Brüsselin bacarmadığını Tramp edir: Avropada Rusiya nefti məhvə sürüklənir

"Donald Trampın ən böyük Rusiya neft şirkətlərinə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi barədə gözlənilməz addımı Vladimir Putinin hərbi maşınını iflic etməyəcək, lakin Avropa İttifaqının Rusiya neftindən həmişəlik xilas olmasına kömək edəcək".

Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu "Politico" yazıb.

Yeni tədbirlərin təfərrüatları hələ işlənilir. Lakin nəzəri olaraq, onlar hər iki şirkəti öz aktivlərini satmağa və Avropaya qalan neft kəmərləri ilə neft tədarükünü dayandırmağa məcbur etməkla hədələyir.

"Atlantic Council" təhlil mərkəzinin sanksiyalar eksperti Kimberli Donovanın sözlərinə görə, bu mühüm addımdır və enerji daşıyıcılarını idxal etməyə davam edən Avropa ölkələrini və şirkətlərini sanksiyaların qüvvəyə minəcəyi 21 noyabradək bu sövdələşmələri yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edəcək.

Bu elan, Trampın Avropanı ümumilikdə Kremlinin hərbi büdcəsinin gəlirlərinin dörddə birini təmin edən enerji daşıyıcılarını almağa "əfv olunmaz" şəkildə davam etdiyinə görə tənqid etməsindən bir ay sonra edilib.

O zaman Tramp həm də Avropaya ultimatum verərək yazmışdı: "Mən, bütün NATO ölkələri razılaşdıqda və eyni şeyi etməyə başlayanda və bütün NATO ölkələri RUSİYADAN NEFT ALMAĞI DAYANDIRANDA Rusiyaya qarşı ciddi sanksiyalar tətbiq etməyə hazıram". İndi o, öz vədinə əməl edir.

Moskva üçün yeni sanksiyalar dərhal çətinliklər deməkdir, lakin onun Ukraynadakı hərbi əməliyyatlarını məhdudlaşdıracağı ehtimalı azdır.

"Argus" media-konsaltinq şirkətinin baş iqtisadçısı Devid Feyfin sözlərinə görə, "Rosneft" və "Lukoil" Rusiyanın hər gün ixrac etdiyi 4,4 milyon barrel neftin təxminən üçdə ikisinə sahibdir.

Feyfin fikrincə, sanksiyalar bu tədarükün yarısının azalması ilə hədələyir, çünki tədbirlər hər iki şirkətin yüklərinin dollar müqabilində satışını qeyri-mümkün edir. Xüsusilə, "Lukoil" üçün sanksiyalar ciddi ziyan vuracaq, deyə şirkətin şəxsiyyətini gizli saxlanılan keçmiş menecerlərindən biri dedi. Onun sözlərinə görə, şirkət, Misirdən İraqa qədər xarici layihələrdəki paylarını satmağa məcbur ola bilər, bu da gəlirin 20%-ə qədər itirilməsinə səbəb ola bilər.

 Lakin, "Kpler" xammal şirkətinin Xam Neft Təhlili şöbəsinin rəhbəri Hümeyun Faləkşahinin fikrincə, daha aşağı qiymətlər və Çin vəziyyətində məhdud alternativlər nəzərə alınmaqla, neft alışının iki ən böyük ticarət partnyoru olan Çin və Hindistan alıcılarının əksəriyyəti Moskvadan idxalı davam etdirəcək. O deyib ki, ilkin sakitlik dövründən sonra, o cümlədən öz rus mülkiyyətçilərini gizlədən şirkətlər vasitəsilə yükləri almaq kimi dolayı yollar tapdıqdan sonra, əksər alıcılar alış-verişə qayıdacaqlar.

Rusiyanın enerji nazirinin keçmiş müavini, indi isə Putin tənqidçisi olan Vladimir Milov deyib: "Bu, ixracı və ticarəti çətinləşdirəcək. Amma bu şirkətlər artıq alternativ iş modellərinə malikdirlər, buna görə də ziyan olacaq, lakin o, məhdud olacaq".

Lakin, bu tədbirlərin aşkar təsir göstərməsi ehtimal olan yerlərdən biri də Avropadır. 2022-ci ilin fevralında müharibə başlayandan bəri Aİ,  enerji sahəsində Rusiyadan asılılığa son qoymaq üçün səylər göstərir.

Brüssel, dəniz yolu ilə Aİ-yə çatdırılan Rusiya neftinə, yanacağına və kömürünə embarqo tətbiq edib və Kremlin blokun qaz bazarındakı payını 45%-dən 13%-ə endirib. (Hal-hazırda o, bu payı sıfıra endirəcək qanun layihəsi üzərində işini başa çatdırır).

Bir vaxtlar neft emalı zavodlarına sahib olan və Almaniyaya neft tədarükünü idarə edən "Rosneft" şirkəti, 2022-ci ilin sonunda Berlin onun yerli filialını nəzarətə götürdükdən sonra Avropadakı aktivlərinin böyük hissəsindən məhrum edilib.

Almaniyanın İqtisadiyyat Nazirliyinin nümayəndəsi bildirib: "Biz hesab edirik ki, Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən tətbiq olunan tədbirlər... Almaniyanın federal əyalətləri tərəfindən müvəkkil idarəetməyə götürülən "Rosneft"in Almaniyadakı filiallarına qarşı yönəlməyib".

Cümə axşamı, Aİ Kreml tərəfindən nəzarət olunan şirkətə qarşı sanksiyaları daha da sərtləşdirib.Lakin "Lukoil" vəziyyəti fərqlidir. Rusiyanın ən böyük özəl neft şirkəti bütün Avropada yüzlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsini, o cümlədən Belçikada təxminən 200-ünü idarə edir, Rumıniya və Bolqarıstanda nəhəng neft emalı zavodlarını istismar edir və Niderlandda yanacaq emalı zavodunda 45% paya sahibdir.

O, həmçinin, öz idxalının 86-100%-ni hələ də Moskvadan asılı olan Macarıstan və Slovakiya neft təchiz edir. Sanksiyalardan çıxarışdan istifadə edərək, hər iki ölkə Aİ-nin güclü təzyiqinə baxmayaraq, Moskvadan uzaqlaşmağa müqavimət göstərir.

İndiyədək Brüssel şirkətə qarşı tədbir görməyib, indi vəziyyət dəyişməlidir.

ABŞ Xəzinə Departamenti bildirib ki, o, Rusiya şirkətləri ilə işləyən hər kəsə qarşı sanksiya tətbiq edə bilər. "Bu o deməkdir ki, Avropada heç bir bank onlar üçün ödənişləri emal etməyəcək.Bu Avropa bankları və şirkətləri üçün güclü siqnal olacaq ki, onlar həqiqətən bundan imtina etməlidirlər, yoxsa sanksiyalara məruz qalacaqlar", deyə Kimberli Donovan düşünür.

Cümə axşamı, Avropa Komissiyası bildirib ki, o da "Lukoyl" ilə əməliyyatlara öz qadağasını tətbiq etməyi düşünür. Macarıstan və Slovakiya üçün yeni sanksiyalar neft tədarükünün tam dayanması ehtimalı deməkdir." Onlar tətbiq edilsə, bu idxalın dayanmasına səbəb olacaq", deyə adının açıqlanmasını istəməyən bir slovak məmuru etiraf edib. 

Əslində, bu tədbirlərin təsirləri artıq özünü göstərməyə başlayır. Finlandiyanın "Neste" enerji şirkəti cümə axşamı "Lukoyl"in Teboil filialına yanacaq tədarükünü dayandırıb.

Rumıniyanın Dövlət Enerji Katibi Kristian Buşoy "Politco"ya bildirib ki, "Lukoyl" indi gələn ayın sonuna qədər öz "Petrotel" neft emalı zavodunu satmağa məcbur olacaq. O əlavə edib: "Biz "Lukoyl" artıq olmasa, sevinərik".

Vəziyyətlə tanış olan mənbənin sözlərinə görə, Niderland hökuməti də "Lukoyl"in Zeland neft emalı zavodundakı payının tez satılmasını ən çox ehtimal olunan ssenari hesab edir.

"Bolqarıstandakı Neftokhim neft emalı zavodu da satılmasa, 21 noyabrda işini dayandırmağa məcbur olacaq", deyə Sofiyadakı Demokratiyanı Öyrənmə Mərkəzinin baş enerji təhlilçisi Martin Vladimirov əlavə edib.

"Onlar satılmalı olacaq", deyə "Lukoyl"in keçmiş rəhbəri təkrar edib. Mənbənin sözlərinə görə, bu, şirkət üçün fəlakət olacaq.

Aydın