Bu yay ehtiyyatlı olun Gənələr ölüm saçır; Qanaxma, qusma...

Ərzurumda Səhiyyə İdarəsi yay aylarında sürətlə yayılan və təhlükə saçan Kırım Kongo Qanamalı Qızdırması (KKKA) xəstəliyinə qarşı vətəndaşlara xəbərdarlıq edib.

Yenisabah.az Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirir ki, virus xüsusilə yaz və yay aylarında  aktivləşən gənələr vasitəsilə və ya xəstə heyvanlarla təmas nəticəsində insana keçir.

Qeyd olunur ki, bu təhlükəli virus ilk dəfə 2002-ci ildə Türkiyənin Tokat bölgəsində aşkarlanıb və hazırda Ərzurum da daxil olmaqla bir çox bölgədə geniş yayılıb.

Açıqlamada bildirilir ki, xəstəliyin ən geniş yayılma yolu gənə dişləməsidir. Eyni zamanda, böyük və kiçikbaş heyvanların qanı, əti, sidiyi və digər bədən mayeləri ilə təmas zamanı da virus insana keçə bilər. İnsandan insana isə daha çox xəstə şəxsin qanı, tüpürcəyi, sidiyi və digər mayeləri ilə birbaşa təmas zamanı yoluxur. Xüsusilə səhiyyə işçiləri risk altındadır.

Xəstəliyin əsas əlamətləri bunlardır:

Gənə dişləməsindən sonra 1-3 gün (ən çox 9 gün) ərzində, viruslu qan və ya bədən mayesi ilə təmasdan sonra isə 5-6 gün (ən çox 13 gün) ərzində baş verir. Ani başlayan yüksək hərarət, baş ağrısı, əzələ və oynaq ağrıları, halsızlıq, iştahasızlıq, ürəkbulanma, qusma, qarın ağrısı və ishal müşahidə oluna bilər. Xəstəlik ağırlaşdıqca burun, diş əti və dəri altı qanamaları, sidikdə və nəcisdə qan, qaraciyər və böyrək çatışmazlığı baş verə bilər. Vaxtında müalicə olunmadıqda ölüm riski artır. Xüsusi dərmanı yoxdur, müalicə simptomlara uyğun aparılır.

Piknik və ya tarlaya gedərkən uzunqollu paltar, uzun şalvar və çəkmə geyinmək tövsiyə olunur. Şalvarın balaqları corabın içinə salınmalıdır. Gənə olan ərazilərdən qayıdarkən bədəni, xüsusən qulaq arxası, qoltuqaltı, qasıq və diz arxası yaxşı yoxlanılmalıdır. Əgər gənə varsa, onu əzmədən, fırlatmadan, pincet və ya əlcək vasitəsilə çıxarmaq lazımdır. Əgər çıxarmaq mümkün deyilsə, dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Gənə çıxarıldıqdan sonra həmin yer antiseptiklə (məsələn, kolonyayla) təmizlənməlidir.

Gənənin üstünə siqaret basmaq, spirt və ya başqa maye tökmək olmaz. Bu, mikrobların daha sürətlə yayılmasına səbəb ola bilər. Xəstə heyvanların qanı və orqanları ilə birbaşa təmasdan uzaq durmaq lazımdır. Gənə ilə təmasdan sonra 10 gün ərzində hərarət, əzələ ağrısı, qanama kimi şikayətlər yaranarsa, mütləq həkimə müraciət edilməli və gənə təması barədə məlumat verilməlidir.

Rəvan Rzazadə