Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

C6: Avrasiyada yeni təhlükəsizlik arxitekturası

C6: Avrasiyada yeni təhlükəsizlik arxitekturası

Xalq qazeti saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətləri son illər keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu əməkdaşlıq artıq yalnız iqtisadi məzmunla məhdudlaşmır, həm də siyasi xarakter daşıyır. C6 Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan və Tacikistan üçün regiondaxili siyasi koordinasiya, təhlükəsizlik dialoquna çevrilib.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin gücü yalnız onların hərbi arsenalı və ya ümumi daxili məhsul göstəriciləri ilə deyil, həm də daxil olduqları şəbəkələr və strateji koordinasiya qabiliyyətləri ilə ölçülür. Bu çərçivədə Azərbaycanın son illərdəki xarici siyasət kursu geosiyasi realizmə əsaslanan daha aktiv mərhələyə qədəm qoyub. Bu transformasiyanın ən bariz təzahürü kimi meydana çıxan C6 formatı Avrasiyada yeni bir geosiyasi ağırlıq mərkəzinin formalaşdığından xəbər verir. Şübhəsiz ki, bu ölkələr arasında müasir şəraitdə bağlantı, nəqliyyat marşrutları və infrastruktur layihələri təkcə iqtisadi inkişaf vasitəsi deyil, eyni zamanda, siyasi dayanıqlıq və milli təhlükəsizliyin təməl elementidir.

Avrasiya məkanında kəskinləşən rəqabət, sanksiya rejimləri, regional münaqişələr, enerji və ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı çağırışlar göstərir ki, alternativ marşrutlara və koordinasiyalı siyasi mövqeyə malik olmaq dövlətlərin strateji arxitekturasının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bu çərçivədə Orta Dəhliz və onun müxtəlif qolları yalnız logistika xətti deyil, həm də geniş geosiyasi manevr imkanları yaradan strateji alətdir. Marşrutların şaxələndirilməsi siyasi asılılığın minimuma endirilməsi, xarici təzyiq rıçaqlarının zəiflədilməsi və seçim imkanlarının genişləndirilməsi deməkdir.

C6 formatı məhz bu strateji zərurətdən doğub. Bu platforma region ölkələrinə beynəlxalq proseslərə fərdi deyil, koordinasiyalı və sistemli yanaşmaq imkanı verir. Söhbət formal hərbi blokdan getməsə də, onun formatında ortaq təhlükəsizlik baxışı, siyasi məsləhətləşmə və strateji risklərin kollektiv qiymətləndirilməsi mexanizmi formalaşır. C6 dövlətləri qlobal güc mərkəzlərinin kəsişən maraqları arasında passiv manevr edən periferiya deyil, öz maraqlarını diktə edən vahid subyekt kimi çıxış etməyi hədəfləyirlər. Bu format regionun böyük güclərin rəqabət meydanına və ya proksimünaqişə zonasına çevrilməməsi üçün preventiv mexanizm rolunu oynayır. Ona görə də siyasi koordinasiya nə qədər dərinləşərsə, xarici müdaxilə imkanları bir o qədər məhdudlaşar. Çünki yüksək səviyyəli koordinasiya dövlət institutları arasında strateji uzlaşmanı, qərarvermə mexanizmlərinin çevikliyini və milli maraqlar ətrafında sarsılmaz konsensusun formalaşmasını təmin edir. Bu isə xarici aktorların daxili ziddiyyətlərdən və institusional boşluqlardan istifadə etmək cəhdlərini minimuma endirir.

Əslində, xarici müdaxilə riskləri adətən üç əsas zəiflik üzərində qurulur: siyasi parçalanma, institusional qeyri-sabitlik və informasiya boşluğu. C6 formatında siyasi koordinasiya isə bu üç mənfi elementi paralel şəkildə neytrallaşdırır. Çünki hakimiyyət qolları və əsas siyasi subyektlər arasında strateji məqsədlər üzrə ortaq mövqenin mövcudluğu daxili siyasi manipulyasiyaların qarşısını alır; qanunverici, icraedici və təhlükəsizlik strukturları arasında funksional sinxronluq qərarların operativ icrasını təmin edir. Həmçinin koordinasiyalı kommunikasiya siyasəti dezinformasiya və xarici təsir əməliyyatlarının effektivliyini kəskin azaldır. Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsi prizmasından yanaşdıqda isə güclü daxili koordinasiya dövlətin “rezilyentlik” səviyyəsini artırır. Rezilyentlik isə yalnız hərbi və iqtisadi potensialla deyil, həm də siyasi institutların legitimliyi və ictimai dəstəyin sabitliyi ilə ölçülür. Bu baxımdan koordinasiya milli təhlükəsizlik arxitekturasının ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilir. Beləliklə, xarici aktorlar üçün ən əlverişli müdaxilə mühiti daxili parçalanmanın mövcud olduğu situasiyadır. Strateji konsolidasiya şəraitində isə müdaxilənin səmərəliliyi azalır.

Azərbaycanın bu formatdakı rolu coğrafi “qapı” funksiyası ilə məhdudlaşmır. Həm də mühüm bir təcrübə mərkəzidir. Bakı illərdir NATO kimi beynəlxalq qurumlarla işləyərək topladığı hərbi və strateji bilikləri indi Mərkəzi Asiya ölkələri ilə bölüşür. Ölkəmizin müasir döyüş təcrübəsi, ordunu yeniləmə modeli və öz silahlarını istehsal etmək gücü C6 formatının təhlükəsizlik planlarını daha real və effektiv edir. Müasir dövrün hibrid müharibələrində təhlükə yalnız sərhədlərdə deyil, həm də rəqəmsal məkandadır. Enerji kəmərləri, qatarlar, limanlar və bank sistemləri həm fiziki, həm də kiberhücumlara məruz qala bilər. C6 ölkələrinin texnologiya sahəsində birləşməsi və məlumat paylaşması regionu həm kiberhücumlardan, həm də dezinformasiya kampaniyalarından qoruyan güclü bir sipər yaratmaqla onların təhlükəsizliyinə xidmət edir.

Mövzu ilə bağlı Qazaxıstanın Asiya Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sultan Akimbekov bildirib: “Geosiyasi ziddiyyətlərin getdikcə daha proqnozlaşdırılmaz xarakter aldığı şəraitdə ümumi maraqlara malik olmaq, onları müdafiə etməyi bacarmaq və ən əsası, mövcud geosiyasi sarsıntılar fonunda yaranan imkanlardan istifadə etmək vacibdir. Bu, o cümlədən Orta Dəhliz çərçivəsində həm ölkəmizin, həm də Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazın digər dövlətlərinin təhlükəsizliyinə aid olan əsas məsələdir”.

Deməli, Azərbaycanın son illərdə apardığı xarici siyasət, sadəcə, balans saxlamağa deyil, öz coğrafiyasını aktiv gücə çevirməyə yönəlib. Bakı artıq Avrasiya məkanında yalnız tranzit ölkə deyil, həm də regional sabitliyi quran və təhlükəsizlik ideyaları ixrac edən strateji aktordur. Bakının Mərkəzi Asiya ölkələri ilə siyasi koordinasiyanın güclənməsi isə birlikdə həm daxili sabitliyi möhkəmləndirir, həm də beynəlxalq aləmdə müstəqil qərarlar vermək imkanlarını genişləndirir. Beləliklə, C6 platforması Avrasiyanın mərkəzində həm iqtisadiyyatı, həm də suverenliyi qoruyan yeni “geosiyasi qalxan” rolunu oynayır. Bu əməkdaşlıq epizodik deyil, davamlı və sistemlidir, müntəzəm siyasi dialoqa və bizneslərin davamlı və proqnozlaşdırıla bilən əməkdaşlıq kanallarına artan praktik marağına əsaslanır. Region ölkələrinin öz imkanlarını daha səmərəli şəkildə reallaşdırmasına, rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına və birgə strateji mövqelərin formalaşdırılmasına xidmət edir. Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin aparıcı mütəxəssisi Roza Bayramlının qeyd etdiyi kimi, bu əməkdaşlıq epizodik deyil, davamlı və sistemlidir, müntəzəm siyasi dialoqa və biznesin davamlı və proqnozlaşdırıla bilən əməkdaşlıq kanallarına artan praktik marağına əsaslanır.

Ümumiyyətlə, Azərbaycan C6 formatında Avrasiya məkanında yalnız tranzit ölkə deyil, həm də regional sabitliyin formalaşmasında iştirak edən, yeni konfiqurasiyasının qurulmasına töhfə verən strateji aktordur. Qarşılıqlı siyasi koordinasiya milli təhlükəsizliyin passiv müdafiə vasitəsi deyil, aktiv strateji alətdir. O, daxili sabitliyi möhkəmləndirməklə yanaşı, beynəlxalq sistemdə dövlətin müstəqil qərarvermə imkanlarını genişləndirir və xarici müdaxilə üçün potensial platformaları daraldır. Bu mənada, C6 platforması yalnız idarəetmə mexanizmi deyil, suverenliyin institusional təminatı və Avrasiyanın mərkəzində sabitlik ixrac edən strateji qalxandır. Bu format çərçivəsində əldə olunan nailiyyətlər region ölkələrinin öz imkanlarını daha səmərəli şəkildə reallaşdırmasına, rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına və birgə strateji mövqelərin formalaşdırılmasına xidmət edir.

Pünhan ƏFƏNDİYEV
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:131
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 25 Fevral 2026 10:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri