Cənubi Asiya ciddi enerji böhranı ilə üzləşib

İrandakı müharibə səbəbindən Hindistan krematoriyaları qazsız qalıb

ABŞ, İsrail və İran arasında müharibənin başlamasından sonra Cənubi Asiya ciddi enerji böhranı ilə üzləşib. Münaqişə Fars körfəzindən yanacaq təchizatını dayandırıb. AYNA.AZ-ın “Financial Times” qəzetinə istinadən məlumatına görə, Hindistanın bir neçə şəhərində krematoriyalar cəsədlərin yığılmasının qarşısını almaq üçün elektrik sobalarına keçib.

Qaz çatışmazlığı restoran sənayesinə də təsir edib. Hindistan Milli Restoran Assosiasiyası 500.000 üzvünə iş saatlarını azaltmağı, enerjiyə qənaət etməyi və uzun müddət bişirmə və qızartma tələb edən yeməklərdən çəkinməyi tövsiyə edib. Hindistan Otel və Restoran Assosiasiyasının prezidenti Vijay Şettinin sözlərinə görə, otellərin təxminən beşdə biri artıq bağlanıb və vəziyyət yaxşılaşmasa, Mumbaydakı otellərin yarısına qədəri bağlana bilər. Qaz balonlarının yığılması, oğurluq və qiymətlərin şişirdilməsi ilə bağlı məlumatlar ölkə daxilində yayılıb.

Hindistan dünyada mayeləşdirilmiş qazın ikinci ən böyük idxalçısıdır və təchizatının təxminən 60%-ni Fars körfəzindən alır. Lakin Hörmüz boğazının dəfələrlə bağlanması səbəbindən təchizat azalıb və ölkədə əhəmiyyətli yanacaq ehtiyatı yoxdur. Hindistanın Baş naziri Narendra Modi vətəndaşların "panikaya düşməsinə ehtiyac olmadığını" bildirib. Restoranların bir neçə gün ərzində bağlanmaq məcburiyyətində qalacaqları barədə xəbərdarlıq etməsindən sonra hökumət müvəqqəti olaraq kömür, odun və kerosin istifadəsinə icazə verib.

“Qara bazar”da da benzinin qiyməti kəskin şəkildə artıb. Mumbaydakı “Amrut Sagar” fast food restoranının meneceri Vijender Naik qaz balonlarının təxminən ikiqat qiymətə, təxminən 1800 rupiyə (19.50 dollar) satıldığını bildirib. Yeni Dehli taciri Trinath Mahto qazın qiymətinin üç gündə ikiqatdan çox artdığını bildirib.

Problemlər Cənubi Asiyaya yayılıb. Pakistanda hökumət əksər dövlət qurumlarını dörd günlük iş həftəsinə keçirib, məktəbləri ayın sonuna qədər bağlayıb və universitetləri onlayn təhsilə keçirib. Eyni zamanda, benzinin qiymətlərini 20% artırıb. Baş nazir Şahbaz Şərif qiymətlərin kəskin şəkildə artması səbəbindən xalqa müraciət etmək məcburiyyətində qalıb və “Allaha ümid etməyə” çağırıb. Pakistanın öz qaz ehtiyatları var, lakin istehlakının 20%-i Fars körfəzindən idxal hesabına ödənilir. Münaqişə səbəbindən ölkə Pakistanın qaz idxalının 90%-ni təmin edən “Qatar Energy” tərəfindən çatdırılması planlaşdırılan altı LNG göndərişini qəbul etməyə bilər.

Enerjisinin təxminən 95%-nin idxal edildiyi Banqladeşdə hakimiyyət orqanları qaz rasionu tətbiq edib. Dövlətə məxsus “Petrobang”la yanacaq tədarükünü məhdudlaşdırıb və hökumət enerji istehlakını azaltmaq üçün ölkə miqyasında universitetləri bağlayıb və dövlət bayramlarını təxirə salıb. Hökumət qənaət tədbirləri tətbiq edib.

"Baş nazir artıq ofisindəki işıqların yarısının yanmasını əmr edib. Təcili hal olmadığı təqdirdə kondisioneri yandırmağa qadağa qoyub. Bu cür qənaət ölkə daxilində bütün ofislərdə müşahidə olunur", - deyə Baş nazir Tariq Rəhmanın sözçüsü Saleh Şibli bildirib.

“Wood Mackenzie” qaz bazarı analitiki Akşay Qupta deyib ki, Banqladeşdə "təchizatda fasilələr iqtisadiyyatın bütün sektorlarında geniş yayılmış qaz rasionuna səbəb olub".

Yanacaq çatışmazlığı Şri-Lankada da hiss olunur. Yanacaqdoldurma məntəqələrində uzun növbələr yaranır və Prezident Anura Kumara Dissanayake adanın mayeləşdirilmiş qaz ehtiyatlarının "yalnız bir həftəyə çatacağı" barədə xəbərdarlıq edib.