Icma.az
close
up
RU
Bu dünya Sokratı zəhərlə öldürən dünya deyilmi? Orxan Saffari

Bu dünya Sokratı zəhərlə öldürən dünya deyilmi? Orxan Saffari

Gununsesi portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Tarixən yazıçının, şairin, filosofun yaxşı gəlir əldə edə bilməməsi və bunun belə başqaları tərəfindən bəzən haqlı, bəzən də nadan təndiqə məruz qalması məlumdur.

“Ədəbiyyat pul gətirmir”, “Başqa işlə məşğul ol”, “Özünə iş-güc tap” və.s və.ilaxır kimi iradlar, çox yəqin, hər kəsə tanışdır.

Məsələyə real yaşam qaydaları yanaşılsa, sözsüz, həqiqət pay yox deyildir. Ancaq sual olunur:

“Yazıçı-şair, filosof niyə pul qazana bilmir?”

Əlbəttə, digər bir real səbəb yaradıcı insanın mövcud olduğu dövr, daha dəqiq, mühitlə bağlı olan məsələdir. Əgər bir yerdə sənətə və sənətkara təlabat yoxdursa, məsələlər daha çox əyləncəyə hesablanıbsa, yaradıcı adam niyə və necə çox qazansın? Bu cür vəziyyət isə bütün dövrlərdə öz mövcudluğunu qoruyub-saxlaya bilmişdir. Yəni, günəşin altında yeni heç nə yoxdur. Vəziyyət iki min əvvəldə eyni idi, iki gün bundan əvvəldə.

Söhbət, əlbəttə, ciddi sənətdən, ciddi sənətkardan gedir. Görünür, əyləndirmək əvəzinə düşündürürsənsə, bir az da “ac” qalmağı gözə almalısan.

Ancaq əksər hallarda adamlar yaradıcı adamların bu baxımdan tamamilə bacarıqsız olduğunu düşünür. Fəqət məsələ tam olaraq belədirmi? Məsələn, bəlkə, yaradıcı adam özü imtina edib? Bəlkə, onun xoşbəxt olduğu nəsnə çoxlu pulun olmasında deyil?

Danimarkalı filosof Kierkagaadın “Yaşamaq üçün yazmıram, yazmaq üçün yaşayıram” fikri də bir az bu məsələnin cavabına yönəlikdir. Məsələn, sözügedən filosof sadəcə fəlsəfə məşğul olmaq üçün evlənməkdən də, ailə mirasından da imtina etməyi bacarmışdı.

Gəncliyində zadəgan həyatı yaşayan Tolstoy da eyni taleyi yaşamışdı.

Sartre, Nitşe, bir sözlə, onlarla nümunələr çəkmək olar. Kimisi ən nüfuzlu, ən çox pul gətirən mükafatlardan, kimisi də əlində hazır olanlardan edərək imtina edib, ancaq və ancaq yaradıcılığına kökləniblər.

Bəlkə, bu, doğrudan da bir şüurlu seçimdir həm də?

Yaxud, şablon olaraq demək olar:

Kapitalist sistemdə satılan məhsullar ya əyləndirir, ya da hansısa yüngül ehtiyacları qarşılayır. Amma yazıçının yaratdığı əsər çox zaman oxucuya narahatlıq, daxili sarsıntı, verir. Bu da oxucu üçün, əlbəttə, bir o qədər cazibədar deyil.

Nəinki yaxşı pul qazanmaq, hətta bu yolda yaradıcı adamlar rədd belə edilir. Yoxsa, yaşadığı cəmiyyətlərdə sıxışdırılan filosoflar, yazıçılar, şairlər yoxdur?

Bu dünya Sokratı zəhərlə öldürən dünya deyilmi?

Bəs belə məqamda nə etməli? Ümumiyyətlə, görəsən, bu məsələyə cavab tapmaq lazımdırmı?

Əlbəttə, min illik tarixi vəziyyəti bir az qəbullanmalı, başa düşməli və bu cür davam etməkdə fayda var. Başqa nə demək, nə etmək olar?

Görünür, bu cür bir məsələyə bir az da romantik yanaşmaq lazımdır. Eynilə Fales məsələsi kimi.

Milet məktəbindən olan Fales barəsində, sözsüz, çoxlu rəvayətlər mövcuddur. Məsələn, Aristotelin “Siyasət” əsərində belə deyilir:

“Falesi kasıblığı və yoxsulluğuna görə tənqid edib deyirdilər ki, fəlsəfənin sənə heç bir faydası olmayacaq. Fales isə ulduzlar barəsində öyrəndiyi biliklər vasitəsi iləmüəyyən etdi ki, qarşıdan gələn ildə zeytun məhsulu çox olacaqdır. Əlində olan az pul ilə Xios və Milet şəhərinin bütün yağ emalatxanalarının behini verərək onlan ucuz qiymətə icarəyə götürdü. Məhsul vaxtı, hamının yağ emalatxanalarına ehtiyacı olduğu zamanda Fales onları istədiyi qiymətə icarəyə verdi və xeyli miqdarda pul əldə etdi. Bununla o, insanlara sübut etdi ki, filosoflar istəsələr, sərvət əldə edə bilərlər. Lakin onların məqsədləri ayrı şeydir”.

Orxan Saffari

Gununsesi.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:131
embedMənbə:https://www.gununsesi.info
archiveBu xəbər 29 İyul 2025 09:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri