Böyük itlərin ömrü qısadır..?

...Vaşinqton Universitetinin alimləri böyük it cinslərinin kiçik itlərdən niyə daha qısa ömür sürdüyünü kəşf ediblər. Tədqiqat bədən ölçüsünün molekulyar səviyyədə qocalma sürəti ilə əlaqəli olduğunu müəyyən edib.

SİA xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri Science jurnalında dərc edilib.

Tədqiqatçılar İtlərin Yaşlanması Layihəsində iştirak edən təxminən 900 itin məlumatlarını təhlil ediblər. Onlar genetik kodun özünü dəyişdirmədən gen fəaliyyətini tənzimləyən kimyəvi dəyişikliklər olan DNT metilasyonunu təhlil ediblər. Bu markerlərin paylanmasına əsasən, alimlər heyvanların bioloji yaşını sözdə epigenetik saatdan istifadə edərək qiymətləndiriblər.

Məlum olub ki, itlər ən tez erkən yaşda qocalırlar. Bundan əlavə, qocalma prosesi kiçik cinslərə nisbətən böyük itlərdə daha aydın görünür.

Oxşar model dişilərlə müqayisədə erkəklərdə də müşahidə edilib. Blez Marinerin rəhbərlik etdiyi bir qrup həmçinin cins və bədən ölçüsü ilə bağlı mexanizmlərdə fərqlər aşkar edib. Cinsi xüsusiyyətlər X xromosomu ilə, heyvan ölçüsünün təsiri isə genom boyunca hərəkət edə bilən və gen funksiyasına təsir edə bilən mobil DNT elementləri ilə əlaqəli olub.

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, tapıntılar yalnız itlərdə deyil, həm də insanlarda qocalma mexanizmlərini daha yaxşı başa düşməyə kömək edə bilər.

Ev heyvanları elmə xüsusi maraq göstərir: onlar insanlarla eyni mühiti bölüşürlər, baytarlıq yardımı alırlar və bir çox oxşar ətraf mühit amillərinə məruz qalırlar.

Cinslər arasındakı ömür uzunluğunda fərq olduqca əhəmiyyətli ola bilər.

Məsələn, Çivavalar çox vaxt 20 ilə qədər yaşayırlar, İngilis Mastifləri isə nadir hallarda səkkiz yaşına çatırlar.

Əvvəllər alimlər böyük itlərin qısa ömrünü qismən bədənə artan stresslə əlaqələndirirdilər.

Yeni tədqiqat epigenetik mexanizmlərin qocalma sürətinə təsir göstərməsində mümkün roluna işarə edir.

Bədən ölçüsünün və cinsin DNT dəyişiklikləri ilə necə əlaqəli olduğunu anlamaq, məməlilərin sağlamlığını qorumaq və aktiv ömrünü uzatmaq üçün metodların hazırlanmasına potensial olaraq kömək edə bilər.

Lakin, itlərdə ömür uzunluğundakı fərqlərin altında yatan dəqiq mexanizmləri təsdiqləmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var. Seyşel adalarında 180.000 nəhəng tısbağa kəşf edildi: niyə bu, onların sayının artdığı anlamına gəlmir. Robotun bədənində milçəyin beyni: 160.000 neyrondan ibarət neyron şəbəkəsi yad qabığı idarə etməyi öyrənir.

Əli Babayev