Bu ölkələr təzminat ödəyə bilər

Fosil yanacaq emissiyalarının qarşısını almaqda uğursuz olan ölkələr beynəlxalq hüquq qarşısında təzminat və bərpa məsuliyyəti daşıya bilər. AzPost xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin Haaqadakı Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (ICJ) tarixi məsləhət xarakterli qərarında bildirib.

133 səhifəlik sənəd çərşənbə günü Haaqa Sülh Sarayında məhkəmə sədri Yüji İvasava tərəfindən təqdim olunub. O bildirib ki, iqlim böhranı ekosistemlərə və insanlara geniş və dərin təsir göstərir.

Məhkəmə yekdilliklə qəbul etdiyi qərarda vurğulayıb ki, dövlətlər istixana qazı emissiyalarının qarşısını almaq üçün konkret addımlar atmalıdır. O cümlədən, fosil yanacaq hasilatı və istehlakına lisenziyaların verilməsi və bu sahəyə subsidiyaların ayrılması ciddi şəkildə nəzarətdə saxlanmalıdır. Əks halda bu, beynəlxalq hüququn pozulması kimi qiymətləndirilə bilər.

Qərarda qeyd olunur ki, dövlətlər yalnız öz fəaliyyətlərinə görə deyil, həm də özəl sektorun iqlim böhranına səbəb olan davranışlarına nəzarət etmədiklərinə görə də məsuliyyət daşıya bilərlər.

Vanuatu dövlətinin iqlim dəyişikliyi üzrə naziri Ralf Regenvanu bu qərarı “iqlim ədaləti baxımından dönüş nöqtəsi” adlandırıb.

Qeyd edək ki, 2015-ci ildə imzalanmış Paris Sazişində fosil yanacaqların adı birbaşa çəkilməmişdi. Lakin yalnız 2023-cü ildən etibarən ölkələr “fosil yanacaqlardan tədricən imtina” niyyəti ortaya qoyublar. Bu öhdəlik də bir sıra ölkələr tərəfindən zəifləndirilərək qeyri-məcburi hala salınıb.

Xatırladaq ki, bu məsləhət sənədi 2023-cü ildə BMT tərəfindən sifariş edilmişdi. Onun hazırlanmasına Sakit okean regionundan olan hüquq tələbələrinin təşəbbüsü və Vanuatu dövlətinin diplomatik səyləri səbəb olmuşdu.

AzPost.az

Paylaş