Bu, Ukraynanı xilas edə bilər..?

NATO pilotlarına təkcə raket və dronları deyil, həm də Rusiya təyyarələrini məhv etməyə icazə verilməli olacaq...

...Tafts Universitetinin Fletçer Hüquq və Diplomatiya Məktəbinin dekanı, NATO-nun keçmiş Ali Baş Komandanı Ceyms Stavridis Bloomberg üçün köşə yazısında Rusiyanın pilotsuz təyyarələrinin Polşa və Rumıniyaya müdaxiləsi NATO hava məkanına cavab tələb edir.

SİA xəbər verir ki, The Moscow Times köşə mətnini dərc edir.

...Üç il yarım davam edən müharibə boyu Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski israrla Qərbdən Ukrayna üzərində “səmaları bağlamağı” xahiş edib. Rusiya ötən həftə Kiyevdə hökumət kompleksini vuran hipersəsli “İskəndər” raketi də daxil olmaqla, getdikcə daha təkmilləşmiş pilotsuz təyyarələr, ballistik və qanadlı raketlərlə sistematik olaraq hava zərbələri endirir.

Kremlin taktikası çoxdan məlumdur: hərbi və mülki hədəflər arasında fərq qoymadan Suriya və Çeçenistandakılardan nümunə götürülmüş kütləvi bombardman kampaniyaları. Putinin məqsədi Ukrayna xalqının iradəsini qırmaqdır. Ölənlərlə amansız hava hücumlarına baxmayaraq, NATO hələ də uçuşa qadağa zonası yaratmaqdan imtina edir.

Səbəb aydındır: Rusiya ilə birbaşa qarşıdurma riski.

Uçuş qadağan zonası NATO təyyarələrinin Ukrayna üzərində olmasını tələb edəcək. Onları əhatə etmək Rusiya və Belarusiyada hava hücumundan müdafiə sistemlərinin, ilk növbədə, S-400-lərin sıxışdırılmasını tələb edir.

NATO pilotlarına təkcə raket və dronları deyil, həm də Rusiya təyyarələrini məhv etməyə icazə verilməli idi. Müharibə başlayandan bəri əsas qorxu NATO və Rusiya qüvvələri arasında birbaşa döyüşün quruda, Qara dənizdə və kiberməkanda eskalasiyaya gətirib çıxaracağı idi.

Ən pis halda bu, Kremlin mütəmadi olaraq bəyan etdiyi kimi, Rusiyanın taktiki nüvə silahından istifadə etməsinə gətirib çıxara bilər. Ona görə də NATO özünü silah transferi və diplomatik təzyiqlə məhdudlaşdırır.

Lakin sentyabrın əvvəlində keyfiyyət dəyişikliyi baş verdi: Rusiya pilotsuz təyyarələri NATO üzvü olan Polşanın hava məkanını pozdu.

İnsident NATO Nizamnaməsinin 4-cü maddəsinə uyğun olaraq çağırılan təcili məsləhətləşmələrin mövzusuna çevrildi: alyansın üzvü olan dövlət onun suverenliyinin təhlükə altında olduğunu hesab etdikdə...

NATO-nun baş katibi Mark Rutte hadisəni təkbaşına hadisə deyil adlandırıb.

Sonradan Rumıniya hakimiyyəti oxşar müdaxiləni elan etdi və bir neçə gün sonra Latviyada Polşadakı ilə eyni olan pilotsuz təyyarənin qalıqları tapıldı.

Polşa xarici işlər naziri müttəfiqlərin Ukrayna səmasında dronları və digər təyyarələri vurmaq hüququnu dəstəkləyib. Sual yaranır: NATO-nun tam uçuşsuz zonaya keçməsinin vaxtı çatıbmı?

Moskvanı geri çəkilməyə məcbur etmək üçün başqa hansı tədbirlər görülə bilər?

Müttəfiqlərin Ali Baş Komandanı kimi xidmət etdiyim müddətdə Almaniyanın Ramşteyn aviabazasında geniş işləmişəm.

Bu, ABŞ və NATO-nun Avropa və Afrikadakı hava əməliyyatları üçün əsas mərkəzdir.

NATO-nun Ukraynanın hava məkanını və Alyansın şərq cinahını davamlı olaraq izləmək üçün kifayət edən Havadan Erkən Xəbərdarlıq və Nəzarət Sisteminin (AWACS) bir hissəsi olan ondan çox Boeing E-3 Sentinel təyyarəsindən ibarət eskadrilya var.
Bu yaxınlarda Şərq Qvardiyasının əməliyyatı elan edildi və onlara Amerikanın beşinci nəsil F-35 döyüş təyyarələri də qoşulacaq. Böyük Britaniya, Fransa, Polşa və Baltikyanı ölkələrin təyyarələri, o cümlədən Gripen, Rafale və Eurofighter Typhoon təyyarələri də iştirak edəcək.

NATO-nun Ramstein-dən AWACS-a qədər və ondan kənarda, cəbhə aviasiyasına qədər yaxşı qurulmuş komanda və nəzarət prosesləri var.

Sual olunur: Şərq qvardiyası əməliyyatını Ukrayna səmasına köçürməyin vaxtı çatıbmı?

Bu, Vaşinqton və Brüsseldə təsdiqini gözləyən uzun müddətdir müzakirə edilən qərarların bir hissəsi ola bilər. Prezident Tramp Rusiya ilə ticarət edən ölkələrə qarşı sərt ikinci dərəcəli sanksiyalar tətbiq etməyə hazır olduğunu bildirib. O, həmçinin Avropanı Rusiya neft və qazının alışını tamamilə dayandırmağa çağırıb.

Əsasən Avropa banklarında saxlanılan dondurulmuş Rusiya aktivlərinin 300 milyard dollarını müsadirə etməyin vaxtı çatıb.

Ukrayna uzaqmənzilli raketləri və dronları təhvil verməli, həmçinin Rusiyanın pilotsuz təyyarələri infrastrukturuna zərbələr endirmək üçün texnologiyanı hədəfə almalıdır.

Etiraf etmək lazımdır ki, səmanı bağlamaq eskalasiya riski yüksək olan aqressiv addımdır. Amma biz Putinin ehtiyatsızlığını və inadını xatırlamalıyıq; o, hətta Trampın şəxsi səylərinə məhəl qoymur.

Beləliklə, hərəkət etmək vaxtı gəldi. Digər iqtisadi və diplomatik tədbirlərlə birlikdə bu, Moskvaya Ukraynanı ələ keçirmək cəhdinin uğursuzluğa məhkum olduğunu nümayiş etdirmək üçün əla üsul ola bilər.

Əli Babayev