Bu məhsul ucuzlaşacaq?

Azərbaycana düyü idxalı azalıb. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ilin yanvar-may aylarında ölkəyə 27 min ton düyü gətirilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 16,5% azdır. Düyü idxalına xərclənən pul da azalıb. 25,8 milyon dollar olub ki, bu da 23,8% azalma deməkdir. Hesabat dövründə bir kiloqram düyünün orta qiyməti 1,61 manat olub. Halbuki 2024-cü ildə bu rəqəm 1,77 manat idi. Beləliklə, qiymət 9% və ya 16 qəpik ucuzlaşıb.

İqtisadçı ekspert Xalid Kərimli Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, düyü idxalının qiymətinin azalması satış qiymətlərinə təsir edən faktordur. Amma bu, o demək deyil ki, funksional əlaqə var və biri düşən kimi digəri də avtomatik olaraq düşəcək. İdxal qiymətinin azalması pərakəndə sektorda düyü qiymətlərinə azaldıcı təsir göstərə bilər.

Onun sözlərinə görə, hazırda idxalın azalması bazara mənfi təsir göstərməyəcək:

“Birincisi, dünya üzrə düyü qiymətləri hazırda enir. 2022–2023-cü illərdə isə bahalaşma müşahidə olunmuşdu. Xüsusilə də Hindistan tərəfindən ixraca məhdudiyyətlər qoyulmuşdu. Çünki həmin dövrdə əlverişsiz hava şəraiti düyü məhsuldarlığında problemlər yaratmışdı. Hindistan əhalisinin əsas qida məhsullarından biri düyü olduğuna görə, hökumət ərzaq təhlükəsizliyi məqsədilə ixracı məhdudlaşdırmışdı. Bu da dünya bazarlarında düyü qiymətlərinin 15–20 faiz bahalaşmasına səbəb olmuşdu”.

Ekspertin sözlərinə görə, son statistik göstəricilər isə düyü qiymətlərinin ucuzlaşdığını göstərir. Qiymətlər ucuzlaşdıqca Azərbaycana gətirilən düyü də daha ucuz başa gəlir:

“Amma ümumilikdə qiymət enməsi bizim bazardakı qiymətlərə də təsir göstərə bilər. İdxalın azalmasına gəlincə, burada nəzərə alınmalı olan bir sıra amillər var. Məsələn, anbarlardakı ehtiyatlar, yolda olan mallar, əvvəlcədən ödənilmiş partiyalar – bütün bunlar bazarda qiymətə təsir edən amillərdir. Ona görə də konkret olaraq hansısa ayın sonunda idxalın müqayisəli şəkildə azalması hələ ciddi nəticə çıxarmaq üçün əsas deyil. Ola bilsin, düyü qiymətlərinin ucuzlaşması idxalçıların daha az məhsul almasına şərait yaradır. Çünki onlar düşünürlər ki, qiymətlər gələcəkdə daha da enəcək. Bu səbəbdən də gözləmə mövqeyi tutaraq idxalı azaldırlar ki, sonrakı mərhələdə daha ucuz mal ala bilsinlər”.

X.Kərimli qeyd edib ki, düyü qiymətlərinin satışa təsir etməməsinin və ya zəif təsir etməsinin başqa səbəbləri də var:

“İdxalçıların xərcləri bahalaşır, artır, çünki daşıma xərcləri təkcə düyünün öz qiymətindən ibarət deyil. Həmçinin, daşıma xərcləri xüsusilə müharibələr və İran üzərindən keçən tranzitlə bağlı problemlər səbəbindən çətinliklər yarada bilər. Məsələn, əvvəllər 3000 dollara gətirilən konteyner indi daha baha başa gələ bilər. Eyni zamanda, işçi qüvvəsinin xərci də artıb. Bu səbəbdən, hərçənd dünya bazarında düyü qiymətləri ucuzlaşır, bu, daxili bazarda eyni səviyyədə əksini tapmaya bilər”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az