədən yazın, sənədləşdirin və mümkün qədər sübutlu hərəkət edin”.

Ayşən Vəli