ChatGPT sağlamlıq məsləhətləri üçün nə dərəcədə təhlükəsizdir?

Son illərdə süni intellekt texnologiyaları insanların gündəlik və peşəkar həyatında mühüm yer tutmağa başlayıb. Xüsusilə, ChatGPT kimi süni intellekt alətləri fərdi və sərbəst cavablar təqdim edərək sağlamlıq sahəsində də məlumat mənbəyinə çevrilib. Lakin bu texnologiyadan istifadə bəzi risklər yarada bilər.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki,  Avstraliyada insanların sağlamlıqla bağlı suallarını ChatGPT-yə nə dərəcədə ünvanladığını və bu alətin təhlükəsiz istifadəsi üçün hansı bacarıqlara ehtiyac olduğu araşdırılıb.

2024-cü ilin iyun ayında aparılan araşdırma çərçivəsində Avstraliya üzrə 2000-dən çox insan sorğuda iştirak edib. Onların 9,9%-i ilin ilk yarısında sağlamlıqla bağlı sual vermək üçün ChatGPT-yə müraciət etdiyini bildirib. İstifadəçilər bu alətə orta səviyyədə güvəndiklərini qeyd ediblər (5 üzərindən 3,1 bal). Məlum olub ki, zəif sağlamlıq savadına malik olanlar, ingilis dilində danışılmayan ölkələrdə doğulanlar və ya evdə başqa dildə ünsiyyət quranlar ChatGPT-dən daha çox istifadə edirlər.
İstifadəçilərin ChatGPT-yə verdiyi əsas sağlamlıq sualları bunlardır:

Xəstəliklər haqqında ümumi məlumat almaq – 48%

Simptomların mənasını öyrənmək – 37%

Müəyyən bir mövzuda hansı addımların atılacağını soruşmaq – 36%

Tibbi terminləri başa düşmək – 35%
Araşdırmaya qatılanların 61%-i ümumiyyətlə klinik qiymətləndirmə tələb edən suallar verdiyini bildirib. Əsasən simptomların mənasını anlamağa yönəlmiş suallar daha riskli hesab olunur, çünki süni intellekt həkim məsləhətini əvəz edə bilməz.

Maraqlıdır ki, ana dili ingilis dili olmayan şəxslərin riskli suallar vermə ehtimalı daha yüksəkdir. Belə şəxslər səhv və ya natamam məlumat ala bilərlər ki, bu da səhv qərarlara yol aça bilər. Süni intellektin sağlamlıq məlumatları üçün istifadəsi artmağa davam edir. Sorğuda iştirak edən və hələ ki ChatGPT-dən sağlamlıq üçün istifadə etməyənlərin 39%-i növbəti altı ayda bunu edə biləcəyini bildirib.

Bundan başqa, yalnız ChatGPT deyil, Google Gemini, Microsoft Copilot və Meta AI kimi digər süni intellekt alətləri də bu sahədə getdikcə populyarlaşır.

Xüsusilə fərqli dil və mədəniyyətə malik şəxslərin sağlamlıq məlumatları üçün süni intellektə müraciət etdiyi müşahidə olunub. Əgər bu şəxslər süni intellekti tibbi məlumatları tərcümə etmək üçün istifadə edirlərsə, bu zaman dəqiqlik daha da aşağı düşə bilər. Çünki süni intellekt müxtəlif dillərdə fərqli keyfiyyətdə cavablar təqdim edə bilir.

Süni intellektin gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilməsi sağlamlıq sahəsində həm fürsətlər, həm də risklər yaradır. Bir tərəfdən, süni intellekt səhiyyə məlumatlarına çıxışda çətinlik çəkən insanlar üçün faydalı ola bilər. Tibbi məlumatlar çox vaxt mürəkkəb dildə yazıldığı üçün süni intellekt onları sadələşdirə və daha başa düşülən edə bilər. Digər tərəfdən, ümumi məqsədli süni intellekt alətlərinin tibbi məsləhət üçün istifadə olunması risklidir. Xüsusilə, həkim müayinəsi tələb edən hallar üçün bu texnologiyalara etibar etmək təhlükəli nəticələrə səbəb ola bilər Məsələn, bəzi istifadəçilər xəstəxanaya gedib-getməmək qərarını vermək üçün süni intellektdən məsləhət alıblar ki, bu da yanlış və təhlükəli qərarlara yol aça bilər.

İnsanlar süni intellekt alətlərinə müraciət edərkən verdikləri suallara diqqət etməli və ciddi hallarda rəsmi səhiyyə qurumlarına müraciət etməlidirlər. Avstraliyada HealthDirect kimi qurumlar vətəndaşlara rəsmi səhiyyə dəstəyi təqdim edir. Bundan əlavə, qeydiyyatdan keçmiş tibb bacılarının məsləhət verdiyi qaynar xətlər və onlayn simptom qiymətləndirmə vasitələri xəstəxanaya getməyə ehtiyac olub-olmadığını anlamağa kömək edə bilər.

Ümumilikdə, səhiyyə sahəsində süni intellektin istifadəsinə dair siyasətlər əsasən səhiyyə işçilərinin bu texnologiyanı necə istifadə etməsinə yönəlib. Lakin cəmiyyətin ümumi "süni intellekt sağlamlıq savadlılığı" bacarıqlarının artırılması da vacibdir. Bu sahədə süni intellektin istifadəsi genişləndikcə və texnologiya inkişaf etdikcə bu bacarıqlara olan ehtiyac daha da artacaq.

Nuriyyə Musayeva